Ótken jyldyń qyrkúıek aıynan bastap elimizde rásimdelmegen qarjy men múlikti jarıa etý naýqany bastaldy. Atalǵan aksıanyń negizgi maqsaty shet elde jasyrylǵan otandyq qarjylardy elge qaıtaryp, ekonmıkamyzdy kóterý bolatyn. Alaıda baı-baǵlandarymyz shet elde jasyrǵan aqshalaryn elge ákelip, áleýmettik jaǵdaıymyzdy kóterýge asyǵar emes.
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev bıylǵy kezekti Joldaýynda bul máselege aıryqsha toqtaldy. Prezıdenttiń aıtýynsha Úkimet salyqtyq ákimshilendirýdiń tıimdiligin qamtamasyz etýi kerek. Ol úshin memleket basshysy múlikti jarıa etýdi 2016 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin uzartqanyn málimdedi.
– Kásipkerler, isker azamattar! Memleket sizderdiń bıznesterińizdi damytyp, aıaqqa nyq turýlaryńyzǵa barlyq jaǵdaıdy jasady. Búgingideı syn saǵattarda sizderge úlken jaýapkershilik artylady. Jekeshelendirýdiń jańa legine belsendi qatysyńyzdar, qarjyny zańdastyryp, ashyq jumys isteńizder. Qýatty el bolý – básekege qabiletti bolý degen sóz. Qazir minekeı, myna jekeshelendirý kezinde alyp kelip zaýytty, fabrıkany, elektrostansany, joldardy jeke menshikke alyńyzdar. Birinshi, ózderińizge, ekinshi, sol arqyly halyqqa jumys berý, úshinshi salyq tóletip memlekettke kómektesý. Tek halyqtyń rahmeti men alǵysyna bólenesizder, – dedi prezıdent.
Memleket basshysy elge qarjysyn ákelgen azamattarǵa sot qýdalaýy bolmaıdy dep kepildik berip otyr. Sondyqtan da, ol kásipkerler men isker azamattarǵa «aqshalaryńnyń saqtalýyna kepildik beremin» dep arnaıy úndeý jarıalap otyr. Mine, osy úndeýdi elimizdiń beldi kásipkerleri qanshalyqty qoldaıdy? Sebebi, prezıdent bul Joldaýdan buryn múlikti jarıa etýge baılanysty birneshe ret málimdeme jasady. Alaıda, memleket basshysynyń sózine qulaq asyp, qarjysyn elge ákelgen azamattar az boldy.
Al endi bir jyl múmkindik bergennen keıin kásipkerler shet eldegi qarjysyn elge ákelýi múmkin be? Belgili ekonomıs, Jankeldi Shymshyqovtyń aıtýynsha, bul sharýanyń ońdy júzege asýyna quzyrly organnyń áreketine baılanysty.
- Múlikti jarıa etý halyqaralyq deńgeıde sheshiledi. Eger de, quzyrly organdar bir jyldan keıin ártúrli halyqaralyq uıymdar arqyly jumys jasaıtyn bolsa shet elde kimderdiń aqsha jasyryp otyrǵandyǵyn anyqtaıdy. Árbirden soń «Forbs» jýrnaly jyl saıyn qaı elde qandaı mıllıarderler bar ekenin, olardyń aty-jónin jarıalap turady.
Sondyqtan da úkimet baı-baǵlandarǵa bir jyl berip, «Oılanyńdar. Áıtpese munyń arty jaqsylyqqa ákelmeıdi» dep eskertý jasap jatyr. Meniń oıymsha atalǵan eskertýden keıin kásipkerler aqshalaryn elge ákele bastaıdy, – deıdi Jankeldi Shymshyqov.
Ekonomısyń aıtýynsha, sońǵy 25 jylda elimizge 210 mıllıard AQSH dollar shamasynda ınvestısıa kelgen. Al osy jyldar ishinde 147 mıllıard AQSH dollary keleminde qarjy elimizden shet elge quıylǵan. Eger de, syrtqa ketken qarjylardy elge ákeletin bolsaq, elimizdiń ekonomıkalyq jaǵdaıy jaqsarýy múmkin. Sondyqtan da, úkimet múlikti jarıa etýge erekshe nazar aýdaryp otyr. Alaıda, múlikti jarıa etýde usaq-túıek sharýalar júzege asqanymen, shet elden qyrýar qarjy kelip jatyr dep aıta almaımyz.
Óıtkeni, baı-baǵlandar prezıdent kepildik berse de tapqan taıanǵanyn elge ákelýge qorqady. Sebebi, bizdiń elde kásipkerlikti reıderlik shabýyl jasaý arqyly tartyp alý dástúri qalyptasqan. Eger de osy dástúrdiń tamyryna balta shabylmasa, kásipkerler eshqashan qarjylaryn elge ákelmeıdi.
Serik JOLDASBAI
Astana
