اقتوبەدە تەراكت جاساعانداردىڭ تەرگەۋى جالعاسۋدا. وسىعان دەيىن قولعا تۇسكەندەردى قاماۋدا ۇستاۋ مەرزىمى ۇزارتىلدى. دەمەك، تەرگەۋ ءازىر اياقتالا قويۋى ەكىتالاي.

كەز-كەلگەن قاندى قىلمىس تەرەڭ زەرتتەلىپ، كۇدىكتىلەرگە قاتىستى دالەل، دايەكتەر مولىنان جينالۋى كەرەك. ول – تەرگەۋدىڭ، جەدەل-ىزدەستىرۋ قىزمەتىن جۇرگىزۋدىڭ باستى قاعيداسى. اقتوبەلىك لاڭكەستەر ءىسىنىڭ بىزگە بەيمالىم بۇدان باسقا دا سەبەپتەرى بولۋى مۇمكىن. ماسەلەن، قاندى وقيعادان سوڭ قۇزىرلى ورگاندار لاڭكەستەردىڭ سيريادا سوعىسىپ جاتقان دايش (ق ر اۋماعىندا قىزمەتىنە زاڭمەن تىيىم سالىنعان ۇيىم – رەد.) كوسەمدەرىنىڭ ءبىرى ءادنانيدىڭ عالامتور ارقىلى جولداعان ۇندەۋىن تىڭداپ، سودان كەيىن تەراكت جاساۋ تۋرالى شەشىمگە كەلگەندەرىن ايتىپ قالدى. ءتىپتى، ول ۇندەۋدى كىمدەر، قاي ۋاقىتتا، قاي جەردە تىڭداعانىنا دەيىن تۇگەل حابارلاندى. تەرگەۋ توبى سول ۇندەۋدى جولداعان سيريالىق شەيحتىڭ ءوزىن تۇتقىنداۋعا وقتالماسا دا، ورتادا «دەلدالدىق» كورسەتكەن، شەتەلدىك سودىرلارمەن بايلانىسى بار باسقا دا ازاماتتار بولۋى مۇمكىن دەپ كۇدىكتەنەتىن سياقتى. ايتپەسە، الگى تەررورشىلاردىڭ ارابشا تۇرىپتى، قازاق، ورىس تىلدەرىن جەتىك بىلەتىنىنە كۇمان كوپ. شىنىمەن دە، شامنان جەتكەن ۇندەۋدى اقتوبەلىك سالافيتتەرگە «تاپسىرلەپ» بەرگەن بىرەۋ بولۋى مۇمكىن عوي.

18 شىلدە كۇنى الماتىدا قاندى قىرعىن ۇيىمداستىرعان ر. كۇلىكبايەۆتىڭ سالافيتتەرمەن بايلانىسى بارى انىقتالىپ، ونىڭ ارەكەتىن پرەزيدەنتتەن باستاپ، ۇقك باسشىسىنا دەيىن «تەراكت» دەپ باعالاعانىمەن، ءازىر بۇل وقيعاعا ناقتى ءبىر باعا بەرۋگە ەرتە سياقتى. دۇرىسى، تەرگەۋ ورگاندارى ونداي قادامعا اسىقپايتىنداي كورىنەدى. پوليسەيلەر ازىرگە «ر. كۇلىكبايەۆتىڭ بىزدە كەتكەن كەگى بار ەكەن. ءوش الۋ ءۇشىن شابۋىل جاساپتى» دەۋدەن تانباي وتىر. كىمنىڭ پوليسيادا كەتكەن كەگى بارىن سول پوليسەيلەردىڭ وزىنەن ارتىق كىم ءبىلۋى مۇمكىن...

ءبىراق، بۇل ارنايى ورگاندار بۇعان دەيىن جاساعان مالىمدەمەلەرىنەن اينيدى، رايىنان قايتادى دەگەندى بىلدىرمەسە كەرەك. «باتىستاعى تەراكتى - سالافيتتەردىڭ ءىسى» دەگەن ءسوزدى ەلباسى بەكەر ايتپادى. قۇقىققورعاۋ ورگاندارى، ساراپشى مامانداردىڭ زەرتتەۋ قورىتىندىلارىنا سۇيەنىپ ايتتى. سوندىقتان دا، ءبىرقاتار ۇيىمدارعا ءتيىستى تاپسىرمالار بەردى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قۇرامىنداعى ءدىن ىستەرى كوميتەتى وسى سالاعا قاتىستى زاڭدارعا لاڭكەستىكتىڭ الدىن الۋ، تەرىس اعىمداردىڭ جولىن كەسۋگە باعىتتالعان وزگەرىستەر ازىرلەۋدە. تەرروريزمگە قارسى ءىس-شارالارعا جالپى باسشىلىق جاساۋ ۇقك-گە جۇكتەلدى. ەجەلدەن ءۇنسىز ورگان ءقازىر دە سوزگە ساراڭ. بالقاش قالاسى مەن ونىڭ ىرگەسىندە تەراكتىگە دايىندالعانداردى تۇتقىنداعانى تۋرالى بەس كۇن وتكىزىپ ءبىر-اق حابارلاعانى سوعان دالەل.

2006-2011 جىلدار ارالىعىندا ەلدە ءبىراز لاڭكەستىك ارەكەت جوسپارلاعاندار تۇتقىندالىپ، تۇرمەگە قامالدى. ارنايى ورگاندار اۋىر قىلمىستىڭ الدىن الىپ، جەدەل شارا قولدانعاندىقتان با ول كەزدە قىلمىسكەرلەر تۋرالى قوعامدا بالەندەي شۋ بولمادى. ءدىني اعىمدارعا قاتىستى وتكەن سوت-تەرگەۋ شارالارى تۋرالى اڭگىمە قوزعالعاندا ءتىل ۇشىنا «زىكىرشىلەر» دەپ اتالعان توپقا قاتىستى ءىس ورالادى. بۇل جولعى سالافيتتەرگە قاتىستى تەرگەۋ دە سولاي اياقتالۋى مۇمكىن. ويتكەنى، الدىڭعى ستەپنوگورسك، استانا، اقتوبە، اتىراۋ سىندى قالالاردا ۇستالعان ەكسترەميست، تەررورشىلار نەگىزىنەن جاساعان ناقتى قىلمىستارى ءۇشىن ەمەس، «تەراكتىگە دايىندىق» ساتىسىندا قۇرىقتالعان ەدى. ال، «زىكىرشىلەر» كوسەمى، توپ قۇرامىندا بولعاندار بولسا، «ادامدى كۇشتەپ ۇستاۋ»، «ءدىنارالىق ارازدىقتى قوزدىرۋ» سىندى باپتار بويىنشا ناقتى ءبىر زاڭعا قايشى ارەكەتتەر جاسادى دەپ ايىپتالدى. اسكەري بولىمگە شابۋىل، توناۋ، كىسى ءولتىرۋ سىندى بىرنەشە باپ بۇل جولى دا ەلدەگى ءبىرازدان بەرى كۇردەلەنىپ كەتكەن ءدىني احۋالدى وڭالتىپ، ەل ءىشىن جات اعىمدار مەن تەرىس پيعىلدى يدەولوگتاردان «الاستاۋعا» جەتىپ ارتىلادى. سودان بولار اقپارات كەڭىستىگىندە قوعامدىق پىكىر تۋعىزۋ ماقساتىندا بولسا كەرەك، سالافيزم-ۋاححابيزم يدەياسىنا، ولاردىڭ نەگىزگى ۇستانىمدارى مەن كوسەمدەرىنە ۇزدىكسىز شابۋىل جۇرۋدە. بۇل ءوز كەزەگىندە اتالعان اعىم ۇستانۋشىلارى مەن تەررورشىلارعا قاتىستى اقىرعى شەشىمدى قوعامنىڭ قالىپتى قابىلداۋىنا ىقپال ەتۋى ءتيىس.

«زىكىرشىلەرمەن» پارالەل جۇرگىزگەندە ەلدەگى سالافيا اعىمى وكىلدەرىنىڭ ولارعا ۇقسامايتىن تۇستارى دا بايقالادى. ماسەلەن، قازاقستاندا مىناۋ سالافيلىك ۇيىم دەپ قولمەن كورسەتەتىن باعىت-باعدارى ايقىن ەشقانداي بىرلەستىك جوق. ال، سالافيت ەكەنىن جاسىرماي اشىق ايتاتىن، ءدىني باسقارمانىڭ رەسمي ۇستانىمىن سىناپ جۇرگەن جەكەلەگەن ازاماتتار قۇرىققا ءىلىنىپ، قۋعىن كورسە، ولاردىڭ جاعدايى دا جوعارىدا اتالعان «زىكىرشىلەردىكىنە» ۇقساماۋى مۇمكىن. ولاي دەيتىنىمىز "زىكىرشىلەر ىسىندە" سوت شەشىمى شىققانعا دەيىن، ءتىپتى، ۇكىمنەن كەيىن دە تەمىر تورعا قامالعاندارعا اراشا تۇسكەندەر بولدى. مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ، اسقار جۇمادىلدايەۆ سىندى اكادەميكتەر، شەرحان مۇرتازا، ديداحمەت ءاشىمحان سىندى جازۋشىلار، سۆەتقالي نۇرجان، اسەلحان قالىبەكوۆا سىندى اقىندار قۋعىندالعان «زىكىرشىلەر» ىسىنە ارالاسۋدى سۇراپ ەلباسىعا دەيىن حات جازدى. وسىنداي قولداۋ مەن قورعاۋعا زاڭمەن تىيىم سالىنعالى جاتقان سالافيزم اعىمىنىڭ ەلدەگى جەتەكشىلەرى مەن ۇستانۋشىلارى يە بولا الا ما؟ بىرەۋلەر بۇل اعىمدى قولدايتىن ينتەلليگەنسيا، سپورت، ونەر ادامدارى بارشىلىق ەكەنىن ايتادى. الايدا، بيىك مىنبەرلەردەن سالافيزمگە قاتىستى قاتاڭ ايىپتاۋلار ايتىلىپ جاتقاندا ولاردىڭ ۇنسىزدىك تانىتىپ وتىرعانى قالاي؟ ەڭ بولماسا، وسى ۋاقىتقا دەيىن ەل «سالت-داستۇرىمىزگە قارسى، تەرىس اعىم جەتەگىندە كەتتى» دەگەن ايىپ تاعىپ جۇرگەن كەيبىر ايتىس اقىندارىنىڭ «ءاۋ» دەيتىن ءجونى بار ەدى عوي. الدە ولار سوزدەرىن قۇر شىعىنداعىلارى كەلمەي، ۇرىمتال ءساتتى كۇتىپ وتىر ما؟ ول جاعى ازىرگە ۋاقىت ەنشىسىندە جانە سوڭعى تەراكتىلەرگە قاتىستى قۇزىرلى ورگاندار شىعاراتىن قورىتىندىعا عانا بايلانىستى سياقتى.

جومارت ابدوللا ۇلى