MENİŃ TİLİM – QAZAQTYŃ QARA TİLİ!

Laýreat ta emespin,

Kandıdat ta,

Depýtat ta emespin,

Joq mandat ta.

Aqynymyn ultymnyń,

Táńir ózi

Qalam berip qolyma,

Qoıǵan sapqa!

Komýnıs ta bolǵam joq –

Qarǵys atqan!

Kapıtalıs emespin –

Qan qaqsatqan.

Men Adammyn –

Ultym men tilim Qazaq,

Tilimenen jylaǵan ultyn ýatqan!

Urlyǵym joq!

Emespin tonaýshyń da!

Feodal da emespin –

Qanaýshyń da!

Azǵyndalyp,

Quldyqqa moıynsynǵan,

Ne bolǵan

Myna meniń Alashyma?!

Aqyn edim,

Jaralǵan ot pen sýdan,

Naýryzdyń aqtútegi qalap týǵan.

Jaratqan birge qosyp ıt nalasyn,

Tilimdi jaratypty bal men ýdan!

Meniń tilim –

Dombyra,

Qobyz úni,

Qazaq degen ulty bar –

Jalǵyz muńy!

Bebeý qaqqan shyryldap, júregim bar,

Ne bolar dep qazaqtyń erteń kúni...

Meniń tilim –

Qazaqtyń qara tili,

Senetinim –

Dástúrli Táńir dini!

Naızaǵaıy kúrkirep,

Jasyn atqan

Meniń únim –

Dombyra,

Qobyz úni!

Meniń tilim –

Qazaqtyń qasireti

(Orysquldar tilimdi álsiretti).

«Úsh tuǵyrly» til degen shubar jylan

Ana tilden aıyryp,

Kesir etti...

MÁŃGİLİK QOZǴALYS

Myna ómirge

Nege keldim?

Nege júrmin qydyryp?

Ómir súrý –

Júrý me eken, shekeńdi qur qyzdyryp?

«Ómir – kúres,

Qozǵalys!» – dep,

Táńirge aıtyp, aspanǵa

Úlken-úlken áriptermen qoısam ba eken jazdyryp?

Juldyzdar da,

Kún de áne, qozǵalysta

Jer-ana!

Qozǵalǵannan juldyz janyp, aǵyp tústi jap-jańa!

Muhıttar da ózdi-ózimen arpalysyp jatady,

«Qozǵalyssyz ómir joq» dep aıtty eken qaı dana?

Tań da áne

Araılanyp,

Kún qozǵalsa, atady,

Oınaqshyǵan kúnniń kózi uıasyna batady.

Túngi aspannan juldyz janyp, tómen qaraı sorǵalap,

Jerdiń shańyn burqyldatyp, shurq-shurq tesip jatady.

Ózgermeıtin eshteńe joq, taý da ósedi, qozǵalyp,

Shoq ta ánekeı sónerinde jylt etedi, qozdanyp.

Júreginde oty sóngen bolsam eger tiri ólik,

Otyrar ma em, ushamyn dep, qyrandarsha qomdanyp.

Qyran bolyp,

Ushý maǵan qol jetpesteı boldy arman!

Qanat bitse,

Keter me edim bulttan asyp, tipti, árman?

Tym bolmasa,

Sańqylymmen jurtty mynaý oıatyp,

Qozǵaý salsam júrekterge...

Ýaı, shirkin-aı,

Ne Arman!

KÓKSHE MUŃY

        (Júrek elegıasy)

Jan edim

Jastaıymnan sory qalyń,

«Ah!» dese,

Júreginen shyqqan jalyn.

Tuzymnyń jeńildigi bolar, sirá,

Turady men degende beınet daıyn...

Kóksheniń qatparlanǵan tastaryndaı,

Sátsizdik úıir bolǵan jastaıymnan.

Kirshiksiz, móldiregen kóńilim bar

Kókpeńbek, kóp-kógildir aspanymdaı.

Aqsha bult jarasady aspanyma,

Aq kóńil –

Sorym boldy jastaıymnan.

Jaǵyldy aqqa qara,

Alańdaımyn

Qara bult kóńilimdi basqanyna.

Kókshemniń shyńdaryna damyldaǵan,

Kúni joq bulttan kórpe jamylmaǵan.

Tákappar órligiń bar,

Sodan ba eken,

Senen bult,

Menen qaıǵy arylmaǵan.

Basar taý,

Jerim qalmaı sabylmaǵan,

Tynyshtyq janyma bir tabylmaǵan.

Aınala bıtteı órgen dushpandardyń

Jalasy joq basyma tańylmaǵan.

Aıbyny arýaǵymnyń asqaqtaǵan,

Ala almaı ajalym tur taısaqtaǵan.

Bári de Táńir isi –

(Kim bilerin)

Jebesi tıer bolsa jańsaq maǵan...

Antalap,

Aınakólge qulardaı bir,

Mújilgen myljyńynan jeldiń jebir –

Taýlar tur.

Kúrsinedi júregimdeı,

Esine neler túsip qaıdaǵy bir...

P.S. «Aınakól» emes, burynǵy ataýy «Áýlıekól» dep atalǵan eken. Sábettik ıdeologıa solaı Aınakól degizgen... 

AQTÚTEK

Borany ábjylandaı ysyldaǵan

Unaıdy týǵan jerdiń qysy maǵan.

Ireńdep, timiskilep saı-salany,

Ashýy aqtútektiń basylmaǵan.

Nege eken?

Boran tursa, qasqyr ulyp,

Júrekte qan muzdaıdy, úreı týyp.

Únin-aı!

Saı-súıekti syrqyratqan,

Qalady ón-boıymda qanym uıyp.

Bóriniń adamzatpen úndestigi –

Tirlikke joq bizdermen kúndestigi:

Bólisip tabıǵattyń nesibesin,

Qalaıda tiri qalý birlestigi...

Túnerip

Sup-sur aspan, ishin tartyp,

Tútigip, doldanady, kúshin sarqyp.

Tabıǵı úılesimdik osy bolar –

Shýaqty kúnnen maǵan boran artyq.

Surapyl boran bopty men týǵanda,

Ulypty, qoımaı bóri – «ant urǵan da»...

Jut eken: mal qyrylǵan.

Toıyma dep,

Soıatyn laq ta bolmaı, tym qurǵanda.

Jyr qylyp aıtýshy edi ájem marqum

(Bolsa eken O jaqta da jany jarqyn!).

«Daýylpaz aqyn» dese,

Degendeıin,

Júregim daýyldatqan – osy parqym.

QAIRAN ÁJEM

Jaryqtyq

Jip ıirip otyratyn.

Janyna meni ymdap shaqyratyn.

Basymnan ıiskep alyp,

Erteginiń

Til úıirgen qymyzyn sapyratyn.

Dalada qarly boran ýildegen,

Sýyryp peshtiń otyn gúrildegen.

Toıtarys berip jeldiń ekpinine,

Aǵash úı syqyrlaıdy, dirildegen.

Bóriniń qutyrynyp,

Ulýyn-aı!

Quıqany shymyrlatyp turýyn-aı!

Úńilip terezeden jyn-periler,

Saqyldap saltanatyn qurýyn-aı!

Ájemniń ertegisi bastalǵanda,

(Bir qushaq peshke otyn tastalǵanda)

Úreıli únniń bári tıylatyn –

Soǵysqa Qobylandy attanǵanda...

Qazaqtyń batyrlary shaýyp jaýǵa,

Jaýlary jeńiletin, surap saýǵa.

Menimen qylyshtasqan qalmaq qashyp,

Tyǵylyp qalýshy edi Qasqataýǵa...

Jaıratyp, jaýdy jeńip –

Men de rıza,

Túrime alaburtqan –

Ájem rıza.

Aınaldym kóńilińnen, ájetaıym,

Qazaqtyń dalasyndaı gúljazıra!

Tósekke órik-meıiz jasyratyn,

Men úshin sony keshke aqtaratyn.

«Sottatpaı» sotqar, tentek nemeresin,

Mindetin qorǵaýshynyń atqaratyn.

Jaryqtyq

Arqasynan túsirmeıtin,

Júrisi jelmaıadaı búlkildeıtin.

Toqtaı qap anda-sanda, sharshaǵanda,

«Jalǵyzym, qulynshaǵym, úkim!» – deıtin.

Ótse de sodan beri qansha jyldar,

Ájetaıym eske túsip, tolǵandyrar.

Týmas em aqyn bolyp, sen bolmasań,

Ertegiń áli kúnge oılandyrar...

Qýanysh MUQTAI