Men bir nárseni túsinbeı júrmin. Bizde qanshama mektep bar, orys mektebi. Onda qanshama qazaqtyń balasy oqyp júr. Orys mektebi men aralas mektepte oqıtyndardyń 70 paıyzy qazaq balalary eken. Úkimet sonda oqýshylardyń oramal taqqanynan máńgúrttene túskenin durys kórip otyr ma, túsinbedim? Qazaq mektebi – oqýshylardy ımandylyqqa, ádeptilikke baýlıtyn orta bolýy kerek edi ǵoı. Dál qazir qazaq mektebi osy údeden shyǵa almaı otyr. Iýbkalary barǵan saıyn qysqaryp, jyl saıyn qanshama oqýshy abort jasap ustalyp jatyr.
Bul ádeıi istelip jatqan ultty azǵyndatatyn, máńgúrtteıtin jymysqy jospar sekildi kórinedi eken. Jaraıdy, mektepke oramal taqqandardy jolatpaı-aq qoısyn, biraq úkimet olardyń problemasyn sheshetin basqa bir jolyn usynýy kerek edi ǵoı. Olar da Qazaqstannyń azamaty. Azamattaryn alalaıtyn úkimetti birinshi ret kórdim! Jáı mektepke jolatpasa, ózderine, oramal taǵatyndarǵa arnap jeke bir mektep ashyp bersin. Búdjettiń aqshasyna jumys isteıtin qanshama (aramtamaqtardy daıyndaıtyn) orys mektebi bar. Solardyń esebinen ashsa da bolady ǵoı! Bizge bolashaǵymyzdy máńgúrttep jatqan orys mektebi kerek pe, ımandy urpaq kerek pe? «Qazaq mektebi» degende, qazir bizdiń kóz aldymyzǵa tili ǵana qazaq, onda da arasynda oryssha shúldirlep qoıatyn mektep kele qalady. «Qazaq mektebi» dep áspetteıtindeı, onyń basqa ilip alatyn eshnársesi joq! Onda ne dástúrdi oqytpaıdy, ne tildi (gramatıkany) tereńdetip oqytpaıdy, ne óziniń dinin úıretip jatqan joq, ne tarıhyn jarytyp bilmeıdi, qaı jeri onyń qazaq mektebi! Qazaq mektebiniń ımıjin qalyptastyratyn ýaqyt boldy. Mundaı reforma mınıstrdiń qolynan kelmese, ornyn bosatsyn. Sosyn bizde orys mektebi, ózbek mektebi, tájik mektebi, uıǵyr mektebi degender bolmaýy kerek. Ár dıasporaǵa mektep ashyp beretindeı federasıa ne qurama shtat emespiz biz.
Biz – qazaq deıtin bir-aq ult turatyn ýnıtarly (birtutas) memleketpiz. Sondyqtan, Qazaqstanda dıasporanyń mektebi sekildi «qazaq mektebi» degen bolmaýy kerek. Bárine ortaq bir-aq mektep, qazaq mektebi ǵana bolyp, «mektep» pen «ult» degen sóz bizde sınonımge aınalýy kerek!
Jolymbet Mákishtiń feısbýk paraqshasynan alynǵan
