Erlan YDYRYSOV:
Qazaqstan Respýblıkasynyń dıplomatıalyq qyzmet kúni – Memleket basshysynyń 2009 jylǵy Jarlyǵymen belgilengen, 2 shilde kúni atap ótiletin kásibı mereke. 1992 jyl dál osy kúni «Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstrligi týraly», «QR Elshiligi týraly» jáne «QR Tótenshe jáne ókiletti elshisiniń negizgi mindetteri men quqyqtary týraly» erejelerdi Prezıdent bekitti. Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstri Erlan Ydyrysovpen kezdesip edik.
– Erlan Ábilfaıyzuly, 2 maýsymnyń siz úshin qandaı mańyzy bar? Bul kúndi qandaı kóńil kúımen qarsy alasyz?
– Bul kúni biz burynnan kele jatqan dástúr boıynsha ótken kezeńge qorytyndy jasaımyz, Otanymyzdyń ıgiligi úshin aldymyzǵa joǵary, qaryshty jańa mindetter qoıamyz. Bul kúnderdegi sanamyzǵa uıalaǵan mańyzdy oılar – Prezıdent Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń tańdaǵan jáne nyq júrgizip otyrǵan kópvektorlyq syrtqy saıasat baǵytyna degen strategıalyq beriktik shyǵar. Sońǵy jyldardaǵy álemdik saıasattaǵy ártúrli jaǵdaılar bizdiń el úshin osyndaı baǵyttyń durys ekendigin dáleldep otyr, sondaı-aq kópvektorlyq prınsıpter 2020 jylǵa deıingi QR syrtqy saıasat konsepsıasynyń negiz bolýy beker emes. Sondaı-aq olardyń kúsheıtilýi ulttyq múddeni nyq saqtaı otyryp jáne ózara tıimdi negizde tek qana pragmatıkalyq syrtqy saıasatty júrgizý úshin qajet bolǵany da kezdeısoq emes.
Konsepsıa – bul, bizdiń prınsıpterimiz ben basymdylyǵymyzdy naqty anyqtaıtyn jáne qazaqstandyq dıplomatıany «Qazaqstan – 2050» strategıasyn júzege asyrý jáne bizdiń elimizdiń álemdegi damyǵan 30 eldiń qataryna kirýi úshin qolaıly syrtqy jaǵdaılar jasaýǵa baǵyttaıtyn mańyzdy qujat. Qazirgi kezde memlekettik saıasattyń mańyzdy baǵyty bes ınstıtýttyq reformany jáne «100 naqty qadam» – Ult josparyn júzege asyrý bolyp tabylady. Ózderińiz bilesizder, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń tóraǵalyǵymen modernızasıalaý jónindegi komısıa quryldy. Bizdiń mınıstrliktiń negizgi mindeti – elimizdi modernızasıalaý úshin qajetti sheteldik tájirıbeni zertteý, ony saraptaý jáne tıisti organdarǵa jetkizý.
Memleket basshysy birneshe ret atap ótkendeı, qazirgi kezde álemdegi jaǵdaı shıelenisti, álemdik naryqtaǵy energoresýrstar men metal baǵasynyń qulaýy ekonomıkalyq táýekeldi kúrt ósirdi, barlyq memleketter derlik geosaıasat pen ekonomıkalyq qıyndyqtardy bastan keship otyr. Qazaqstannyń oǵan jaýaby «Nurly jol» jańa ekonomıkalyq saıasat boldy.
Osyǵan baılanysty biz ózimizdiń basty mindetterimizdi memleketimizdiń aldynda turǵan strategıalyq baǵdarlama men maqsattardy júzege asyrý úshin barynsha qolaıly jaǵdaı jasaýdy qamtamasyz etý dep túsinemiz.
– Artqa burylyp qarasaq, bir jyldyń ishinde syrtqy saıasatta ne ózgerdi?
– Mańyzdy eshteńeni qaldyrmaýǵa tyrysyp, iri belgilerdi atap óteıin, solardyń biri bizdiń syrtqy saıasattyń maqsattarynyń biri óńirlik jáne halyqaralyq saýda-ekonomıkalyq qatynastar júıesin ári qaraı ıntegrasıalaý bolyp tabylady. Osyǵan baılanysty mynadan bastaıyn, osy jaqyn arada Qazaqstannyń Dúnıejúzilik Saýda Uıymyna (DSU) kirý jóninde kelissóz júrdi. Memleket basshysynyń aıtýynsha, bul shyn máninde, tarıhı oqıǵa. 2015 jyldyń aıaǵyna deıin kiremiz dep josparlaǵanbyz. Bizdiń eldiń DSU múshe bolýy, al búginde bizdiń saýdanyń 90% DSU múshe-memleketterge tıesili, bizdiń ekonomıkanyń damýy úshin jańa múmkindikter ashady, oǵan jańa tynys beredi. Sonymen qatar, árıne, bul bizdiń kásipkerlerdi burynǵydan da kúshti básekelestik ortaǵa beıimdelýge yńǵaılaıtyn bolady.
Ári qaraı eýroatlantıkalyq jáne azıalyq damý arealyn ushtastyratyn ashyq joba bolyp tabylatyn Eýrazıalyq ekonomıkalyq odaq qańtardyń basynan kúshine endi. EAEO-men yntymaqtasýǵa múddeli ekendigin 40-qa jýyq memleket bildirip otyr, Vetnam EAEO-men erkin saýda jasaý jónindegi kelisimge qol qoıdy, al Úndistan kelissózderdi endi bastady.
Taǵy bir atqarylǵan is Eýropalyq Odaqpen ózara tıimdi 29 salany qamtıtyn yntymaqtastyq jáne seriktestik týraly kelisim jasaldy. Osy jyldyń aıaǵyna deıin bul kelisimge de qol qoıylady dep kútip otyrmyz, biz ony júzege asyrýǵa kirisemiz. Bul Qazaqstan úshin jáne bizdiń óńir úshin teńdesi joq kelisim, ol bizdiń Eýropamen qatynastarymyzdy múlde basqa, sapaly deńgeıge shyǵarady. Sondaı-aq 2014 jyly Qazaqstan quramyna Azıa men Eýropanyń 53 memleketi kiretin «Azıa – Eýropa» forýmyna (ASEM) kirdi. İshki saıası jaǵdaıdyń turaqtylyǵy, geografıalyq yńǵaıly ornalasýy, sondaı-aq ekonomıkalyq tıimdi ósimniń arqasynda Qazaqstandy ASEM múshe-memleketteri Eýropa men Azıa arasyndaǵy «kópir», eki arany baılanystyratyn bóliktegi mańyzdy seriktes retinde qabyldaıdy.
Kaspıı teńiziniń quqyqtyq statýsyn anyqtaý máselesi qol jetkizgen salmaqty progres boldy. Kaspııde jalpymen qabyldanǵan prınsıpterge jáne halyqaralyq quqyq normalaryna negizdelgen, jaǵalaýda ornalasqan memleketter arasynda turaqty jáne dostyq qatynastar ornaıtynyna, saıası jáne ekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etetinine senimdimiz. Ótken jyldyń qyrkúıek aıynda ótken Astrahan samıtinde biz aıtyp ótken jaıttardy is júzinde júzege asyrýǵa alǵashqy qadamdar jasaldy jáne 2016 jyly kezekti samıt Astanada ótedi dep úmittenemiz.
Elbasy Nursultan Nazarbaev 2014 jyly 14 jeltoqsanda «Damýǵa resmı kómek týraly» QR zańyna qol qoıdy. Ol Qazaqstannyń rólin óńirdegi kóshbasshy ekenin jáne bizdiń memlekettiń kómek alatyn emes donor el ekenin anyqtap berdi.
– Siz Qazaqstannyń óńirlik birlestikterge jáne forýmdarǵa belsendi qatysqany týraly talaı aıttyńyz. Solardyń qaısysyna qazir kóńil bólinýde?
– Olar kóp, EAEO týraly men jańa aıttym. Odan basqa, erekshe aıtatyn eń alǵashqy jáne tabysty bolǵan halyqaralyq shaqyrylym Azıadaǵy senimdilik ólshemderi jáne birlesip áreket etý jónindegi jıyn. Búginde
N.Nazarbaevtyń bul bastamasy 26 memleketti biriktirgen kópqyrly dıplomatıanyń tıimdi forýmyna aınaldy jáne azıalyq qurlyqta qaýipsizdikti qamtamasyz etetin mańyzdy faktor boldy.
Qazaqstannyń syrtqy saıasatta aldyńǵy kezektegi nazar aýdaryp otyrǵany Shanhaı yntymaqtastyq uıymy sheńberindegi birlesken áreketter bolyp tabylady. SHYU óńirlik masshtabta jáne búkil álemde bedel jınap, qarqyndy damyp kele jatqan uıymdardyń birine aınaldy. Qazaqstan saıası, ekonomıkalyq, mádenı-gýmanıtarlyq yntymaqtasýdyń negizgi máselelerine, sondaı-aq SHYU keńistigindegi jan-jaqty qaýipsizdik pen turaqtylyqqa basty nazar aýdarady. Taıaý arada Ýfa qalasynda ótetin SHYU samıtinde uıymdy keńeıtý prosesiniń bastalýy týraly mańyzdy sheshimdi qabyldaıdy, munyń ózi onyń bedeliniń óskenin jáne óńirde jáne álemdegi qajettiligin kórsetedi.
Ujymdyq qaýipsizdik kelisim uıymy (UQKU) sheńberindegi birlesken áreketterge de úlken kóńil bólinedi. Aldaǵy ýaqytta UQKU ári qaraı damýy qyrkúıek aıynda Dýshanbedegi samıtte qaralady. Qazaqstannyń ıslam álemimen yntymaqtastyǵy tabysty damýda. Astanadaǵy IYU Syrtqy ister mınıstrler keńesine 2011 jyly Qazaqstannyń tóraǵalyq etý aıasynda Qazaqstan Prezıdenti azyq-túlik qaýipsizdigi jónindegi Islam uıymyn qurý týraly bastamany kóterdi. Qazirgi kezde uıymnyń jarǵysyna IYU 23 memleketi kirdi.
Qazaqstan túrki álemi sheńberinde ıntegrasıaǵa belsendi qatysady. Astanada qyrkúıektiń 6-sy kúni Túrkitildes halyqtardyń yntymaqtastyǵy keńesiniń 5-sammıti ótedi. Osy jyldyń jeltoqsanynda Astanada Túrkitildes halyqtardyń parlamenttik assambleıasy bolady. 2014 jyldan bastap Astanada bizdiń Memleket basshysynyń bastamasymen qurylǵan, túrkologıa salasynda halyqaralyq deńgeıde keshendi zertteıtin biregeı ortalyq bolyp tabylatyn Halyqaralyq túrki akademıasy jumys isteıdi.
– Bıylǵy jyly BUU-nyń qurylǵanyna 70 jyl tolady. Qazaqstannyń bul uıymmen yntymaqtastyǵy jaıly aıtyp berseńiz. Sizderdiń mınıstrlikterińiz bul oqıǵany atap ótetin bolar?
– Bıyl halyqaralyq qoǵamdastyq qazirgi álemdi qalyptastyrýda qomaqty úles qosqan Birikken Ulttar Uıymynyń 70 jyldyǵyn atap ótedi. SİM Qazaqstannyń BUU-daǵy ókildigimen birlesip osy merekeni atap ótý sharalarynyń josparyn jasady. Oǵan ǵylymı-praktıkalyq konferensıalar, dóńgelek ústelder, aksıalar, týrnırler, kórmeler sıaqty ártúrli sharalar kiredi. Jalpy alǵanda, Qazaqstan BUU-ǵa kirgennen bastap onyń búkil basty sharalaryna belsendi qatysyp keledi jáne onyń aıasynda osynda iri halyqaralyq forýmdy qabyldady. Qazaqstannyń BUU-daǵy ustanymy BUU qaraıtyn barlyq keshendi máseleler boıynsha bizdiń múddelerimizge negizdelip qalyptasqan. Iadrolyq qarýdy taratpaý, qarýsyzdandyrý salasynda, terorızmmen, esirtkiniń zańsyz aınalymyna qarsy kúres, taǵy basqa salalarda bizdiń elimizdiń qosqan úlesi kóp.
Sońǵy jyldardy Qazaqstan men BUU arasyndaǵy barlyq sala boıynsha baılanystardyń barynsha jıilegeni baıqalady. Qazaqstan óziniń kandıdatýrasyn 2017 – 2018 jyldar aralyǵynda BUU Qaýipsizdik keńesine turaqty emes múshe etip usynýynda negiz bar. «Birge jahandyq qaýipsizdik úshin» degen bastamamyzdyń urany bizdiń álemge kózqarasymyzdy kórsetedi.
– BUU QK múshe bolǵan kezeńde, eger saılana qalsa, Qazaqstan qandaı maqsatty aldyna qoıyp otyr?
– BUU QK múshe bolǵan kezeńdegi bizdiń maqsatymyz – búkil álemdegi ózekti, negizgi tórt problemaǵa nazar aýdartý: ıadrolyq, azyq-túlik, energetıkalyq jáne aýyzsý qaýipsizdigi. Qazaqstan álemdegi eń iri ıadrolyq qarý arsenaldarynyń birinen óz erkimen bas tartqan memleket retinde, kóptegen transshekaralyq ózenderi bar, azyq-túlik jáne energıany eksporttaýshy el retinde mundaı bastamaǵa tolyqtaı quqy bar. Qazaqstan uzaq jyldar boıy óziniń kópqyrlylyq pen beıbitshilikti nyǵaıtýǵa rıasyz, tıimdi jáne shynaıy berilip umtylatynyn kórsetip keldi.
Qazaqstannyń birqatar aımaqtyq jáne ǵalamdyq prosesterge degen tereń kózqarasy san túrli aqparattardy ıgerýge jáne Birikken Ulttar Uıymynyń QK aldynda turǵan halyqaralyq qaýipsizdik problemalaryn alýan túrli joldarmen sheshýge ǵalamat múmkindik beredi.
Bizdiń senimdi nyǵaıtý men medıasıadaǵy belsendi kózqarasymyzdy eskere otyryp, onyń ishinde, mysaly, Ýkraınadaǵy janjaldy retteý máselesinde Qazaqstan óziniń shynaıy belsendiligimen, barlyq halyqaralyq oqıǵalarǵa salmaqty kózqarasymen jáne beıtaraptylyǵymen tanymal taza ári shynaıy broker qyzmetin atqarýda.
Qazaqstannyń halyqaralyq isterge belsendilikpen ári tıimdi qatysyp kele jatqanyn eskere otyryp, bizdiń elimizdiń BUU Qaýipsizdik keńesiniń májilisterine qatysýǵa quqyq alatynyna senimdimin. Halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdik isine, adam quqyǵyn nyǵaıtýǵa, zańnyń ústemdigine jáne sondaı-aq turaqty damýǵa óz úlesin qosyp kele jatqan jáne BUU múshe ózge de memleketterge qoldaý kórsetýde Qazaqstan óziniń shynaıy belsendiligi men jaýapkershiligin dáleldeı bildi.
– Siz bizdiń sheteldik áriptesterimizben eki jaqty qarym-qatynastyń basymdyǵy týraly ne aıtar edińiz?
– Eki jaqty qarym-qatynasqa kelsek, Reseımen, Qytaımen AQSH-pen, Eýropa, Azıa elderimen, musylman álemimen bizdiń tyǵyz ári ózara tıimdi áriptestikti damytý baǵytyndaǵy syrtqy saıası basymdyqtarymyz ózgerissiz qalady.
Aımaqtyq qaýipsizdikti qamtamasyz etýge jáne Ortalyq Azıa elderimen tyǵyz ári keń kólemdi yntymaqtastyqty damytýǵa Qazaqstan aıryqsha nazar aýdarady.
Eýrazıalyq áriptestiktiń utylyssyz platformasyn qamtamasyz etý úshin aımaqtaǵy elderdiń, sondaı-aq negizgi syrtqy oıynshylardyń múddeleri oıdaǵydaı kórinis tapqan shartty jasaýymyz qajet.
Biz Afrıka qurlyǵyndaǵy eldermen, sondaı-aq Latyn Amerıkasy men Karıb baseınindegi memlekettermen qarym-qatynasymyzdyń aýqymyn keńeıtýdemiz. 2013 jylǵy qarashada Qazaqstan Afrıka odaǵy janyndaǵy baqylaýshy mártebesin aldy. Sońǵy jyldary OAR-da, Efıopıa men Meksıkada bizdiń elshilikterimiz ashyldy.
– Qazaqstannyń syrtqy saıasaty tujyrymdamasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary men zańdy tulǵalarynyń, olardyń jeke basynyń, otbasy men shetelderdegi iskerlik múddeleri quqyqtaryn qorǵaý SİM negizgi jumysy baǵytynyń biri bolyp tabylatyndyǵy jazylǵan. Siz osy jumystyń keıbir qyrlarymen bólisseńiz?
– Bul shyndyǵynda solaı. Qazirgi ýaqytta dúnıejúziniń 64 elindegi Qazaqstannyń 92 dıplomatıalyq jáne konsýldyq mekemeleri qazaqstandyqtarǵa qajetti kómek kórsetýde.
Mundaı jaǵdaıda qylmystyq qurylymdardyń tarapynan jasalǵan zańǵa qaıshy áreketterdiń qurbanyna aınalǵan, sondaı-aq shetelderde fors-majorly jaǵdaıda qalǵan adamdarǵa aıryqsha nazar aýdarylady.
Birneshe mysal keltireıin.
Ózińiz bilesiz, Travelsystem týrısik kompanıasy qyzmetiniń toqtaýyna baılanysty Túrkıaǵa demalýǵa barǵan qazaqstandyq týrıser qonaqúıden qýyp shyǵaryldy. Bizdiń Antalıadaǵy konsýldyqtyń qyzmetkerleri oryn alǵan oqıǵany sheshýge barynsha kómektesip, otandastarymyzben únemi baılanys jasap turdy.
Qıyr Shyǵysta ishki saıası oqıǵalardyń shıelenisýi saldarynan Reseı TJM arnaıy ushaǵymen Qazaqstannyń 11 azamaty Sırıadan jáne 18 azamatymyz Iemennen shyǵaryldy. Sonymen qatar Nepalda bolǵan kúshti jer silkinisinen zardap shekken Qazaqstannyń 25 azamaty elimizge aman-esen oraldy. Máskeýge kelisimen olarǵa qazaqstandyq konsýldar qajetti konsýldyq-quqyqtyq jáne is-tájirıbelik kómek kórsetti.
Buǵan qosa Indonezıa men Bahreınnen aldap-arbaý arqyly jumysqa tartylǵan Qazaqstannyń jeti azamaty Otanǵa oraldy.
Sanıtarlyq avıasıanyń kómegimen (densaýlyǵynyń nasharlaýyna baılanysty) Qazaqstannyń bir azamaty Koreıadan jáne eki azamat Taılandtan elge jetkizildi.
Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Sınszán-Uıǵyr avtonomıaly aýdanyndaǵy Zımýnaı eldi mekeni mańynda bolǵan jol-kólik apatynan zardap shekken Qazaqstannyń 15 azamaty elge qaıtaryldy.
– Elbasymyz Nursultan Nazarbaev taıaýda Mılanda 15 shildeden bastap sheteldik ınvestorlar úshin vızasyz rejımniń uzartylǵandyǵyn jarıalady. Osy másele týraly tolyǵyraq aıtyp berseńiz?
– 2014 jyldyń 15-shildesinen 10 memlekettiń azamattary úshin bir jyl merzimge vızany joıý jóninde ótken jyly qolǵa alynǵan alǵashqy joba bir jaqty negizde ońdy qoldaý tapty.
Osy bastamaǵa sáıkes júrgizilgen taldaý jańa bastamanyń elimizdiń ekonomıkasyna ońdy yqpal etkenin kórsetti. Shetel azamattarynyń elimizge týrısik jáne iskerlik saparlarynyń kólemi anaǵurlym artty. Vızasyz rejımdi engizý tizimge engen memlekettermen saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısıalyq yntymaqtastyqtyń anaǵurlym ósýine yqpal etti. Qazirgi kúni ekonomıkalyq jáne ınvestısıalyq áleýeti zor kóptegen el mundaı jobaǵa ózderin qosý týraly usynys bildirip otyr.
Osyǵan baılanysty QR Úkimetiniń 2015 jylǵy 26 maýsymdaǵy №483 qaýlysymen bul joba 2017 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin sozyldy. Barlyq azamattarǵa 15 kúnge deıin elge vızasyz kirýge bolatyn memleketterdiń tizimi ulǵaıdy. 2015 jyldyń 16 shildesinen bastap Avstralıa, Belgıa, Vengrıa, Ispanıa, Monako, Norvegıa, Sıngapýr, Fınlándıa, Shveısarıa men Shvesıa sekildi 10 el osy jobaǵa qosymsha engizildi.
Erterekte on eldiń quramyna Ulybrıtanıa, Germanıa, Italıa, Malaızıa, Nıderlandy, BAÁ, AQSH, Fransıa, Ońtústik Koreıa men Japonıa engen bolatyn, keıinirek Koreıa Respýblıkasymen vızasyz rejım týraly kelisimge qol qoıyldy.
Bizdiń elimizdiń mundaı qadamy shetel ınvestorlary úshin yńǵaıly vızasyz rejım qalyptastyrý jáne elimizdiń ınvestısıalyq ahýalyn jaqsartý jónindegi keshendi sharalardyń ajyraǵysyz bir tarmaǵy bolyp tabylady.
Bul jahandaný men básekelestiktiń qatań talaby jaǵdaıynda joǵary ǵylymı-tehnıkalyq sıpattaǵy maqsatqa jetý úshin ulttyq ekonomıkaǵa shetel kapıtaly men biliktiligi joǵary sheteldik basqarýshylar men mamandardy tartý baǵytyndaǵy Úkimet júrgizip otyrǵan saıasatqa tolyqqandy sáıkes keledi.
Elimizdiń týrısik áleýetin júzege asyrýǵa, vızasyz keńistikti ulǵaıtý arqyly shetel ınvestısıasyn tartýǵa jáne Qazaqstan azamattarynyń Eýropa elderinde vıza alýyn jeńildetýge baǵyttalǵan tıimdi vıza saıasatyn qalyptastyrý Syrtqy ister mınıstrliginiń ózekti mindeti bolyp tabylatynyn aıryqsha atap aıtqym keledi.
EO erejeleri men ózindik erekshelikterine sáıkes ulttyq zańdylyqtardy jetildirý jónindegi qajetti sharalardy júzege asyrý úshin SİM «QR men EO arasyndaǵy vızalyq rejımdi jeńildetý jónindegi is-sharalar jospary» jobasyn daıyndady.
Bul jobada memlekettik organdardyń tórt ózekti baǵyt boıynsha: qujattardyń qorǵalýy (bıometrıany qosa alǵanda); zańsyz mıgrasıa, ony basqarý jáne shekaralar (readmıssıany qosa alǵanda); qoǵamdyq tártip, qaýipsizdik jáne quqyqtyq yntymaqtastyq (azamattardyń jeke málimetterin qorǵaý); azamattardyń syrtqy baılanystary men negizgi quqyǵy (Qazaqstanda sheteldikterdiń erkin qozǵalysy, az sandylardyń quqyǵy jáne t.b.) júzege asyrý kózdelgen.
Bul qujattyń qabyldanýy EO-men yntymaqtastyq, EO Eýrokomıssıanyń mandatyn alý, Qazaqstannyń EO elderimen bizdiń elimiz azamattary úshin vızalyq rejımdi jeńildetý jónindegi kelisimderdi túzý boıynsha kelissózder prosesin bastaý maqsatyndaǵy yntymaqtastyqtyń alǵashqy kezeńi bolyp tabylady.
Sondaı-aq elimizde vıza berý prosesin modernızasıalaý máselesine aıryqsha nazar aýdarýdamyz. Múddeli memorgandar men «EýroBak» qaýymdastyǵy ókilderi jumysshy tobynyń usynystary negizinde vızanyń jekelegen túrlerin rásimdeýdi jeńildetýge baǵyttalǵan «QR vıza berý erejesiniń» jańartylǵan nusqasy taldap jasalyp, kelisimge jiberildi.
– Búgingi kúni bizdiń dıplomatıalyq qyzmettiń aldyńǵy sapynda kim tur?
– Osy zamanǵy álemdik damý prosessiniń qıyndyǵy men geosaıasat shıelenisiniń ulǵaıa túsýi, sóz joq, mamandardyń kásibıligine degen talapty arttyra túsýde. Qazirgi kúni bizdiń mınıstrlikte memlekettik jáne shetel tilderin biletin adamdar ǵana jumys istep qoımaıdy. Óıtkeni bul jetkiliksiz. Syrtqy ister mınıstrliginde ǵalamdyq deńgeıde oılaıtyndar qyzmet jasaıdy. Eń mańyzdysy, olar memlekettiń ulttyq múddelerin basshylyqqa alady.
Bálkim, qaıtalap aıtqanym jón bolar, ahýal jyldam ózgerip turǵan qazirgi zamanda, fýndamentaldyq bilim burynǵydan da qajettirek – synı turǵydan oılaý men shuǵyl sheshim qabyldaý dıplomatty aıqyndaı túsetin negizgi ári sapalyq qasıet bolyp tabylady.
Frıdrıh Nıssheniń «dıplomatıa... ıtti tumsyqqap daıyn bolǵansha sıpalaı berýmen birdeı...» degen pikiri bar. Men nemis oıshylynyń bul sózimen kelispeımin. Menińshe, dıplomatıa qorshaǵan álemmen úılesimdilikte jáne ózińe-óziń rızashylyqpen ómir súr degenmen birdeı.
Win-win málimdegendeı, Qazaqstan árdaıym eki jaqqa tıimdi ońdy nátıjeli yntymaqtastyqty qalaıdy. Halyqaralyq saıasattyń bolashaǵy adamdardyń arasyndaǵy ózara qarym-qatynas tárizdi kózqarasqa negizdelýi qajet. Bizdiń ýaqyt tezinen ótken jáne kópvektorly tıimdi de táýelsiz syrtqy saıasatymyzdaǵy tájirıbemiz munyń múmkin ekendigin dáleldep otyr.
Barlyq dıplomattardy, eń aldymen, №1 dıplomat Nursultan Nazarbaevty merekemen quttyqtaımyn jáne barlyq jaqsylyqty tileımin!