1

Jaz.

Qala-

Turǵyzylǵan qara tastan,

Taýlarmen ıyqtasyp jaǵalasqan.

Qolqany qapqan qoshqyl tútini de,

Aq sharby bultty qýyp aralasqan.

Qala da jaby da, dúldúl de bir,

Baılanǵan pul – dildaǵa bul kúnde ómir.

Syıdyrǵan keýdesine keń dalany

Jyrshylar sum shaharda súrginde júr...

Jyrsyz...

Joq bulbul da – án, talda – kórik,

Qas taǵdyr, tabalaıdy qarǵa kórip.

Kókte – tor, qurýly eken, jerde – tuzaq,

Qapyda tutqyn boldy torǵa kelip.

Boz dala mekeni edi jeri jannat,

Sýy – bal, jeli – jupar, beli – manat.

Quıqyljyp neshe alýan ánge salyp,

Armansyz saırandaıtyn seri- qanat.

Kóptuǵyn tilektesi, serikteri,

Alańsyz óz qolynda erikteri,

Kólde oınap aqqý- qazdar, óriste- mal

Jýsaıtyn, netken ǵajap kórikti edi!?

Bıikten qaıda barsa alady oryn,

Bastaıtyn ózi basbop dala horyn,

Tyńdaıtyn jandy- jansyz ánin balqyp,

Kerýender basyp ótken qara jolyn.

Bólenip barsha tirlik tań nuryna,

Máz edi, rıza edi taǵdyryna.

Qońyrjaı tatýlyǵyn kóp kórdi me,

Suq kózder suǵyn qadap ańdydy ma!?

Qalada qapasta eken bilgende esin,

Jazyqtyma shat ómir súrgenge shyn?!

Tutqyn bop dýman tirlik qarań qaldy,

Tot basyp kóńiliniń qyl pernesin.

Qaıda sol án men jyrly sal dáýreni?

Ker taǵdyr oıda joqta saldy áýreni,

Kógine keń dalanyń sıdyrmady,

Qusadan quryp otyr ál dármeni...

Munda- án, bólek eken, munda- ǵumyr,

Keshedi qalaı aıqaı- shýda ǵumyr,

Saǵyndyrdy kók barqyt nýdaǵy ińir,

Aılanyp orala ma dýmany bir?!

2

İsh jalyn tiri aıyrylyp jannatynan,

Tar qapas, tunshyqtyrdy, qara tuman,

Mekenniń kim ákeler dem- habaryn,

Júırik jel- ol da aıyrylǵan qanatynan.

Údedi dańǵaza dý, jelikpe jyr,

Jabyǵyp odan saıyn jerip kóńil,

Dos qaıda túsinetin ishqustasyn,

Zar boldy muń shaǵatyn serikke bul.

Kóńili móldir taza kir- kúnadan,

Aldaǵy taǵdyrynan bulbul alań,

Tor- túrme máńgilikke qulyptanyp,

Ashylmaı ma bultty aspan tunjyraǵan?

Tartqanda ólim tylsym qurdymyna,

Qulaǵy shaldy kenet úndi bula.

Boıdan ushqan rýhynyń sybdyry ma?!

Bilmedi ılanaryn shyndyǵyna.

Sıqyr jel, turma aldap, qula daýyl,

Ǵaıyptan ashylypty qulaǵy aýyr,

Ertegi sán kórkimen kóz aldyna,

Tartyldy alys qalǵan bula dáýir...

Aına kól aspan sıǵan tunyq qandaı?!

Maýjyrap barsha tirlik tynyqqandaı.

Bozdaǵan myzǵapty ingen, taý da qalǵyp,

Júregin qońyr áýen jylytqandaı...

Túsinde shala estip qana almaǵan,

Mas qylyp, zaryqtyryp san aldaǵan,

Saz kúıdi tyńdap balqyp, sekildendi

Peıishtiń baqshasynda samaldaǵan.

Ormannyń  ópkendeı bop tańǵy lebi,

Shymyrlap berishtengen jan júregi,

Bólenip máńgi ómir shýaǵyna,

Dertiniń tabylǵandaı máńgige emi.

Tar qapas jannat baqqa aýysqandaı,

Ańsatqan otanymen qaýyshqandaı,

Oryndap  armandardy, súıindirip,

 Sóıleýde  sıqyrly saz- daýys talmaı...

Elitip sulý sazdyń yrǵaǵyna,

Qaıtadan qonaqtady nur baǵyna,

Darıǵa- aı oraldy ma jyr taǵyna,

Aınalmaı sum taǵdyrdyń qurbanyna?!

Jelpinip zeńgir kókte qulash uryp,

O, ǵajap! ketti bitken úni ashylyp,

Qýanyp, qaýmalasyp serikteri,

Baǵasyn, madaqtaýyn tur asyryp.

Barma em ánnen artyq jan jaraǵa?

Shattyqta aıtylmaı jyr án qalama?

Táńirge aparma dep duǵa etti,

Júregin túrshiktirgen dań qalaǵa.

Shyrqady dalaǵa sán- nur tiledi,

Jeńildep aıtqan saıyn myń túledi,

Jas júrek- japyraqtan monshaq saýlap,

Tolysyp balǵyn quraq silkinedi.

Jetkizdi qońyr sazdyń jan salǵanyn,

Estidi báriniń de tamsanǵanyn,

Shyqqandaı dál qasynan, sol qormal ún

Tur áli eliktirip del- sal janyn...

Ajal daýyl ketkendeı sezildi ótip,

Ólmeı tiri qalǵanǵa kózi jetip,

...Qarsydaǵy balkonda zaǵıp kúıshi,

Otyr ed dombyrasyn bezildetip...

3

Bolǵanda bulbul- muńlyq, kúıshi- zarlyq,

Saǵyntyp boz dalanyń ıisi zarǵyp,

Qalaǵa shegeledi sońynda ákep,

Sum taǵdyr týylǵannan kúıshini ańdyp.

Jarym jan, qos janary- sýalǵan kól,

Sandaltty saǵym tirlik- shubalǵan jol,

Qaıǵyrsa ań- qus shýlap, daýyl turǵan,

Dúnıe maýjyraıdy qýanǵanda ol.

Dombyra jan joldasy, júregi úndes,

Muńy bir, olsyz jylap, kúle bilmes,

Nur shýaq tirshilikpen tabystyrǵan,

Túńiltpeı kór jalǵannyń túneginde esh.

Bolmysty sybdyrynan tanı bilgen,

Kóńline sıyp dala, pánı kúımen.

Kıeli kúı sandyǵy ashylǵanda,

Eritip qara tasty, nar ıdirgen.

Syrlasqan tabıǵatpen jumbaq tilmen,

Qýraıdyń qaıǵysyn da tyńdap bilgen,

...Qalaǵa kóshti uly byr-aq túnde,

Aıyryp baba qonys, jumaq kúnnen.

Qulazyp, qańsyp jatty qala shóldep...

Sar jaılaý shaqyrady, dala kel dep...

Tórt tamǵa sımaı tarlan alas urdy,

Júregin kúıik- shemen, nala kernep...

Uıytqyp maza bermeı qaıǵy jeli,

Kóńiliniń býyrqanyp aıdyn kóli,

Kúı qylyp jan álemin áıgiledi,

Qustardyń kókte  qanat jaıdy legi...

Ún qosqan taý dalanyń kúbirime?!

Arda ósken tulparlardyń dubiri me?!

Toǵysyp asaý ózen bir arnaǵa,

Ǵalamat ekpin berip tur únine.

Sher jutyp dertti bolǵan jalǵanda az ba?

Aıyrylyp syńarynan qalǵan qaz da.

Bar men joq, qaıǵy- shattyq, ómir- ólim,

Sıǵandaı qos ishekke- arman sazǵa.

...Kúı edi qala aspanyn kúńirentken,

Tordaǵy bulbulǵa da úni jetken,

Kóristi eki beıbaq, ishi bosap,

Oralǵandaı sol arman kúnine ótken..

Esbol Úsenuly