Qytaı elinde tún jarymyndaǵy shyrt uıqymdy oqys habarlama buzdy: «Almatyny túri jaman, ekpini shydatpaıtyn asa mol topan sý basyp jatyr...»
Uıqym shaıdaı ashyldy... Tún jarymynan aýǵan. Tańnyń aldy. Qumyrsqa-halyq qalyń uıqyda...
Júregim tas tóbeme shyqty. Almatydaǵy birde-bir adamnyń telefonyna habarlasa almadym. Alla saqtasyn, shynymen...Bulaı bolýy múmkin emes...
Paradoks! Qazaqtyń tótenshe jaǵdaılaryna Vladımır BOJKO degen bireý kelgeli beri topan sýdan da, topalań shýdan da kóz asha almaı qaldyq...
Menińshe, munyń ózi áste de kezdeısoqtyq emes, tabıǵı zańdylyqqa kóbirek uqsaıdy. Óıtkeni, tótenshe jaǵdaıǵa – bótenshe jaǵdaı qajet bolyp tur. Sirá, Jaratýshy Iemiz qazaqqa osyndaı belgi berip jatyr. «Oý, musylman qazaq, esińdi jı, etek-jeńińdi jına, eserden aýlaq bol, nóserge ázir bol!» – dep eskertkendeı...
Arada 300 jylǵa para-par 3 saǵat ótkende ǵana: «Tótenshe oqıǵa túngi saǵat 03:00 shamasynda oryn alyp, kóldegi bógettiń buzylýynan 40 myń tekshe metr sý asty. Tasqyn sý Qarǵaly ózenine quıyp, odan asqan sý Almaty qalasynyń úsh aýdanyn ishinara basyp qaldy. Sonyń ishinde Naýryzbaı aýdany sel tasqynynan kóbirek japa shekti. Qarǵaly ózeni bógeti mańynan 898 jergilikti turǵyndar qaýipsiz aımaqqa kóshirildi. Oryn alǵan jaǵdaıdy jiti baqylaý úshin áýeden baqylaý jalǵasýda. Qalpyna keltirý, tazartý jumystary da júzege asyp jatyr. Budan bólek, sý basqan kósheler, aýlalar men qalanyń shaǵyn aýdandaryndaǵy tótenshe oqıǵanyń keltirgen shyǵyndaryn baǵalaý jumysy jalǵasady» – degen qurǵaq aqparat áreń jetti...
Shúkir! Júrek saıabyr tapty. Qan qysymymyz qalypqa kelgendeı boldy. Sý ishtik...
Qarǵaly ózenindegi artyq sý ózen boıymen shlúzder arqyly tómen qaraı birtindep aýdarylyp jatqan kórinedi. Tótenshe jaǵdaıdyń saldaryn joıýǵa 1196 adam, 160 tehnıka, 3 tikushaq jumyldyrylypty.
«Qazseldenqorǵaý» deıtin aty men zaty umytylǵan mekeme: «Almaty jurtshylyǵy úshin dúrligýge esh negiz joq. Selden qorǵaý nysandary berik, eshqandaı syzat túsip, zaqym kelmegen» – degen birjapyraq habarlamasyn tústen keıin áýpirimdep zorǵa jetkizdi.
Qudaı saqtasyn, myna mekemelerdiń jaýapsyz da jaıbasar qımyly, shynymen sý bassa, Almatynyń sýy Shý dalasyna jetkende ǵana biletin boldyq... Selden «qoryqpaıtyn» sergeldeń el bolǵanymyz ǵoı.
Iá, qazaqty qudaı bul joly da myqtap saqtady. Bıliktiń baryn da, memlekettik mekemelerdiń áreketin de eshkim sezingen joq.
Dúrlikken el, shýlaǵan jurt eshkimnen, eshqaıdan, eshbir aqparat ala almaı, bir-birine qaýipti habarlap, úıden shyǵyp, úrpıisip tań atyrypty. Halyq shoshyp ta, bosyp ta ketti. Osynshama jaýapsyzdyqqa eshkim jaýap bergen joq. Eshkim jaýapqa tartylmady. Biraq, Almaty jurty da, jalpy qazaq qaýymy da qaýiptiń aýqymyn sezdi, túsinip-túısindi...
Áleýmettik jelilerdegi jurttyń narazylyǵynda shek bolmady. Mysaly, ashynǵan bir jigit: «Tótenshe jaǵdaılar qyzmeti shuǵyl qımylymen halyqty qulaqtandyryp ári tynyshtandyryp otyrýy kerek edi. Ana bir Bojkonyń qazaqqa jany ashymaıdy. Bojkolardyń Reseı degen «zapasnoı aerodromy» bar, bizge – qazaqtarǵa – týǵan jeri – Qazaq Elinen basqa Otan joq! Tótenshe jaǵdaılar komıtetin bólek, úlken de qýatty mınıstrlik etip qaıta quryp, mınıstr laýazymyna Ámirjan Qosanovty taǵaıyndaýdy usynamyn! Meni qoldańyzdar, qazaqtar! Áıtpese, «Jaman aıtpaı, jaqsy joq» demekshi, «pálenshe – ana Júzdiń jigiti, «túgenshe – opozısıa» dep júrgende, topan sý tunshyqtyryp ketýi de ábden múmkin. Qudaı qamqor bolsyn, qazaqqa!» – dep, janushyra jar saldy!..
Al, Vladımır Bojko: «Almaty qalasynda oryn alǵan sel tasqyny kúnniń kúrt ysýy saldarynan taý ishindegi morenalyq kóldiń arnasynan asýynan oryn alǵan»– depti. Sóıtsek, senip tapsyrylǵan sharýashylyǵynyń alqam-salqamyn shyǵarǵan, qarjysy mol memlekettik qyzmetin atqara almaǵan (nemese ádeıi atqarmaǵan) Bojko kináli emes, kenet kúrt ysyp ketken Kún kináli bolyp shyǵypty?!.
Bul ne: «Jany ashymastyń qasynda, basyń aýyrmas» pa?..
Qajymuqan ǴABDOLLA
