Qazaqstandaǵy agrarlyq sektordyń negizgi bir salasy egin sharýashylyǵy ekeni belgili. Elimizdiń soltústik, ortalyq óńirlerindegi alqaptar tutastaı respýblıkany astyqpen qamtamasyz etýge, tipti, dándi daqyldardy shet elderge eksporttaýǵa múmkindik berýde. Egin alqabynan jınalǵan astyq dastarhanymyzǵa daıyn ónim bolyp kelgenge deıin birneshe satydan turatyn kúrdeli daıyndaý prosesterinen ótedi. Astyqty saqtaý, keptirý, odan un tartý da irili-usaqty kompanıalardyń jyl boıy tynymsyz aınalysatyn jumysy. Otandyq naryqtaǵy nan baǵasyna da yqpal etetin, týrasyn aıtqanda, naryqtaǵy nan baǵasyn bekitetin de osy kompanıalar. Biz búgin osy salanyń yqpaldy degen iri oıynshylary týraly sóz qozǵaǵandy jón kórdik. Nazarlaryńyzǵa astyq alqaptarynan jınalǵan bıdaıdy saqtaý, óńdeý, daıyn ónim túrinde satý isimen aınalysatyn elimizdiń ár óńirindegi kompanıalardyń qysqasha tizimin usynamyz.
Astana
«Sesna-Astyq» konserni» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi 1992 jyly «Bıoses» fırmasy bolyp qurylǵan. Keıin 1997 jyly «Aqmola-astyq» JSHS bolyp qaıta tirkeldi. Búgingi ataýyn 2000 jyly ıelendi. Astyq saqtaý, óńdeý jumystaryn júrgizýge lısenzıasy bar kompanıa. Astyq konsernine sondaı-aq,Aqmola oblysy Jaltyr aýylynda ornalasqan «Kolotýn-95», «Jaltyr munaı bazasy», «Jaltyr elevatory» syndy taǵy úsh jaýapkershiligi shekteýli seriktestik pen «Astyqjan» saýda ortalyǵy tıesili. Basqarma tóraǵasy Nıkolaı Mesherákov.
Almaty oblysy
«Azıaagrofýd» aksıonerlik qoǵamy 2010 jyly qurylǵan. Shamalǵandaǵy «Na ónimderi» JSHS-niń murageri bolyp tabylady. Basqarma tóraǵasy Aıdarhan Sársembaev. Negizgi qyzmeti – un, krahmal daıyndaý. Quryltaıshylary Álıhan Talǵatbek pen Erlan Baımuratov arqyly «Baıan sulý» AQ-men baılanysy bar.
Soltústik Qazaqstan oblysy
«Qyzyltý un tartý kombınaty» JSHS 2006 jyly qurylǵan. 200-den astam jumysshysy bar kásiporyn astyqty qabyldaý, saqtaý, keptirý, óńdeýmen aınalysady. «QazEkspoAstyq» holdıńi quramyna enedi. Kombınatqa Golden Grain saýda belgisimen ug shyǵarýshy «Agroınvest-Treıdıng» JSHS ıelik etedi.
Jambyl oblysy
«Zar-Zamın» JSHS Taraz qalasynda ornalasqan. «Azyq-túlik kelisim-sharty koporasıasy» AQ-y quramyna enedi. 2003 jyly kompanıa memlekettik astyq resýrstaryn basqarý boıynsha jalǵyz agent retinde anyqtaldy. Atqaratyn qyzmet túrleri: un ónimderin qabyldaý, saqtaý, óńdeý, óndirý jáne satý.
Qyzylorda oblysy
«Jalaǵash elevatory» JSHS. Seriktestiktiń 100 paıyzdyq úlesi Qyzylorda oblystyq ákimdiginiń sheshimimen «Baıqońyr» áleýmettik-kásipkerlik korporasıasyna satylyp alynǵan. Keıin ataýy «Baıqońyr» agroholdıngi bolyp ózgertilgen kásiporyn kúrish jáne kúrish krahmalyn saqtaý, óńdeý, makaron ónimderin shyǵarý qyzmetimen aınalysady.
Ońtústik Qazaqstan oblysy
Ońtústik Qazaqstanda bul salany «Altyn dán» JSHS bastap tur. Seriktestik quramynda eki un zaýyty bar. Un tartý, astyq saqtaý, tasymaldaý, makaron, sút ónimderin shyǵarýmen aınalysatyn kompanıa Aqmola oblysyndaǵy birneshe elevatorǵa jáne OQO Saıram aýdanyndaǵy mal ustaý keshenine de ıelik etedi. 1998 jyly «Aq bıdaı» AQ-y negizinde qurylǵan kompanıa memleket tarapynan «Bıznestiń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy, «QazAgro» holdıńi arqyly qarjylaı qoldaý alyp otyr. Kompanıa dırektory – Bakaram Ábdikárimov.
Aqmola oblysy
«Ýrojaı» JSHS astyq qabyldaý, saqtaý jáne óńdeýmen aınalysady. Ataqty Jaqsy elevatory bazasynda qurylǵan. 2003 jyly «Agrofırma TNK» JSHS quramyna kirdi. Barlyǵy «Agrofırma TNK» kompanıalar tobyna birneshe elevator, munaı bazalary men janar-jaǵar maı stansalary, sút zaýyttaryna ıelik etetin 17 kásiporyn kiretinin de aıta ketý kerek.
Batys Qazaqstan oblysy
«Jelaev nan ónimderi kombınaty» AQ-y 2004 jyly qurylǵan. Negizgi qyzmeti – astyq qabyldaý, saqtaý jáne óńdeý. 2014 jylǵa deıin «Korona-Muqataı» saýda belgisiniń ıesi «Astyq óndirisi» JSHS-ge tıesili bolyp keldi. Qazir reseılik «Martın» agrarlyq kompanıasynyń menshigine ótken.
Aqtóbe oblysy
«Jańa Áljan un kombınaty» JSHS «Korona-Premıým» saýda belgisimen «Ekstra» surypty un óndirýshi eldegi jalǵyz kompanıa. Investment Trust Company tobyna enetin seriktestik údemeli ındýstrıaldy damý baǵdarlamasy aıasynda memlekettik qoldaýǵa ıe bolyp otyr.
Qaraǵandy oblysy
«Aqnar» fırmasy» JSHS 1995 jyly tirkelgen. Negizgi qyzmeti un tartý jáne satý. Fırma eki un tartý kesheni men bir elevatorǵa ıelik etedi. «Standart», «Aqnar», «Bereket», «Iantarnaıa» syndy birneshe saýda belgisimen ónim satady. Dırektory – Igor Korostelov.
Shyǵys Qazaqstan oblysy
«Shyǵys Qazaqstan un-jem kombınaty» AQ barlyq suryptaǵy un, makaron ónimderi men mal jemin óndirýmen aınalysady. Naryqta «Ardager», «Birinshi», «Sdobýshka Lúks» saýda belgilerimen tanymal. Kompanıa aksıalarynyń 80 paıyzyna «Ardager» ÓB» JSHS (Almaty) ıelik etedi. Elimizde jáne Tájikstanda enshiles kompanıalary bar. qyzy aksıonerler ókili bolyp tabylatyn Rashıt Sársenov arqyly «Nýrbank» jáne Central Asia Petroleum Ltd JSHS-ǵa qatysy bar.
Qostanaı oblysy
Qostanaı oblysynda 120-dan astam un tartý kásiporyndary jumys isteıdi. Olardyń ishindegi eń irisi – «Qostanaı un kombınaty» AQ-y. Kompanıanyń iri aksıonerleri retinde tanymal kásipker Nurlan Smaǵulovtyń aktıvteri sanalatyn Forward Grains Capital jáne Investment Trust Company JSHS-taryn aıtýǵa bolady. Bas dırektory – Aleksandr Mıketka.
Kórip otyrǵandaryńyzdaı, elimizdegi astyq jınaý, saqtaý, óńdeý, daıyn nan ónimderin saýdalaýmen aınalysatyn kásiporyndardyń barlyǵy derlik otandyq kompanıalar sanalady. Kóbi – keshegi keńestik zamanda negizi qalanǵan iri elevatorlar men un kombınattaryna ıe bolyp qalǵan kásipkerler. Astyq aınalasynda áreket etip júrgen kompanıalardy sanamalap otyryp, bul salada básekelestik ortanyń áldeqashan qalyptasyp, naryq zańdarynyń berik ornyqqanyn baıqaýǵa bolady. Soǵan qaraǵanda, «Bul sala damymaı qalǵan, qoldaýǵa zárý, básekelestik joq» dep júrgenderdiń baıbalamy negizsiz be degen de oıǵa qalasyz.
Jomart Abdollauly
