Táýelsizdik alǵaly beri alys-jaqyn shet elderden mıllıonǵa jýyq qandasymyz tarıhı otany Qazaqstanǵa kóship keldi. Jylap kóristik, qýandyq, tórimizden oryn berdik. Alaıda, odan keıin «oralman» degen jaǵymsyz obraz qalyptasty. Olar týraly aıtsa boldy, artta qalyp qoıǵan halyq elesteıtin jaǵdaıǵa jetti. Shynynda da solaı ma? Múmkin birdi-ekili kisi solaı bolǵan shyǵar? Biraq, bes saýsaq birdeı emes qoı. Qandastardyń Qazaqstanǵa kelýi elimizde qosymsha jumysshy kúshin eselep, bilikti, kásibı deńgeıi joǵary mamandardyń qataryn arttyrǵanyn moıyndaýymyz kerek.
Bul sıkldi jazbada qandastarymyzdyń ár saladaǵy jetistikterine jeke-jeke toqtalǵandy jón kórdim.
Amantaı Qabdenuly. Ol 1981 jyly Qytaıdyń Úrimji aýdany, Tánshan aýylynda dúnıege kelgen. Atajurtqa 2009 jyly taban tiredi. Kıno salasynyń bilikti mamany, dybys rejıseri, ónertapqysh. Álem kınogerleri sheshe almaǵan problemany sheshken. Sóıtip, Qytaıda SENSASIA jasaǵan. Osy jańalyǵy úshin Amantaı baýyrymyzǵa Shyńjańnan kólemi 180 m2 bolatyn "penthaýs" dep atalatyn úı syıǵa berilgen. (Penthaýs - kóp qabatty turǵyn úıdiń joǵarǵy eki qabaty). Qysqasy, barlyq jaǵdaıy jasalǵan. Biraq, ol osy tájirıbesin, bilimin qazaq eliniń órkendeýine jumsaımyn dep kelgen.
Bala kezinde Amantaıǵa ákesi qazaqtyń jyr-termeleri jazylǵan taspa (aýdıokaseta) ákelip beredi. Tyńdaıdy. Tebirenedi. Buǵan deıin taspadan qytaıdyń ǵana daýysyn tyńdap júrgen ol «buǵan qazaqtyń da daýysy jazylady eken ǵoı» dep tań qalady. Bir jaǵynan balalyǵy shyǵar. Osy qyzyǵýshylyǵy Amantaıdyń mektep bitirgen soń dybys rejıseri mamandyǵyna oqýǵa túsýine sebep bolady. Shyńjańda bilim alyp júrip, Qytaıdyń áıgili SSTV telearnasynda jumysqa kiredi. Ol jerde mıllıon rejıserdiń arasynan sýyrylyp shyǵyp, jumysqa qabyldaný da ońaı emes. 7-8 jyl sonda júrip 3000-ǵa jýyq fılmniń dýblájyn jasaıdy. Dybys jazýdyń qyr-syryn ábden meńgeredi. Amantaı munymen toqtap qalmaı, odan ári kásibı deńgeıin kóterýdi oılaıdy. Keıin Shyńjańdaǵy kınostýdıalarmen baılanysyp, Erlan Sábıhanuly degen azamattyń qoldaýymen kınonyń dybysyna rejıserlik etýge bel býady.
Onda Amantaı Qytaıdyń 20 shaqty kınosyna dybys rejıseri bolady. Aýylda ósken qarshadaı ǵana qazaq balasynyń kásibı ósýi, «ÓNERTAPQYSH» retinde tanylyp, jańalyq ashýy da osy kezder edi. «Ádettegideı kınonyń dybysyna rejıserlik etip júrgende keıbir qıyndyqtarǵa keziktim. Sosyn onyń sheshý joldaryn izdedim, taptym, Allaǵa shúkir. Bul qytaı telearnalary jańalyqtarda jarysa aıtqan SENSASIA boldy» dep eske alady qandasymyz.
Qandasymyz tap bolǵan qıyndyq buǵan deıin álem kınogerleri sheshe almaı kele jatqan problema bolatyn. Muny osy salanyń mamandary jaqsy túsinedi. «Túsirilim kezinde dybys rejıseri býmdy, mıkrofondy ustap turady. Biraq, dybysty tyńdaı almaıdy. Alaıda, dybysty tyńdaý kameraǵa túsirip turǵan operatordyń da jumysy emes. Onyń janyna baryp qulaqqapty kıseń, operatorǵa kedergi keltiresiń. Sosyn osyny sheshýdiń jolyn izdedim» deıdi Amantaı. Osy izdenistiń sońy qandasymyzdyń ónertapqysh retinde tanylýyna ákeledi.
Sondaǵy Amantaıdyń oılap tapqany - osy óte qarapaıym ǵana dybys jazý quraly. Burynnan qoldanylyp júrgen kabeldiń boıyna qulaqqapty (naýshnık) ornatqan. Sóıtip, túsirilim kezinde ózi ustap turǵan býmnan (mıkrofon) dybysty operatordyń kómeginsiz jeke ózi tyńdaı alady. Bul quralǵa Habar arnasynyń Edil Ermekbaev syndy tájirıbeli mamandary joǵary baǵa berdi. Al, ulttyq arnanyń qoıýshy rejıseri Serik Ybyraıym men jeke prodúser Sábıt Ábdihalyqov fılm túsirý barysynda osy quraldyń ıgiligin kórgen. Qysqasy, Amantaıdyń jańalyǵy otandyq kıno óndirisine jańa lep ákeldi. Baýyrymyzdyń endigi armany osy quraldy patenttep, Qazaqstanda óndirý.
Amantaı Qabdenuly týraly tolyq aqparatty "Asyl arna" telearnasynyń "Alystan kelgen aǵaıyn" habarynan bile alasyzdar.
