Sońǵy devalvasıadan keıin 1 dollardyń baǵasy – 300 teńgege kóterildi. Halyq jappaı aıyrbas oryndarynyń tabyldyryǵyn torýyldap, qaıtsek paıda kórip qalamyzdyń qamyna kóshti. Ádettegideı Úkimet pen Ulttyq banktiń aldynda ereýilge shyǵyp, narazylyq sharalaryn uıymdastyrǵan da joq. Oǵan múmkindik te joq. Óıtkeni , dedollarızasálaný jobasy –dedemokratızasıany kúsheıtkeni jasyryn emes.
Al Táýelsizdik alǵan shırek ǵasyrda teńge óz erkinen tys 40 ret qunsyzdanǵan.
Úkimet pen Ulttyq banktiń teńgeni erkin aınalymǵa jiberýi halyq pen bıliktiń arasyn alshaqtata túskeni belgili. Kelimbetovtiń qat-qabat jalǵan málimetterinen keıin halyq óz bıligine senbeıtinin mınıstr myrzalardyń ózderi de moıyndaǵan. Moıyndamasqa sharalary qaldy ma?! Qazaqstannyń qazirgi bıligi qoǵamdyq prosesterge qatysty halyq aldyndaǵy óziniń strategıalyq yqpalyn joǵalta bastaǵany týraly osynyń aldynda da jazǵan bolatynbyz.
Másimov Úkimeti men Kelimbetov myrzalar endigi jerde dollardy ustap tura almaıtyndyqtaryn aıtyp, teńgeni erkin aınalymǵa jibergen bolatyn. Tipti teńgeni ustap turý úshin qazynadan 28 mıllıard shyǵyndaýǵa májbúr boldyq degen edi. Demogog baslyshardyń bul bajaılaýyna Memleket basshysy da óz únin qosyp, Másimovti qoldaǵan bolatyn. Osydan keıin-aq, teńgeniń áýelgi baǵasy odan saıyn quldyrap ketken. Bastapqyda qunsyzdaný 30 paıyzdy quraǵanymen, sońǵy 1 aıdyń ishinde bul kórsetkish 50 paıyzǵa jetken.
Aqyry qolynan túk kelmeıtinin taǵy bir márte jasyryp qalýǵa tyrysty ma, áıteýir Kelimbetov myrza «qaharman» rólin somdaýǵa kiristi.
Búgin Ulttyq bank teńge baǵamyn retteıtinin málimdedi. Biraq, Ulttyq bank teńgeniń aıyrbastaý baǵamynyń naryqtyq deńgeıiniń qalyptasýyna aralaspaıdy, tek eldiń qarjy júıesiniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý qajet bolǵan jaǵdaıda, valútalyq óktemdikterdi júrgizý jolymen ishki valúta naryǵyna qatysýǵa múmkindigi bar. Desede, jaǵdaıdy mundaı jolmen retteý- máseleni ýaqytsha ǵana sheshetindigine kózimiz jetken. Demek, bul daǵdarystan qutqaratyn jol emes.
Sóıtip, búgin «qaharman» Ulttyq bank aralasqannan keıin dollar 30 teńgege arzandady.
UB ıntervensıa júrgizýge sheshim qabyldaǵannan keıin dollar baǵasy 270,11 teńgege deıin tómendedi. Bul týraly «Qamshy» portaly Tengrinews.kz-ke silteme jasaı otyryp habarlaıdy.
17 qyrkúıek kúni tańerteń jasalǵan saýda 275 teńgemen bastaldy, eń joǵary baǵa da osy. Al eń tómengi baǵa 268,1 teńgege teń boldy. Saýdanyń jalpy kólemi 233,5 mıllıon dollardan asty. Barlyǵy 24 qatysýshy boldy.
Osydan dál bir aı buryn Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev qarjylyq qıyndyqtyń Qazaqstandy qos búıirden qysqaly turǵandyǵyn aıtyp, ekonomıkalyq daǵdarystyń kele jatqandyǵyn eskertkende – Qazaqqa myqty «aqsaqal bıliktiń» Másimov pen Kelimbetovke tisi batpaıdy dedik. Sebebi teńgeniń qunsyzdanýy men dollar baǵasynyń kúrt sharyqtaýy – birinshi kezekte qarapaıym halyqtyń qaltasyna salmaq saldy. Ásirese, ıpotekaǵa jáne nesıege turǵyn úıler men múlik alǵandar 40 paıyzdyq ústemaqy tóleýge májbúrli bolyp qaldy. Joǵarydaǵy jaıttardy eskere kele, bir emes, birneshe márte halyqty aldap soqqan alaıaqtar jazasyz qalmaýy tıis dep topshyladyq.
Teńgeniń quldyraýy jyljymaıtyn múlik naryǵyna da teris áser etkeni belgili. Biraq reseılik ekonomıs-sarapshylar «Qazaqstan sanaly túrde devalvasıa jasap otyrǵan jalǵyz memleket emes» dep sendirdi. Iá, Qazaqstandaǵy qarjy júıesi óz kezeginde Reseıdegi sıtýasıalardyń kóshirmesi sekildi kórinetini de jasyryn emes.
Túıin: Ulttyq bank teńge baǵamyn qashanǵa deıin ustap tura alady? Ol úshin taǵy qansha mıllıard jumsaýy tıis? Kelimbetovke taǵy bir márte senemiz be? Álde ózimizdi-óziiz aldap júre beremiz be?
Nurgeldi Ábdiǵanıuly
