بۇگىندە جاساندى ينتەللەكت تۋرالى ەستىمەگەن ادام كەمدە-كەم. ءبىرى ونى بولاشاقتىڭ ەڭ ۇلى جەتىستىگى دەپ باعالاسا، ەندى ءبىرى ادامزاتقا ءقاۋىپ توندىرەتىن تەحنولوگيا رەتىندە قابىلدايدى. الايدا ءبىر نارسە انىق: جاساندى ينتەللەكت – ەرتەڭنىڭ ەمەس، بۇگىننىڭ شىندىعى.
كۇن سايىن ءبىز ونىڭ قىزمەتىن بايقاماي قولدانامىز. تەلەفونداعى داۋىس كومەكشىلەرى، ينتەرنەتتەگى ىزدەۋ جۇيەلەرى، الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى ۇسىنىستار، ونلاين اۋدارماشىلار مەن ءماتىن جازاتىن باعدارلامالاردىڭ بارلىعى جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە جۇمىس ىستەيدى. ول ءبىزدىڭ ۋاقىتىمىزدى ۇنەمدەپ، كوپتەگەن جۇمىستى جەڭىلدەتىپ كەلەدى.
ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا دا بۇل تەحنولوگيانىڭ مۇمكىندىگى زور. ستۋدەنتتەر كۇردەلى تاقىرىپتاردى ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكتتىڭ كومەگىنە جۇگىنەدى، مۇعالىمدەر ساباق جوسپارىن ازىرلەيدى، زەرتتەۋشىلەر عىلىمي ماقالالارعا قاجەتتى ادەبيەتتەردى ىزدەيدى. دەگەنمەن كەز كەلگەن قۇرال سياقتى ونى قالاي پايدالانۋ ماڭىزدى. ەگەر ادام ويلانباي، دايىن ماتىندەردى ءوز ەڭبەگى رەتىندە قولدانسا، ءبىلىمنىڭ ءمانى تومەندەيدى. ال جاساندى ينتەللەكتتى يدەيانى دامىتۋعا، اقپاراتتى جۇيەلەۋگە جانە جاڭا كوزقاراس قالىپتاستىرۋعا پايدالانسا، ونىڭ پايداسى الدەقايدا جوعارى بولادى.
جاساندى ينتەللەكت ەڭبەك نارىعىنا دا وزگەرىس اكەلۋدە. كەيبىر ماماندىقتار اۆتوماتتاندىرىلسا، ولاردىڭ ورنىنا جاڭا كاسىپتەر پايدا بولىپ جاتىر. سوندىقتان بۇگىنگى قوعام ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى مىندەت – تەحنولوگيادان قورقۋ ەمەس، ونى مەڭگەرۋ. سيفرلىق ساۋاتتىلىق ەندى تەك ارتىقشىلىق ەمەس، ومىرلىك قاجەتتىلىككە اينالدى.
ارينە، بۇل تەحنولوگيانىڭ كولەڭكەلى تۇستارى دا جوق ەمەس. جالعان اقپاراتتىڭ تارالۋى، جەكە مالىمەتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى، اۆتورلىق قۇقىقتىڭ ساقتالۋى سياقتى ماسەلەلەر كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن ەمەس. سوندىقتان جاساندى ينتەللەكتتىڭ دامۋى زاڭمەن، ەتيكالىق قاعيدالارمەن جانە قوعامنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىمەن قاتار ءجۇرۋى ءتيىس.
تاريحقا كوز جۇگىرتسەك، ادامزات ءاربىر ءىرى تەحنولوگيالىق جاڭالىقتى العاشىندا ۇرەيمەن قارسى العان. الايدا ۋاقىت وتە كەلە ولار وركەنيەتتىڭ دامۋىنا قىزمەت ەتتى. جاساندى ينتەللەكت تە سونداي مۇمكىندىكتەردىڭ ءبىرى. ول ادامدى الماستىرۋ ءۇشىن ەمەس، ونىڭ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋ ءۇشىن جاسالعان.
بولاشاقتا جەڭىسكە جەتەتىندەر – جاساندى ينتەللەكتتەن قورقاتىندار ەمەس، ونى دۇرىس پايدالانا بىلەتىندەر. ويتكەنى تەحنولوگيا قانشالىقتى دامىسا دا، شەشىم قابىلدايتىن، جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىن جانە ادامگەرشىلىك قاعيدالارىن ساقتايتىن كۇش – ادامنىڭ ءوزى.
رايحان قۇرالباي قىزى،
ءتىل مامانى
