شىلدەنىڭ 27 كۇنى (2016 ج.)، شقو ناۋالى اۋىلىنىڭ اكىمدىگىندە اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك سادۋاقاسوۆ باستاعان ءبىر توپ ادام ناۋالىعا كەلىپ جيىن وتكىزدى. نەگىزگى ماقساتتارى – مەنىڭ قۋانىش مۇقتاي باۋىرىما جىبەرگەن «جەر ساتىلماسىن! شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرىلمەسىن!» دەپ 247 ادام قول قويعان اۋىل ازاماتتارىنىڭ ءتىزىمى مەن «رەسپۋبليكالىق «الاش جولى» قوزعالىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداعان: «جەر ساتىلماسىن! شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرىلمەسىن!» دەگەن تالابى. ناۋالى اۋىلىنداعى بەلسەندىلەر وتىرىسىنىڭ قاۋلىسىنىڭ فەيسبۋكتە قالاي، نەلىكتەن جاريالانعانىن انىقتاۋ، قول قويعان ادامداردىڭ ءتىزىمىن الىپ، ولارعا قىسىم جاساۋ، قورقىتۋ، رايىنان قايتارۋ سياقتى بولدى... سول ءۇشن 25.07.2016 كۇنى جينالىسقا قاتىسقانداردىڭ ءبارىن، ناۋالى اكىمدىگىنە شاقىرتتى.
اۋداننان كەلگەندەردىڭ ايتىسىنا قاراعاندا ءبىز «زاڭ بۇزۋشىلىق جاساعان» سياقتىمىز. ويتكەنى جوعارعى جاقپەن كەلىسپەي، ولاردان رۇحسات الماي اۋىل اكىمدىگىندە جيىن وتكىزىپپىز، اكىمدىكپەن كەلىسپەي. جەر تۋرالى ماسەلە قاراپپىز، ماقالاعا قازاق پوليسياسىن قارالايتىن جالعان فوتوسۋرەت تىركەپپىز (ماعان تاققان كىناسى)... سوندىقتان بيلىك باسىنداعىلار جەر تۋرالى زاڭنان «حابارى جوق قول قويۋشىلارعا» (ولاردىڭ ىشىندە مەن دە بارمىن) ءتۇسىندىرۋ (شىندىعىندا قىسىم جاساۋ) جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە كەلىپتى-مىس.
بۇلارعا ايتار جاۋابىم تومەندەگىدەي:
بىرىنشىدەن، جينالىس اۋىل اكىمدىگىندە ەمەس، اۋىلدىڭ مادەنيەت ۇيىندە ءوتتى. اۋىل اكىمدىگى مادەنيەت ءۇيىنىڭ ۇستىڭگى قاباتىنداعى 4 بولمەسىندە ورنالاسقان. سوندا اۋىل ازاماتتارىنىڭ مادەنيەت ۇيىندە ءتۇرلى شارالارعا بايلانىستى اقىلداسۋىنا بولماي ما؟ بۇلاي تالاپ قويا بەرسە، بولاشاقتا «دالاعا بارىپ، دارەت سىندىرۋ...» ءۇشىن دە جوعارىدان رۇقسات سۇراۋىمىز كەرەك شىعار؟ تاريحتان وقىعانىمىزداي 1937 جىلدىڭ سۋىق ىزعارى، قايتا اينالىپ كەلە جاتقانداي ما؟ قالاي ءوزى؟
مەنەن جەرگە بايلانىستى قول قويعان ادامداردىڭ ءتىزىمىن بەرۋىمدى تالاپ ەتتى. ول ءتىزىمدى مەن بەرە المايمىن، بەرمەيمىن دە. ۇيتكەنى ولاردىڭ كەيبىرەۋى «جاپوننىڭ جانسىزى (شپيونى)» بولىپ كەتسە، وبالى ماعان تيەدى. سوندىقتان، «جاپونياعا استىرتىن قىزمەت ەتىپ جۇرگەن» ءوزىم عانا جاۋاپ بەرەيىن. كەيىن پرەزيدەنتىڭ، پارلامەنتتىڭ، ۇكىمەتتىڭ قولدارىنا تيگەن سوڭ، ءتىزىمنىڭ كوشىرمەسىن، سول جەرلەردەن سۇراپ الۋلارىڭىزعا قارسى ەمەسپىن.
ەكىنشىدەن، جينالىستىڭ تاقىرىبى: «اياگوز اۋدانى، شىنقوجا اۋىلىندا شىنقوجا باتىر ەسكەرتكىشىنىڭ اشىلۋى قۇرمەتىنە بەرىلەتىن اسقا بايلانىستى ۇيىمداستىرۋ شارالارى». جەر تۋرالى سۇراق اياق استىنان پايدا بولدى. جيىن بىتكەن سوڭ، شىنقوجا باتىر باستاعان اتا-بابالارىمىز ۇلان-عايىر قازاق جەرىن جاۋدان قورعاۋعا ۇلەستەرىن قوستى، جەردى بىزگە مۇراعا قالدىردى دەگەن تاقىرىپتا بايانداما جاسالدى. ءقازىر «جەر ساتىلادى ەكەن، شەتەلگە جالعا بەرىلەدى ەكەن» دەگەن ءسوز، قازاق دالاسىن شارلاپ ءجۇر. سوندىقتان ءبىز دە جەرگە بايلانىستى ءوز ويىمىزدى اشىق ايتايىق دەپ ءوتىنىش ءبىلدىردىم...
ۇشىنشىدەن، جەرگە بايلانىستى قول قويىپ «زاڭ بۇزعانداردىڭ» ىشىندە، مەنىڭ «كىنام باسقالارىنا قاراعاندا اۋىرلاۋ» ەكەن. سەبەبى ولار مەنىڭ فەيسبۋكتە جاريالاعان: «...ءقازىر نيەتتەس دوسىم بەكبايەۆ قاپەز ەكەۋىمىزدىڭ جازعان تىزىمدەرىمىزدەگى قول قويۋشىلاردىڭ سانى 247 ادام بولدى. قول قويۋدان باس تارتقان، ءبىراق ءبىزدى قولدايتىنداردىڭ سانى – 10 ادام. بويىن ۇرەي بيلەگەن، ەشقانداي سەبەپ ايتپاي قول قويۋدان جالتارعان – 1 ادام. قورىتا ايتقاندا ناۋالى اۋىلىنىڭ 99،99 % حالقى جەردى ساتۋعا، شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرۋگە قارسى!» دەگەن حاتىمىزدان «اۋىر كىنا» تاۋىپتى. ايتقان ۋاجدەرى، مەنىڭ بۇكىل اۋىل حالقىن اتىنان سويلەۋگە قۇقىم جوق ەكەن... سونداي-اق، ماقالاما «شەتەلدىك پوليسەيدىڭ، ايەلدى تەپكىلەپ جاتقان سۋرەتىن جاريالاپ، پوليسيا قىزمەتكەرلەرىنە كىر جاقتى...» دەگەن ايىپ تاقپاق بولدى.
بۇكىل اۋىل حالقىنىڭ اتىنان ءسوز ايتۋعا مەنىڭ قۇقىم جوق. ول قاعيدانى مەن جاقسى بىلەمىن. ءبىراق حاتتا جازىلعان 99،99 % تەك 258 ادامعا عانا قاتىستى بولىپ تۇر عوي. بيلىكتىڭ جاساپ وتىرعان قىسىمشىلىعىنىڭ ارقاسىندا، بيۋدجەتتەن اقشا الاتىندار بۇل ۇندەۋگە ەشقاشان قول قويمايدى. سوندىقتان بۇكىل اۋىل حالقىمەن تۇگەل سويلەسپەي، ولاردىڭ 99،99 % جەر ساتۋعا قارسى ەكەن دەپ، قازاقستاندا، تەك ەسىنەن اداسقاندار عانا ايتا الادى.
بيلىكتەگىلەر، حالىقتىڭ بەلسەندىلىك تانىتىپ، وتانىن، جەرىن قورعاپ، ءبىر اۋىزدان اۋىزبىرلىك كورسەتىپ، پاتريوتتىق سەزىمدەرىن بىلدىرگەن اۋىل ادامدارىنا قۋانۋدىڭ ورنىنا، نەگە بۇدان تراگەديا جاساپ، زاڭ بۇزۋشىلىقتىڭ ءىزىن تابۋعا تىرىسادى؟ مۇنداي ايىپ ەشقانداي اقىلعا سيمايدى. كۇلكىلى. بورات ەستىمەسىن دەپ تىلەيىك. ايتپەسە، تاعى دا ونىڭ سايقىمازاعىنا اينالامىز.
فەيسبۋكتا جاريالاعان ماقالانىڭ تومەنگى جاعىنا «ايەلدى تەپكىلەپ جاتقان پوليسەيدىڭ سۋرەتىن جاريالاپ، ءبىزدىڭ پوليسيا قىزمەتكەرلەرىن ماسقارالادىڭىز. بۇل ءبىزدىڭ ەلدىڭ پوليسياسى ەمەس رەسەيدىكى. تەز ارادا، بۇل قاي جەردە بولعانىن انىقتايمىز، سوسىن...» دەپ سەس كورسەتتى. (قاراپايىم كوزبەن قاراعاننىڭ وزىندە-اق، پوليسەيدىڭ قازاق ەكەنى، كيىم ۇلگىسى دە قازاقستاندىق ەكەنى، جەردە تەپكىنىڭ استىندا جاتقان ارۋدىڭ ورىس ۇلتى ەمەس، قازاقتى قىزى ەكەنى انىق كورىنىپ تۇر ەمەس پە؟ ءتىپتى بۇل فوتوسۋرەت الماتىدا تۇسىرىلگەن سياقتى).
قۇقىق قورعاۋ سالاسى ادامدارىنىڭ اراسىندا مىنانداي ماعنادا: «ادام بولسا بولدى، وعان قارسى زاڭنىڭ بابى تابىلادى» دەگەن ءازىل-شىنى ارالاس ءسوز بار. «تارتەنى قالاي بۇرساڭ، اربا سولاي جۇرەدى، زاڭ دا سولاي» دەگەندەي. يا ىزدەڭدەر، «مەن تىركەدىم، بۇل سۋرەتتى»، بارلىق ايىپتى ماعان تاعا بەرىڭدەر... مەنى اتىڭدار، تۇرمەگە قاماڭدار، سوتتاڭدار، بارىنە دايىنمىن. ءبىراق قازاقتىڭ جەرىن ساتپاۋ، شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرمەۋ تۋرالى ءوز پىكىرىمنەن اينىمايمىن، جولداس-جورالارىممەن دە، ءتىپتى تۋعان-تۋىستارىممەن دە ىمىراعا كەلە المايمىن. جەر حالىقتىكى! جەر جانە ونىڭ قويناۋى، سۋ كوزدەرى، وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار دۇنيەسى، باسقا دا تابيعي رەسۋرستار مەملەكەت مەنشىگىندە بولۋى كەرەك!!!
تورتىنشىدەن، سەرىك قۇسايىن ۇلى! «قازاق ەلىنىڭ جەرى ساتىلعان جوق، شەتەلدىكتەرگە، اسىرەسە قىتايلارعا جالعا بەرىلگەن جوق» دەپ ايتۋىڭىز ەشقانداي اقىلعا سيمايدى. جالعان!!! جالعان ەمەس دەسەڭىز، مىنا سۇراققا جاۋاپ بەرىڭىزشى.
ەگەر قىتايلار بۇل اۋداندا بولماسا، ايدىن ەگەۋبايەۆ باۋىرىمىزدىڭ «دات» گازەتىندە باسىلعان (№18(335) 05.05.2016) «ءۇرجار جەرىن ساۋداعا سالعاندار اراسىندا قازاقتار دا بار...» دەگەن ماقالاسىنا نەگە تەرىستەمە جازىپ، حالىققا تۇسىندىرىلمەدى؟
بيىل، مامىر ايىنىڭ 18 كۇنى، ناۋالى اۋىلىندا اۋدان اكىمى – سەرىك زينابەك ۇلى قاتىسقان جيىندا وسى ماسەلەنى العاش رەت كوتەرگەن ەدىم. ول كىسى مەنىڭ بۇل سۇراعىمدى تەرىستەگەن جوق... ءتىپتى ءبىزدىڭ «ءباتۋا» شارۋاشىلىعىنا بارساق، تانىسساق دەگەن نيەتىمىزگە قارسى بولعان جوق، قولدادى. ناتيجەسىندە سول جەرگە ءسىز، اكىمدىكتىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ باستىعى، مەن جانە ءۇرجار اۋىلىنان ەسەمبايەۆ ءتۇسىپحان دەگەن ازامات بار، بارلىعى – 4 ادام باردىق، تانىستىق.
قىتايلار بۇل شارۋاشىلىقتا 2010 جىلدان باستاپ 2012-13 جىلعا دەيىن جۇمىس ىستەپ، جەرگىلىكتى ازاماتتارعا قىتايدان كەلگەن كوپتەگەن تەحنيكانىڭ، ەگىستىكتى جۇرگىزۋدىڭ تەحنولوگياسىن ۇيرەتكەن ەكەن. بۇل شارۋاشىلىقتىڭ جۇڭگو مەن قازاقستاننىڭ بىرىككەن، جۇڭگو مەن قازاق بىرلەسىپ باسقاراتىن شارۋالىعى ەكەنىن ءسىز دە، ءبىز دە كوردىك. وسىدان ارتىق قانداي دالەل كەرەك؟
بۇل بىرىككەن جۇڭگو - قازاق شارۋاشىلىعىندا، بۇرىن 108 ادام جۇمىس ىستەپتى. ءقازىر كەيبىر قيىنشىلىقتارعا بايلاىستى 30 ادام عانا جۇمىس ىستەيدى ەكەن. اگرونومى – ليۋ دەگەن جۇڭگو ازاماتى. ءبىراق ءبىز ونى كورە المادىق. ءقازىر وسى «ءباتۋا» شارۋاشىلىعىن الماتىدا تۇراتىن، قىتايدان كەلگەن ورالمان قانداسىمىز – ەرجان مۇحامەد ۇلى باسقارادى. وسى جەردەگى شارۋاشىلىقتى جۇرگىزۋ مەن تۇرمىستىق جاعدايدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا، ەلەكتر ەنەرگيسىن ءوندىرۋ ءۇشىن تاۋلىگىنە 1 توننا ديزەل وتىنىن پايدالانىپ، ءبىراز شىعىنعا باتىپ وتىرعان كورىنەدى. سوندىقتان بۇل جەرگە جاقىن ارادا ەلەكتر ەنەرگياسىن اكەلۋ ماقساتىندا، ەلەكتر جۇيەسى تارتىلاتىن بولىپتى.
سەرىك قۇسايىن ۇلى! وسى بولعان جاعدايدى دا تەرىسكە شىعارمايتىن بولارسىز؟ بۇل تۋرالى بىزدە اۋديو جازبا مەن كەيبىر فوتو سۋرەتتەر بار. قىتايدان اكەلىنگەن «ءباتۋا» شارۋاشىلىعىنداعى قاپتاعان، قىتايدا جاساپ شىعارىلعان تەحنيكا – كومبايندار، تراكتورلار، ساموسۆالدار، اۆتوماشينالار، اۋىل شارۋاشىلىق تەحنيكالارى ت.ب... قىتايدان اكەلىنبەسە قايدان كەلدى؟ سوندا قىتايلار مۇندا 3-4 جىلعا قوناق بولىپ، نەمەسە قىدىرىپ كەلمەگەن بولار؟
ال، جەردى ساتپاۋ، شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرمەۋ... تۋرالى سۇراققا كەلسەك، پرەزيدەنتتىڭ ءوزى دە: «حالىق قولدامايتىن زاڭنىڭ كەرەگى جوق. حالىقپەن اقىلداسىڭدار... حالىقتىڭ جەردى ساتۋعا قارسى شىعىپ، كوشەگە شىققانىنا ءبىر جاعىنان ريزا بولىپ وتىرمىن...» دەمەپ پە ەدى؟ الدە پرەزيدەنتتىڭ ءسوزىن تىڭداماۋ كەرەك پە ەدى؟ حالىققا بارىپ قول جيناعانىمىز – حالىقپەن اقىلداسىپ، ولاردىڭ پىكىرىن بىلگەنىمىزدىڭ نەسى ايىپ؟
جوعارىدا ايتىلعانداردى ەسكەرە وتىرىپ، بىلاي دەپ پايىمداۋعا بولادى:
1. بىزگە كەلىپ جينالىس اشقان ادامدار، پرەزيدەنتتىڭ: «حالىق قولدامايتىن زاڭنىڭ كەرەگى جوق. حالىقپەن اقىلداسىڭدار... حالىقتىڭ جەردى ساتۋعا قارسى شىعىپ، كوشەگە شىققانىنا ءبىر جاعىنان ريزا بولىپ وتىرمىن...» دەگەن پارمەنىن ورىنداماي، پرەزيدەنتتكە قارسى شىققان ارانداتۋشىلار دەپ ويلاۋعا بولاتىنداي. ەگەر قول قويۋشىلار رايىنان قايتىپ، جەر ساتىلسىن دەپ قول قويسا، «كىنالىلەر» بىردەن جازىقسىز بولىپ شىعاتىن...
2. پرەزيدەنتتىڭ: «حالىق قولدامايتىن زاڭنىڭ كەرەگى جوق...» دەگەن ءسوزى جالعان. ول جەردىڭ ساتىلعانىن، شەتەلدىكتەرگە جالعا بەرىلگەنىن قالايدى. ال بىزگە كەلىپ جينالىس اشۋشىلار – جوعارىدان كەلگەن «قۇپيا» جارلىقتى ورىنداۋشىلار عانا سياقتى.
سىزدەر قالاي ويلايسىزدار؟ ال مەن، وسى پايىمنىڭ ەكىنشى جاعىندامىن.
قۇرمەتتى باۋىرىم، سەرىك قۇسايىن ۇلى!!! جوعارىدا جازعاندارىم ساعان – جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ وكىلى رەتىندە، شىندىعىندا، ءوزىڭ ارقىلى بيلىكتىڭ جوعارعى ەشەلوندارىندا وتىرعان مارتەبەلى لاۋازىم يەلەرىنە بەرگەن رەسمي جاۋابىم.
ال ەندى، ءوزىڭدى، اكىمنىڭ ورىنباسارى بولماي تۇرعان كەزدەن باستاپ بىلەتىن، قازاقستاننىڭ قاراپايىم ازاماتى رەتىندە، وسى وڭىردە مەن قۇرمەتتەيتىن، سيلايتىن ەكى ادام بولسا، سونىڭ ءبىرى رەتىندە، ءوزىم دەگەن ادامعا ايتىلاتىن بازىنامدى جەتكىزەيىن. ءبىراق مۇنى وكپە دەپ قابىلداما. جوعارىدا سەندەرگە وكپەلەمەيتىنىمدى، رەنجىمەيتىنىمدى ايتقان بولاتىنمىن. سونداي-اق، بۇل سوزدەرىم، نەگىزىنەن تاعى دا سەن ارقىلى جوعارى بيلىكتەگىلەرگە ارنالادى.
مەن بىلەتىن ەر جۇرەك، حالىقتىڭ ءسوزىن سويلەيتىن، ءوز قۇقىعىن قورعاي الاتىن، اۋداننىڭ بۇرىنعى اكىمى باۋىرجان جاناقوۆتى وتكىر سىنعا الىپ، جەرگە قاراتاتىن باۋىرىم سەرىك، ءقازىر قايدا؟ (سونداعى سويلەگەن سوزدەرىڭ جازىلعان بەينە جازبا مەنىڭ مۇراعاتىمدا ءالى ساقتاۋلى). بيلىك پەن بايلىق قولدىڭ كىرى سياقتى بۇگىن بار، ەرتەڭ جوق. بيلىك باسىنداعىلار حالىقتىڭ ءسوزىن، جانايقايىن نەگە تىڭدامايدى؟ نەگە ولار شىنايى پىكىرىن بىلدىرگەندەردى، شىندىقتى ايتاتىندارعا قىسىم جاساپ قۋدالايدى، تۇرمەگە جابادى؟ ودان دا، كۇيزەلىپ وتىرعان حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا نەگە كوڭىل بولمەسىڭدەر؟
سەرىك باۋىرىم! باسپا ءسوز ماتەريالدارىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا، قازاقستاننىڭ قازبا بايلىعىنىڭ ازايىپ بارا جاتقانى تۋرالى ايتىلادى. جەردىڭ استىن ساتىپ بىتىردىڭدەر!؟ ەندى جەردىڭ بەتىن ساتىپ، پايدا تاپپاقسىڭدار ما؟؟؟ ەرتەڭ، «كەلەر ۇرپاققا نە قالدىردىم» دەپ ايتاسىڭدار؟ حالىقتىڭ، بولاشاق ۇرپاقتىڭ قارعىسىنا، قاھارىنا ۇشىرايمىز دەپ ويلامايسىڭدار ما؟ ويلانىڭدار!!!
سوندىقتان بيلىكتەگىلەرگە ايتارىم، وتانىما، قازاقستانىما زيان كەلەتىن ارەكەتتەرگە بارعان جوقپىن، بارمايمىن دا. وتانىن، ەلىن ساتاتىن ادام مەن ەمەس. «ۇلتىڭدى سۇيسەڭ، ونىڭ كەمشىلىگىن، ايتا وتىرىپ، ونىڭ كەمشىلىگىن جويۋعا ىقپال ەت» - دەگەن حالقىمىزدىڭ دانا سوزدەرىن ەسكەرە وتىرىپ، ەلدەگى بولىپ جاتقان كەيبىر كەلەڭسىز جاعدايلارعا قارسىلىعىمدى ءبىلدىرىپ،ءتۇرلى جيىنداردا پىكىرىمدى ءبىلدىرىپ، باسپا ءسوز بەتتەرىندە جاريالايمىن. ءوتىنىش ايتىپ كەلگەن ادامدارعا شامام كەلگەنشە كومەك كورسەتۋگە تىرىستىم
بەلشەسىنەن باتقان باسسىزدىق پەن جەمقورلىق جايلاعان ەلدىڭ قۇردىمعا كەتەتىنى بەسەنەدەن بەلگىلى. مۇنداي ارەكەتتەر ەلدىڭ ەكونوميكاسىن تىعىرىققا تىرەپ، مەملەكەتتىڭ ىرگەتاسىنا ءقاۋىپ توندىرەتىنى دە اقيقات. ەلىمىزدەگى پاراقورلىق پەن جەمقورلىقتىڭ قوعامنىڭ بارلىق سالاسىن قامتىپ، ونىڭ كەز كەلگەن سالاسىنىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرىپ، كۇيزەلىپ وتىرعان قاراپايىم حالىقتىڭ تۇرمىسىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىرعانى دا ەشكىمگە قۇپيا ەمەس. قازىرگى كەزدە بۇكىل ەلدى جايلاعان جەمقورلىق ەپيدەمياسىمەن كۇرەسپەك تۇگىلى، ونى باقىلاۋعا الۋدىڭ ءوزى قيىن...
ەندەشە، بۇل ىندەتكە قارسى تۇرۋ - حالقى ءۇشىن جانى اشيتىن، كوزى اشىق ازاماتتاردىڭ باستى مىندەتى، ازاماتتىق بورىشى. بولۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. سول سەبەپتى، مۇنداي كەلەڭسىز جاعدايمەن كۇرەسۋ - مەنىڭ دە، كوزى اشىق، كوكىرەگى وياۋ ءار ادامنىڭ دا ازاماتتىق بورىشى. بىزدەن مەملەكەتكە ەشقانداي ءقاۋىپ جوق، كەرىسىنشە ءبىز مەملەكەتتىڭ جاناشىرلارى ءارى سانيتارىمىز.
ەلىمىزدە ەكىجۇزدىلىك، جاعىمپازدىق، نامىسسىزدىق، ەلىكتەگىشتىك، قورقاقتىق، پاراقورلىق، جەمقورلىق تاعى دا باسقا جاعىمسىز قاسيەتتەر قوعامنىڭ ايىقپاس دەرتىنە اينالعان. سوندىقتان، مەنى مەملەكەتىمىزدىڭ بولاشاعى، ۇلت تاعدىرى، كۇيزەلىپ جۇرگەن حالىقتىڭ تۇرمىسى، ادام قۇقىعىنىڭ جاپپاي ساقتالماۋى، دەموكراتيالىق قۇندىلىقتاردىڭ جويىلا باستاۋى، باسقا دا كەلەڭسىز جاعدايلار قاتتى الاڭداتادى.
مەن ۇكىمەتكە دە، حالىققا دا قارسى ەمەسپىن. تەك، دورەكى، مادەنيەتسىز، ۇر دا جىق اكىمدەرگە، ولاردىڭ زاڭسىز ىس-ارەكەتتەرىنە، شەنەۋنىكتەردىڭ بيۋروكراتتىعى مەن پاراقورلىعىنا، قوعامدى جايلاعان جەمقورلىققا، قىرۋار قارجىنىڭ باقىلاۋسىز شەتكە كەتىپ جاتقانىنا، قازاق ءتىلىنىڭ قاۋقارسىزدىعىنا، ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني داعدارىسقا ءۇشىراۋىنا، وسىلاردى كورىپ-بىلە وتىرىپ، شارا قولدانبايتىن بيلىكتەگىلەرگە قارسىمىن.
جاقسى بولسىن، جامان بولسىن، بار زاڭنىڭ دۇرىس جۇمىس ىستەمەۋىنە نارازىمىن.
قازبا بايلىعى اسا مول، حالقى قىتايدىڭ ورتاشا قالاسىنداي عانا ەلدىڭ ەكونوميكاسىن دۇرىس باسقارا الماي وتىرعان جوعارعى بيلىكتەگىلەردىڭ السىزدىگىنە، جۇمىسسىزدار مەن قايىرشىلاردىڭ مولدىعىنا اشىنامىن.
بيلىكتىڭ قۋىرشاعىنا اينالعان مۇعالىمدەر مەن دارىگەرلەردىڭ، مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ سايلاۋ كەزدەرىندەگى زاڭسىز ارەكەتتەرىنە قىنجىلامىن.
مەن، ەلىمىزدىڭ وركەنيەتتى ەل بولۋىنا، مەملەكەتىمىزدىڭ كوركەيۋىنە، حالقىمىزدىڭ شىنايى دەموكراتيالىق جاعدايدا ءومىر سۇرۋىنە اتسالىسۋعا تىرىسىپ جۇرگەن، ەلىمىزدىڭ زاڭدارىنا جۇگىنەتىن، زاڭ شەڭبەرىندە ءومىر سۇرەتىن قازاقستاننىڭ قاراپايىم ازاماتىمىن.
«21 مامىر كۇنى ميتينگىگە شىعامىز، رۇقسات بەرىڭىزدەر» دەپ، 2 ادام (باستاماشىل توپتىڭ اتىنان) اۋدان اكىمدىگىنە باردىق. الايدا ميتينگ وتكىزۋگە بايلانىستى ءوتىنىشتىڭ مەرزىمىن (ءوتىنىشتى قاراۋ مەرزىمى 10 كۇن) كەشىكتىرىپ الۋىمىزعا وراي، رۇحسات بەرىلمەدى. ولاي بولسا باسقا كۇندى بەلگىلەۋدى ۇسىندىق، وعان دا قارسىلىقتارىن ءبىلدىردى.
ميتينگىگە شىعۋداعى باستى تالابىمىز: «جەر ساتىلماسىن! شەتەلدىكتەرگە جەر ارەنداعا بەرىلمەسىن!.. مولاق اۋىلىنداعى 87 ادامنىڭ شابىندىق جەرلەرىن «جايىلىمدىق جەر» دەپ، اۋىلدىڭ كاسىپكەرىنە زاڭسىز راسىمدەپ بەرىلگەن جەر قايتارىلسىن! بولماسا 87 وتباسىنان 2 ادامنان شىقسا 174 ادام جانە ناۋالى اۋىلىنان دا ادامدار قوسىلادى..، سوندا ءبىر عانا ناۋالى اۋىلدىق وگرۋگىنەن 300 دەي ادام اۋدان ورتالىعىنا بارامىز. اۋدان ورتالىعىنان دا، جەردى ساتۋعا... قارسى ادامدار شىعاتىنىن ەسەپتەي بەرىڭىزدەر...» دەپ ەسكەرتتىك.
اۋدان باسشىلارى، ءبىزدىڭ تالابىمىزدان سوڭ، شۇعىل تۇردە ارەكەتكە كوشتى. 18 مامىر كۇنى ناۋالى اۋىلىندا ءۇرجار اۋدانىنىڭ باسشىلارى قاتىسقان (اۋدان اكىمى، ونىڭ بارلىق ورىنباسارلارى، اۋداندىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى، ءبولىم باستىقتارى، «سەمەي تاڭى» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى...) جيىن بولدى...
ناتيجەسىندە، ناۋالى اۋىلدىق وكرۋگى قاراماعىنداعى مولاق اۋىلىنىڭ 87 وتباسىنىڭ 1،5 جىلدان بەرى قايتارىپ الا الماي جۇرگەن شابىندىق جەرلەرى، قولما-قول قايتارىلدى. حالىقتىڭ نارازىلىعىن تۋدىرعان، بۇرىنعى اۋىل اكىمىڭ زاڭسىز شەشىمىنىڭ كۇشى جويىلدى، ءارى سول اكىمنىڭ يەلىگىندەگى 4 گەكتار جەردى، اۋدان اكىمى، مال وسىرۋمەن اينالىساتىن ازاماتشاعا الىپ بەردى. سونىمەن حالىقتىڭ اشۋ-ىزاسى تارقاعانداي بولدى... ؟!؟!
ەڭ باستىسى، ءبىزدىڭ (باستاماشىل توپتىڭ) ريزا بولىپ قۋانعانىمىز، حالىق بىرىكسە ۇلكەن كۇش ەكەنىن انىق سەزىندى!!!!!!
«دات» گازەتىندە جازىلعان «ءۇرجار جەرىن ساۋداعا سالعاندار...» دەگەن ماقالاداعى «ءباتۋا» ج ش س يەلەرى (قىتايلار) ءبىزدىڭ اۋداننان كوكشەتاۋعا كەتكەنىن، اۋىلىمىزدا بولعان جيىندا اۋدان باسشىلارى راستادى. سەنبەسەڭدەر سول جەرگە اپارايىق كورىڭدەر دەدى. قاشان اپارادى دەپ كۇتىپ وتىرمىز. ەگەر سول جەردەن ساراپتامالىق توپىراق الساق، قاي جەردە سول توپىراقتىڭ ساراپتاماسىن جاساتۋعا بولادى؟ ءبىزدىڭ ادامدارعا سەنىم جوق.
توقان تۇرسىنبايەۆ
30.07.16 جىل
