بۇگىندە ەرىنبەگەن كىسى جاماندايتىن كسرو كەزەڭىنىڭ ەرەكشە ەسكە الاتىن ءبىر تۇسى – مال شارۋاشىلىعىنىڭ جۇيەلى تۇردە وركەندەگەنى، ءىرى كەڭشارلار مەن ۇجىمشارلار، ەت كومبيناتتارى مەن جەم-شوپ دايىنداۋ ورتالىقتارى. ءقازىر ەت ەكسپورتتاۋ مۇمكىندىگىمىز شەكسىز دەپ قانشا ماقتانعانمەن، سول قولدا بار قوردى قۇردىمعا جىبەرگەنىمىزدى مويىنداۋعا ءماجبۇرمىز.

365info.kz جازۋىنشا وتكەن جىلى قازاقستان 6،5 مىڭ توننا ەتتى ەكسپورتقا شىعارىپتى. ال، سىرتتان كىرگىزىلگەن ەت مولشەرى قانشا دەيسىز عوي؟ بىلتىر ءبىر عانا سيىر ەتىنىڭ 11 247 تونناسى شەت ەلدەن اكەلىنگەن. بۇل ەتتىڭ ءار كەلىسى ورتا ەسەپپەن 2 دوللاردان كىرگىزىلگەن كورىنەدى. وسى جەردە بۇل كورسەتكىشتەرگە رەسەي مەن بەلورۋسيادان ەنگەن ەتتىڭ كىرمەگەنىن ەسكەرتە كەتكەن ءجون.

«بۇل شىندىق. بىزدەگى ەت كومبيناتتارى نەگىزىنەن يمپورتتىق شيكىزاتپەن جۇمىس ىستەيدى. ول ەت ساپا تۇرعىسىنان سىن كوتەرمەسە دە، باعاسى ارزان»، - دەيدى «وتەس بيو ازيا» ج ش س ديرەكتورى دۇيسەن نۇرلانوۆ.

يمپورتتالاتىن ەتتىڭ نەگىزىنەن اۋستراليا، جاڭا زەلانديا، اقش-تان، ۋكراينا، بولگاريا، برازيليا، پاراگۆاي، پولشا، تاعى باسقا ەلدەردەن اكەلىنەتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. بۇل جەردە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرىنەن اكەلىنەتىن ءونىمنىڭ سىرتقى ساۋدا جونىندەگى ستاتيستيكاعا ەنبەيتىندىگىنەن وداققا مۇشە ەلدەردەن يمپورتتالاتىن ەت ونىمدەرى كورسەتىلمەگەن.

اۋىلشارۋاشىلىق مينيسترلىگىنىڭ جوسپارى بويىنشا، 2016 جىلى قازاقستان 60 مىڭ توننا ەت ەكسپورتتاۋى ءتيىس. ونىڭ جارتىسى – سيىر ەتى. الايدا، قاڭتار-مامىر ايلارى ارالىعىندا بارلىعى 7 مىڭ توننا عانا (ونىڭ ىشىندە سيىر ەتى – 2،8 مىڭ توننا) ەت سىرتقا شىعارىلعان.

قازاق ەتىن ەكسپورتتاۋداعى باستى كەدەرگىلەردىڭ ءبىرى رەتىندە ۆەتەرينارلىق-ەپيدەميولوگيالىق جاعدايدى ايتۋعا بولادى. بۇگىندە بۇل سالادا مامان ماسەلەسى وزەكتى بولىپ وتىر. ەكونوميستەر مەن زاڭگەرلەر مال دارىگەرى بولىپ جۇمىس ىستەگەن سوڭ، پاستەرەللەز، دەرماتيت، كۇيدىرگى سىندى سان الۋان مال اۋرۋلارى ەتەك جايۋدا. وسىلايشا مىڭداعان توننا ەكسپورت تۋرالى مەملەكەت جوسپارى جوسپار كۇيىندە عانا قالۋدا.

ەلدىڭ ءار تۇكپىرىندە كورىنىس بەرىپ جاتقان مال اۋرۋىنىڭ اسقىنۋىن ەسكە تۇسىرسەك.

اقتوبە وبلىسىندا مامىر ايىندا 626 باس ءىرى قارا، اتىراۋدا – 16، قاراعاندى وبلىسىندا – 23 باس مال پاستەرەللەزدان، ينفەكسيالىق اۋرۋدان ولگەن. پاستەرەللەز وشاعىنىڭ تىركەلۋىنە بايلانىستى رەسەي قازاقستاننان ەت كىرگىزۋگە شەكتەۋ قويدى.

ماۋسىم ايىندا دا قازاقستاننىڭ ءار ايماعىنان كۇيدىرگى وشاقتارى ەلدى دۇرلىكتىردى. شىلدەدە نودۋليارلى دەرماتيت دەگەن مال اۋرۋى ەل بويىنشا 800 سيىر قىرىلعان. جالپى اۋرۋدىڭ وسى ءتۇرىن جۇقتىرعان مال سالى 6200ء-دى قۇراعان.

مالشىلار قاۋىمى مۇنداي اۋرۋ جۇقتىرعان مالدى ەمدەۋ، كومگەننەن دە قىرۋار قارجىنى تالاپ ەتەتىنىن، ەلدە ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ مەن قاداعالاۋ جۇيەسىنىڭ بۇزىلعانىن ايتىپ دابىل قاعۋدا.

«كەڭەستىك ۆەتەرينارلىق جۇيە قۇلاعان سوڭ قارجى جەتىسپەۋشىلىگىنەن نارىقتىق قاتىناستارعا بەيىمدەلۋ شارالارى جۇرگىزىلدى. ءبىرىنشى بولىپ ۆەتەرينارلىق قىزمەت جەكە كاسىپكەرلىك نەگىزگە كوشىرىلدى. ءبىراق، ونداي ۆەتەرينارلىق مەكەمەلەردىڭ جۇمىسى جەتىلدىرىلمەگەن مەملەكەتتىك تاپسىرىس جۇيەسى ارقىلى جۇرگىزىلگەندىكتەن كەمشىلىكسىز بولماي وتىر»، - دەيدى «استانا اگرو ءونىم» ج ش س باسشىسى سەرىك راقىمبايەۆ.

س. راقىمبايەۆتىڭ ايتۋىنشا، اۋىلشارۋاشىلىق مينيسترلىگىنىڭ باسشىلىعىنا اسىلجان مامىتبەكوۆ كەلگەننەن كەيىن ۆەتەريناريا جۇيەسىندە مەملەكەتتىك-كوممۋنالدىق كاسىپورىندار قۇرىلا باستاعان. الايدا، بۇل دا كەمشىلىكسىز ەمەس ەكەن. ماسەلەن، ونداي كاسىپورىندارداعى مال دارىگەرىنىڭ جالاقىسى ايىنا 36 مىڭ تەڭگەنى قۇرايتىن كورىنەدى. الگىندەي مەكەمەلەردەگى مال دارىگەرلەرى ءىس جۇزىندە قاعاز تولتىرۋمەن، ەسەپ دايىنداۋمەن عانا اينالىسادى. كوبىنىڭ ارنايى ءبىلىمى دە جوق، ەكونوميست، زاڭگەر سىندى ماماندار كورىنەدى. 

ۆەتەرينارلىق باقىلاۋدىڭ كەم-كەتىگىن سالالىق مينيسترلىك باسشىلىعى دا مويىنداپ وتىر.

اۋىلشارۋاشىلىق ۆيسە-مينيسترى گۇلميرا يسايەۆانىڭ ايتۋىنشا، قازاقستاندا كۇيدىرگى اۋرۋىنىڭ 2604 ستاسيونارلىق جايسىز نۇكتەلەرى بار. ونىڭ 1890-ىنىڭ ناقتى ورنالاسقان جەرى انىقتالسا، قالعان 714 نۇكتەنىكى بەلگىسىز بولىپ وتىر. ياعني، 700-دەن استام ولەكسەلەر كومىلگەن ورىن ارنايى قورعالماعان، ەسەپكە الىنباعان.

بۇدان بولەك، ق ر اشم ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ كوميتەتىنىڭ باسشىسى ساقتاش حاسەنوۆ ەلدە زامانعا ساي ۆەتەرينارلىق دياگنوستيكالىق زەرتحانالاردىڭ جوقتىعىن ايتقان. سوندىقتان دا، جاقىندا اتىراۋداعى مالدىڭ قىرىلۋىنا ناقتى باعا بەرۋ مۇمكىندىگى بولماعاندىقتان، رەسەيلىك ينستيتۋتتان دياگونستيكا جۇرگىزۋ تۋرالى كومەك سۇرالعان.