«Óz úıim – óleń tósegim» degen qazaqqa naryq zamany «Ózgeniń úıi – óz tósegim» degizdi. Ertegilerden «buryn bir baı bolypty, tórt túligi saı bolypty, bir balaǵa zar bolypty»,- degendi oqýshy edik. Qazir Alladan tilep alǵan balasyn óz úıińde ósirý úshin, bir baspanaǵa zar bolyp júrgen qazaq qanshama?! Qazaqtyń sany az, kóbeıýimiz kerek deımiz. «Torǵaı ekesh torǵaı da, balapanyn qorǵaıdy» demekishi torǵaı da balapan basý úshin aldymen úıa salady. Sol sekildi úısiz qazaqty ósip ketedi deýge kelmes. Óıtkeni, ár qazaq balasynyń balalyq shaǵynyń ózgeniń aýlasynda ótkenin qalamaıdy.
Bir úıge zar bolǵan qazaqtyń qolyn baspanaǵa jetkizemiz degen jobanyń biri «Qoljetimdi baspana -2020» baǵdarlamasy edi. Bul baǵdarlamadanyń ózge artyq-kemin aıtpaǵanda, qazaq úshin eńbir qoljetimsiz jeri – Astana men Almaty qalasy úshin 2 jyl turaqty tirkeýde bolýyń mindetti. Bul degenińiz Almaty men Astanandaǵy úısiz qazaqtyń úıli bolýyna jasalyp jatqan jasandy kedergi deýge bolady. Keshegi dalalyq kóshependilik ómirimiz, qazir qalalyq kóshpendilikke aýysqan. Elimizdegi baspana máselesiniń eń bir sheshimi qyıyn jeri osy eki qala. Bul qalalar da úısiz júrgenderdiń sany anaǵurlym joǵary, onyń úsitinde basym bólimi qazaqtar. Ózinde úı joq qazaqtan, turaqty tirkeý talap etý – qazaqtyń baspanaly bolýyna qarsy jasalǵan taǵy bir áreket deýge bolady. Óıtkeni, úısiz júrgen qazaqqty kim úıine turaqty tirkeýge otyrǵyzbaq? Tipti, bul joba jasalǵan kezde Almatyda turaqty tirkeýiń 5 jyldan kem bolmaýy kerek degen talapty engizbek te bolǵan. Aqparat quraldaryndaǵy qarsylyqtan keıin bul shart 2 jylǵa qysqardy.
Qalalyq tirkeý tek burynnan qalada ómir súrip kele jatqan, qalada úıleri bar turǵyndar da ǵana bar. Sonda, «Qoljetimdi baspana – 2020» burynnan qala ómir súrip kele jatqandardyń bala-shaǵasynyń úıli bolýy úshin ǵana jasalǵan baǵdarlama deýge bolady. Budan, úkimet qos qaladaǵy mılıondaǵan úısiz qazaqtardyń úıli bolýynan bas tartyp otyr desek artyq aıtqandyq bolmaıdy. Mıllıondaǵan qazaqtyń úıli bolýynan bas tartý - dúnıege neshe mıllıon qazaqtyń kelip, qazaqtyń sanynyń ósýine jasalǵan qastandyq ekeni aıdan anyq.
Eger, úkimet qazaqtyń baspanaly bolyp, ósip ónýine qarsy bolmasa, joǵarydaǵy atalǵan talapty «Qoljetimdi baspana – 2020» baǵdarlamasynan alyp tastaýy tıis. Onsyzda az qazaqtyń kórgen taýqymeti az emes, endi azat otanynda erjetken bala ózgeniń qabaǵyna qarap óspeýi tıis.
Turdybek Qurmethan
