24 jeltoqsan (1910 jyl) ultymyzdyń dańqty uly, qazaqtyń batyry Baýyrjan Momyshulynyń týǵan kúni.

Baýyrjan general-maıor I.V.Panfılovtyń basshylyǵymen Almaty mańynda jasaqtalǵan 316 atqyshtar dıvızıasynyń quramynda maıdanǵa attanady, batalón, polk komandıri qyzmetterin atqarady. Soǵystyń sońǵy jyldarynda gvardıalyq dıvızıany basqarady.
Baýyrjan Momyshulynyń batyrlyǵy Aleksandr Bektiń «Volokolamsk tas joly» atty kitabynda keńinen sýretteledi.

Soǵystan keıin ol  Sovet Armıasy Bas shtabynyń Joǵary áskerı akademıasyn bitiredi. Áskerı-pedagogıkalyq jumyspen aınalasyp, Sovet Armıasy áskerı akademıasynda sabaq beredi. 1956 jyly polkovnık ataǵymen otstavkaǵa shyqty.

Baýyrjan Momyshulynyń  Ofıser kúndeligi", "Bir túnniń oqıǵasy" (1956), «Moskva úshin shaıqas” (1958), “Maıdandaǵy kezdesýler” (1962), «Kýba áserleri» jáne taǵy basqa týyndylary bar.  Ol Keńes Odaǵynyń batyry I.V.Panfılov jaıynda “Bizdiń general” degen ǵumyrnamalyq hıkaıat jarıalady. Al “Ushkan uıa” romany úshin oǵan 1976 jyly Kazaq KSR Memlekettik syılyǵy berildi. El táýelsizdik alǵannan keıin Qazaqstan Respýblıkasynyń  Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń Jarlyǵymen oǵan «Halyq qaharmany» degen ataǵy berildi.

 ****
1. Jaýyngerlik tárbıe iskerı kıimde emes, jergókte jatyr.

2. Jaqsy soldat – komandırge ustaz, al aqymaq general komandır túgili soldatqa ustaz bola almaıdy.

3. Jaltaqtardyń kóbi aqymaq, ákimqumar keledi.
4. Sımvoldyq syılyqtardy qara bastyń qulqynyna qurban etý – qasıetsizdik.
5. Adamnyń kózqarasy men túri – jan dúnıesiniń rentgeni.
6. Terlep eńbek etpegenniń tilegine jetkenin kórgenim joq.
7. Opasyzda Otan joq.
Otanda opasyzǵa oryn joq.

8. Qarabet bolyp qashqansha,
Qaırat kórsetip ólgen artyq.
9.Taıaqtan taısalmasań,
Semserden seskenbeseń,
Jeńdim deı ber...
10. Tártipke bas ıgen qul bolmaıdy,
Tártipsiz er bolmaıdy.
11. Urysta táýekel etý de – erlik.

12. Adamnyń kóterińki kóńil-kúıi – urysta eń aıbarly qarý.

13. Altyn basty bolsań da, ardan artyq emessiń.
14. Anamyzdyń aq sútimen boıymyzǵa daryǵan tilimizdi umytý – búkil ata-babamyzdy, tarıhymyzdy umytý.
15. Teksizden tezek artyq, arsyzdan aıýan artyq.
16. Árkim ár jaǵdaıda óledi, aqymaq ta, aqyldy da óledi.
Biraq, qalaı ólý basqasha.
17. Tize búgip, tiri júrgennen, tike turyp, ólgen artyq.
18. El degende – ezilip, jurt degende – jumylyp iste.
19. Buıryq – alǵyr basshynyń oı-armany.
20. Áskersiz–qolbasshy qaýqarsyz, basshysyz – ásker álsiz.
21. Batyrǵa Syrdyń sýy sıraǵynan kelmeıdi,
qorqaqqa batpaq ta kedergi, shalshyq ta bóget.
22. Tártip keıde tártipsizdikti týdyrady.
23. Ekijúzdiliktiń balyn tatyp júrgennen, ádildiktiń ashshy ýyn ishken artyq.
23. Baqanyń baǵynan, suńqardyń sory artyq.
24. Jaqsy bastyq – jarty baqyt.

25. Soǵys – ómir men ólimniń arasyndaǵy qyl kópir.

26. Oılanyp tujyrym jasaý oılaǵan nárseni oryndaǵannan kúrdelirek.
27. Jaýyngerlik baqyt urysta komandırge kezdeısoq kelmeıdi, jeńispen keledi
28. Basqa jazýshylar sıamen jazsa, biz qanymyzben jazamyz.

29. Bılik te qaýipti. Eger bılik aqyldy adamnyń qolyna berilgen bolsa – onda aqyldy basshyǵa, al eger aqymaqqa berilgen bolsa – onda esersoqqa aınalady.
30. Til baılyǵy, til tazalyǵy – ult qasıetiniń, salt-sanasynyń negizgi ónege, naǵyz basty belgisi.

31. Áıeldiń saıqaly birdi ǵana arbaıdy, ádebıet saıqalynyń myńǵa zıany tıedi.
32. Saýatsyz jazýshynyń keıipkeri nadan bolyp shyǵady

33. Jaýdy óltirseń - ólimnen qutyldyń,
Óltirmeseń – ólimge tutyldyń.

34. Teksizden tezek artyq, Arsyzdan aıýan artyq.

35. Imenip júrip kórgen ıgilikten, qarsylasyp júrip kórgen beınet artyq.