Baqyt tańy
Tamsanyp, tańdaı qaqtym kelbetińe,
Júregime, jarqynym, kel de túne.
Men netken baqytty edim o,shirkin-aı,
Sen barynda tap kelgen jer betine.
Kúlshi taǵy, kúlkińe tamsanaıyn,
Kúlkińmenen qulpyrar jan saraıym.
Baqyt degen ol seniń kúlgeniń ǵoı,
Al baqytty nesine ańsamaıyn.
Til qatshy bir, tilińnen tamyzshy bal,
Janym sýsap tur meniń tamyzshy nár.
Sóılesýge bir sebep izdep turyp,
Taǵy sebep izdeımin tabystyrar.
Baqyttyń myń atsa dep taǵy tańy,
Kókeıimnen tógiler shabyt áni.
Óleńimde kez bolǵan perishte qyz,
Ómirimde kezdesshi taǵy, taǵy...
***
Kól kórdim desem aqqýlar júzgen,
Kóziń eken ǵoı aq aryń tunǵan.
Kóktemnen beıneń, kóńiliń kúzden,
Jaratylypty janaryń nurdan.
Óleń be desem bul qandaı nazdy,
Sóziń eken ǵoı tilińnen tamǵan.
Men bilsem, bulbul áýen men sazdy,
Altynym, seniń únińnen alǵan.
Qar eken desem aspannan jaýǵan,
Aryń eken ǵoı, asylym, seniń.
Qan eken desem aq qarǵa tamǵan,
Eken ǵoı sendik alqyzyl erin.
Gúli eken desem dalanyń ásem,
Sen ekensiń ǵoı janymdy elitken.
Oıymda beıneń, janarymda sen,
Oılamaýshy edim, saǵyndym, átteń.
Shyǵar dep bir kún menen bir aqyn,
Óleńdi súıgen erip kóńilim.
Óleń be desem sherden týatyn,
Sen ekensiń ǵoı meniń ómirim.
Júzim*
Kózińe kózim eriksiz tústi,
Moıyldaı emes, qara júzimdeı.
Qaranyń kúshi nedegen kúshti,
Nazarym meniń barady úzilmeı.
Qulaqqa taqqan asyl syrǵań da,
Salady esime júzimniń kógin.
Jol emes, bizdi tabystyrǵan da
Qyzyl júzimdeı qyzyl gúl óńiń.
Tiliń de tátti, sózderiń bal ma ed(i)?
Júzimnen alǵan sharaptaı.
Emdelmes, sira, mendegi jan dert,
Kúnimniń sen dep tańy atpaı.
Júzimdi aıta beripsiń ǵoı dep,
Júzimge ǵashyq deme sen.
Mazalamaı ma kúdikshil oı kep,
Ózgege ózińdi teńesem.
Ǵashyqtyń bolmas isinde tynym,
Ǵashyq bolmasa teń be adam?
Júzińdi eske túsiretuǵyn,
Júzim syılashy sen maǵan.
Bir qyzǵa
Qaıteıin, amal qansha, saǵynamyn,
Qossa da saǵynyshym da baǵyma muń.
Men seni jaqsy kórem.
Jaqsy demen,
Jan súıgen joǵalýy qazynanyń.
Bilemin,
Armanyń asqar taýdan bıik-aq tym,
Senim men syılanǵan soń syıy Haqtyń.
Sebep bar saǵynýǵa:
Sen bulaqsyń,
Qutyma bir tamshyńdy quıyp appyn.
Men seni saǵynamyn,qalqam, túsin,
Qarsy alam qalqamdy oılap ár tańdy shyn.
Bir tamshy sıasy bop qalamymnyń
Saǵynyshtan sarqyldy shalqar kúshim.
Tek endi ótinerim: hatyńdy úzbe,
(Sabynan serilerdiń atymdy izde.)
Saǵyndyryp júrekti sarǵaıtpaǵyn,
Onsyz-daǵy júregim jaqyn kúzge.
Jıirek jaǵdaıyńdy aıt, berip habar,
Tógiltip lebizińdi erikti alar.
Kókte kóshken bulttardan sálemińdi aıt,
Bir kúni Almatyma kelip qalar.
***
Áke
Áke,
Aıbynyńdy asqaq eter nar ulyń,
Jeńile qap jer qappaıdy jaýyryn.
Qamshy basyp arman-attyń jonyna,
Terge malyp, sabyndatam saýyryn.
Áke,
Úmitińdi aqtaımyn ǵoı áli men,
Senimsizdik tanytpashy, ǵarip óń.
Aqsaqaldyń aldyn kesip júrgem joq,
Jastan jasyp, qashqanym joq káriden.
Áke,
Ýaıymdama, baqyttymyn, sorly emen,
Jasymaı-aq jortyp kelem joldy eren.
Kúrkiregen kúrsinisi kóńildiń,
Shattyǵy da shat kóńildiń boldy óleń.
Áke,
Ýaıymdama, jalǵyz emen, dosym kóp,
Tasalanar jasyn atsa tosyn kók.
Óleńshil bop ómir súrip júr ulyń,
Qaǵazy men qalamy bop qos ilgek.
Áke,
Kitap bolyp jaqynyma joralǵym.
Ózińdeı-aq kitapqumar bop aldym.
Áke,
Túgesilmeı kir kóńildiń kirbińi,
Jalǵasýda «tiri adamnyń» tirligi.
Ulyńnyń da bir kitabyn oqyrsyń,
Sóz óneri tór usynsa bir kúni.
***
***
OIYMDA SEN
Oıymda sen,
Seniń móldir kózderiń,
Kózderine túspesinshi ózgeniń.
Seniń demiń
Seniń demiń bolmasa
Tunshyqtyryp bara jatyr óz demim.
Oıymda sen,
Seniń qara burymyń,
Júregimniń aıtalmaǵan syry myń.
Saǵan salyp sezimimniń quryǵyn,
Bútindedim júregimniń synyǵyn.
Oıymda sen,
Seniń aıtar syrlaryń,
Umytamyn kókeıimde muń baryn.
Sózderińmen, sózderińmen mendegi
Júrekti júz, sanany myń shyrmadyń.
Oıymda sen,
Sen ǵanasyń,altynym,
Sensiz joldyń,
Aldy – qaıǵy,arty – muń.
Kezdeseıik,
Kezdeseıik, ótinem,
Ótkennen soń erteńgiden alty kún.
***
Qazaqtyń baqytyna týǵan ul
(M.Shahanovqa arnaý)
Tarıhyn tasqa jazǵan Er Túriktiń,
Búginde ulaǵatty sertin uqtym.
Bertinde babalyrym jaýǵa shapqan,
Asynyp bes qarýyn berkinip myń.
Shyńǵystyń Shaǵataıy qarmanyp ap,
Janardy ketken keshe qanǵa bulap.
Otyrar jurty keshe berilmegen,
Túrgen soń alty aı boıy arǵa qulaq.
Oırannan opat bolǵan Otyrardyń,
Janarǵa jurty jaqqan otyn ardyń.
Bir ulyn sol Otyrar bizge bergen,
Erlikpen el tarıhy oqylar kún.
Qazaqtyń qazaqtyǵyn saqtaý úshin,
Qazaqqa jetkizdi ol haq daýysyn:
«qazaǵym qazaqtyǵyn naq tanysyn,
Dedi de bilek túrip bastap ketti,
Keshegi jeltoqsandy aqtaý isin.
Keshegi qytymyrlyq oıdy arbaǵan,
Sanaǵa salyp qoıdy oılardy alań.
Ulystyń uly kúnin qaıta ákeldi,
Alpys eki jyl boıy toılanbaǵan.
Taýyp ap jyr etýdiń jaqsy retin,
Jyrlaǵan táýbeshil el taqsiretin.
Eń alǵash oılaǵan ol shyn qamyǵyp,
Balqash pen Aralymnyń qasiretin.
Soqpaqty sonaý jyldar dúrbeleń de,
Kúshikter bılikqumar úrgen elde.
Bir ózi qarsy boldy atyp turyp,
«Orys-qazaq memlekettik til» degende.
Uǵynsyn ulaǵatty qazaq muny,
Tilinen kórinedi el azattyǵy.
Sonda aǵam jıynyna sóz qatty uly:
«Qazaqtyń azat týy turǵan kezde
Eldik til bolý kerek qazaq tili».
Búginde álem bilgen Muhtar atyn,
Bıiktiń bıigine shyqqan aqyn.
Qazaqtyń qamyn oılar sátter de kóp,
Sodan ǵoı qaıystyrǵan júk qanatyn.
Tógetin tógiletin nurǵa nur shyn,
Qazaqtyń ár ulyna shyn baýyrsyń.
Ǵasyrda bir týatyn erek adam,
Qazaqtyń baqytyna týǵan ulsyń.
***
Táýbe
Janyma jalaý etip haqtyń dinin,
Táýbege keldim, Alla, keshir meni.
Ótkenim qaıta túrmes aq túndigin,
Ýaqyttyń qaıtara alman kóshin keri.
Ótkenge ókinish bar ózekte kóp,
Qaınaǵan janartaýdyń lavasyndaı.
Synaqqa syrqyradym, tez ókpelep,
Ýaqyttyń bildim eken baǵasyn qaı?
Nápsiniń oryndappyn kóp qalaýyn,
Ómirde baqyt syry osy ma dep?
Tozaqtyń oılamappyn otty alaýyn,
Bolyppyn minime min qosyp álek.
Kúnimniń bos ótkizdim kóp saǵatyn,
Túnimniń tynyshtyǵyn tekke buzyp.
Baqyttyń qaqqan izgi kók qanatyn,
Bilmeppin baǵasyn da ketken ushyp.
Eń qıyny sumdyq bar aryma syn,
Sógetin namysymdy, baqytty anyq.
Uǵynbaı men shyndyqtyń maǵynasyn,
Ózimshe óleń jazdym shabyttanyp.
Shemen jyr, shegelendiń sher bop tunyq,
Ózgege rızyq bolyp tatymadyń.
Bilmedim, bilimimdi jerlep turyp,
Aqynnyń paıǵambardaı haqy baryn.
Jaratqan, jarylqadyń syı ǵyp berip,
Aqyn dep mańdaıyma mórdi basyp.
Ózge aqyn jaýharlaryn jıdyq kelip,
Kóńildiń jadyrattyq kórkin ashyp.
Rýhyma rızyq etip, Allam uly,
Syı berdiń berilmegen elge bóten.
Malynǵan tunyǵyma qalamymdy,
Musanyń asasyndaı sermek ótep.
Sendelip sebepsizden júrgizbeıtin,
Paıǵambar salyp ketken jol tamasha.
Dinimniń desteletip qundyz keıpin,
Óleń jazam,
Paıǵambar hadısindeı bolmasa da.
Óleńim baqytyn áz sezinedi,
Tanytsam áýezimen kópke reńin.
O, Alla,
Etpegeısiń shabytty kezimdi óli,
Jaýhardaı jyr jazýdan shektemegin.
Ámın...
***
Sáýirdegi sezim
Kóńilge de ár berdi tamasha bir,
Naýryz kóship týylǵan bala sáýir.
Kún erinshek bop aldy, tún asyǵys,
Keshteý jaǵyp júr sodan qala shamyn.
Kári ketti qańtardyń, aqpannyń da,
Toqymdaı-aq qap qoıdy aq qar shyńda.
Jylý jetip jasylyn jamyldy jer,
Órik gýldep, jańǵaq tal taqqan syrǵa.
Tarydaı muń júrekke aýyr keled,
Jylý jetse janyńa táýir medet.
Keshteý janǵan shamdaıyn sezimime
Oıǵa batam sebepker sáýir me dep.
Toqym qardaı shyńdaǵy kirsiz be aryń?
Seniń joǵyń - sáýirdiń gúlsiz háli.
Sáýirge saqtamashy,
Júregińniń
Qańtarǵa tastap ketip júrshi yzǵaryn.
Januzaq ORAZBAI, Abaı atyndaǵy QazUPÝ fılologıa ınstıtýtynyń 2 kýrs stýdenti
