قازاقستاندا لاتيفۋنديستىك فەوداليزم ورنادى. ارينە، كۋلاگين، روزينوۆ،تەرەششەنكو (اۆتور تەك  بۇل كەدەيسوق فاميليالاردى مىسال رەتىندە الىپ وتىر) ءوز جەرىن ءوزى جىرتپايدى. ول ءۇشىن فەودالدىق رەنتالىق قاتىناستار پايدالانىلادى. سول جەرلەردى بىرەۋلەر يگەرەدى: كوكتەمدە، نەمەسە كۇزدە جىرتادى، ەگىن ەگەدى، بيدايدى قىرمانعا اپارىپ ارشيدى، كەپتىرەدى، قىسقا ساقتايدى جانە شەت ەلگە نەمەسە ىشكى رىنوكقا ساتادى. ەگەر دە بۇل مەنشىك ءتۇرى جۇمىس ىستەسە وندا بىزدە تياناقتى شارۋاشىلىق مەحانيزمنىڭ بار ەكەنىن كورسەتەدى. فەوداليزم دەگەنىمىزم جەر مەنشىگىنە نەگىزدەلگەن اگرارلىق قاتىناستار. قازاقستاندا رەنتابەلدى بيداي شارۋاشىلىعى قالىپتاستى. قازاقستان الەمدە ەڭ ءىرى بيداي جانە ۇن ساتۋشى مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى. ال، ەت ءوندىرۋ مەن ءسۇت ءوندىرۋ ويداعىداي ەمەس.ءبىراق ءبىر- ەكى داعدارىستان كەيىن ول سالا دا قالپىنا كەلەر.

بۇل ازيالىق ءوندىرىس ءتيپىنىڭ (ازياتسكيي سپوسوب پرويزۆودستۆا) بىزگە ءتيىستى ءتۇرى. ءبىزدىڭ بيلىكتىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك بازاسى دەۋگە بولادى.ازيالىق ءوندىرىس ءتيپى فەوداليزمنەن كوپ بۇرىن،كەزىندە ماركس ايتقانداي، رۋلىق-تايپالىق قاتىناستار كەزىندە ازيالىق مەملەكەتەردە دۇنيەگە كەلگەن جانە فەوداليزم فورماسياسىندا ينستيتۋسيونالدىق ءبىر تۇرىندە دامىعان.ەۆروپادا فەوداليزم تەك كلاسسيكالىق ەۆروپالىق فورماسىندا ءبىر مىڭ جىلداي داۋىرلەگەن. ياعني، ءبىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ ءۇى عاسىرىنان باستاپ ء-بىزدىڭ ءداۋىرىمىزدىڭ ءحۇى عاسىرىنا دەيىن جاسادى. ودان كەيىن ەۆروپادا بۋرجۋازيالىق-دەموكراتيالىق ريەۆوليۋسيالىق وقيعالاردان كەيىن جويىلا باستادى. قازاقستانداعى بۇگىنگى زامان فەودالدىق لاتيفۋنديزم باتىس ەۆروپالىق فەوداليزمنەن جانە قازاق حاندىعىنداعى فەودالدىق قاتىناستاردان دا وزگەشە. ءبىراق، فەولاليزمنىڭ ەكى شارتى ساقتالادى. ءىرى جەر مەنشىگى-لاتيفۋنديالار جانە ارەندالىق قاتىناستار امالدارى. ءبىزدىڭ ەلدە ءبىر مارتە فەودالدىق لاتيفۋنديزم بۇزىلعان، ءبىراق 1917-1921جىلدارى بۇزىلا باستاپ، 1929-1934 جىلداردا قايتا جاڭعىرىپ شىعا كەلدى.قازاق كولحوزداردان قالاعا ،نە شەت ەلدەرگە قاشتى،قىرىلدى.اياعى ورتاعاسىرلىق باسىبايلىق قۇقىق(كرەپوستنوە پراۆو) ورنادى، قىسى جازى جۇمىسقا ەڭبەك تولەنبەدى(«ترۋدودەن» دەپ اتالاتىن ەڭبەك كۇن ەسەبى ءجۇردى، ول ءىس جۇزىندە تەك ولمەس كۇن اقىسىن (نەوبحوديمىي ترۋد) بەرىپ وتىردى دەگەن ءسوز) ەركىن كوشى-قون قۇقىعى جويىلدى.1990 جىلدارى كولحوز-سوۆحوز (ۇجىمدىق شارۋاشىلىق دەگەن مازمۇن بەرەدى) جۇيەسى جويىلدى.ءبىراق كولحوز-سوۆحوز جۇيەسىنىڭ جويىلۋى فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتىڭ باسىمگەرلىگىنە اكەلمەدى، قايتادان «قىزىل ديرەكتورات» پەن كومپارتيا مەن كەڭەستىك جۇيەنىڭ اكىمشىلىك ارەكەتتەرىنىڭ ارقاسىندا قايتادان موديفيكاسيالانعان فەودالدىق لاتيفۋنديزم ورنادى.ارينە، ءبارى دە زاڭسىز جولمەن جاسالدى، ارينە، ءبارى دە بۇگىن زاڭداستىرىلدى.سوتتاسساڭ جەڭىلەسىڭ، ءوز باۋىرىڭ ءوزىڭنىڭ موينىڭدى ءۇزىپ جىبەرمەسە.ازيالىق ءوندىرىس جۇرگىزۋ ءادىسى ازيالىق بيلىكتى قاجەت ەتەدى.ازيالىق بيلىك دەگەنىمىز دەسپوتيالىق بيلىك جانە سوعان سايكەس اۆتورتارلىق بيلىك.[1]

اتالعان جاعدايدان قۇتىلۋدىڭ بىرنەشە جولى بار.ءبىرىنشى جول، ريەۆوليۋسيالىق جول.مەن ريەۆوليۋسيالىق جولدى سيپاتتاۋعا بارا المايمىن.ەكىنشى جول، ول رەفورماتورلىق جول.ايتالىق، ءبىر قاتار بيلىك وكىلدەرى داعدارىستان شىعۋ جولى رەتىندە رەفورمالار، ياعني ءلاتيفۋنديزمدى تاركىلەۋ ءادىسى ارقىلى جويۋدى ورىندايدى.ءۇشىنشى جول،ول رەسەيدى قاتتى داعدارىس بولىپ، ءبىزدى دە فەودالدىق ينستيتۋتتاردى جويۋ جولىنا يتەرمەلەيدى.

ەشبىر بيلىكوز ەكونوميكالىق نەگىزىن وڭايلىقپەن بۇزدىرمايدى.سونىمەن ءبىزدىڭ بيلىك تابيعي جانە فەودالدىق رەنتاعا نەگىزدەلەدى.ءبىزدىڭ بيلىكتىڭ كەلەسى تۇعىرى-ول بانك كاپيتالى.بانكتەر ەلىمىزدىڭ ءىرى وليگارحتار يەلىگىندە.قازاقستاندا العاشقى كاپيتالدىڭ قالىپتاسۋى كريمينالدىق بولىپ تۋسا دا بۇگىنگى كۇنى كاپيتال لەگيتيمدەندى جانە حالىقارالىق سيپات الدى.قازاق بالاسى،نەمەسە شالاقازاق بالاسى، نەمەسە مۇلدە قازاق بالاسى ەمەس قازاقستاندىق تۇلعالار دوللارمەن ساناعاندا ميللياردتاعان قارجى جينادى. ولار ءوز كاپيتالىن قاۋىپسىزدەندىردى جانە ءارتاراپتاندىردى: ءبىر بولىگى بىزدە، ەكىنشى بولىگى-ەۋروپا مەن اقش تا، وففشورلاردا اقشاعا اقشا قوسىپ جاتىر. ال، باسقا سالالار قالاي؟ يا، باسقا سالالاردادا تابيعي رەسۋرستادى يگەرۋمەن اينالىسادى-ولاردىڭ ماڭىزدىسى-مۇناي يگەرۋ جانە ونى ساتۋ جانە سول سياقتى ۇران ونىمدەرىن ءوندىرۋ جانە ساتۋ. قازاقستاندا ءتۇرلى ءتۇستى جانە قارا مەتالل ءوندىرۋ دامىعان دەسە دە بولادى. ولار دا ەكسپورتقا بەيىمدەلگەن. ەڭ سوڭعى رەسپۋبليكالىق دەنگەيدە دامىعان سالا- ول اقىلى قىزمەت كورسەتۋ سالاسى.

1. ازيمباي گالي. كاك پودنيات نا نەدوسياگاەمۋيۋ ۆىسوتۋ يميدج نازاربايەۆا. چتوبى ەگو ستاۆيلي ۆ پريمەر ۆسە پوسلەدۋيۋششيە پوكولەنيا 04-06-2016 kz.flynews24.ru؛ازيمباي گالي ۆوستوچنايا دەسپوتيا ي كازاحوسفەرا. zonakz.net«ستارىي ناۆيگاتور»24 فيەۆpاليا 2000؛ازيمباي گالي ازياتسكيي سپوسوب پرويزۆودستۆا ي پەرسپەكتيۆى اگرارنىح پرەوبرازوۆانيي ۆ كازاحستانە openrussia.org  20-05-2016

ءازىمباي عالي