كيەلى ەرمەن – گۇلدىڭ اتى، دالا گۇلىنە جاتادى.

قازاق گۇل باپكەرلەرى كيەلى ەرمەن گۇلىن كۇردەلى گۇلدەر تۇقىمادسىنا جاتقىزادى. كوپجىلدىق شوپتەكتەس وسىمدىك دەپ بىلەدى.

كيەلى ەرمەن گ ۇلىنىڭ بيىكتىگى 20-45 سانتيمەتر شاماسىندا كەلەدى. جەر استىنداعى تامىر ساباعى، كوگەن تامىرى كولدەنەڭ وسەدى، اعاش تەكتەس بولىپ وزگەرەدى. تامىرى توپىراق ءتۇستى، ءيىسى جاعىمدى. ساباعىنداعى سانسىز بۇتاقتارى كولبەي كوتەرىلە وسەدى. جالعىز ساباقتى بولادى. قىزىل كۇرەڭ نە جاسىل ءتۇستى كەلىپ، سىرتىندا اق ءتۇستى ماقتا تارىزدەس تۇكتەرى بولادى. جاپىراقتارى كەزەكتەسىپ نە قاراما-قارسى ورنالاسادى، توڭكەرىلگەن جۇمىرتقا فورمالى، قاۋىرسىن ايىرىقتى. كىشكەنتاي جاپىراقتارى تاسپا ءتارىزدى، قانداۋىر فورمالى، ساعاقسىز. قىسقا بۇتاقتارى ساباق بويىندا دوڭگەلەنە وسەدى. شوقباس گۇل شوعىرى ساباعىنا قولتىقتاي ءوسىپ، ءجيى ورنالاسادى. سىرتىنان قاراعاندا جۇمىرلاۋ تۇتىك ءتارىزدى كورىنەدى. گ ۇلى كىشكەنە، سارى ءتۇستى. قىركۇيەك، تامىز ايلارىندا گۇلدەيدى. گۇل كەزدەگى كيەلى ەرمەندى قازاق مالشىلارى «ايجامال گۇلدى ەرمەن»، «گۇل ەرمەن»، «ەرمەنگۇل» دەپ تە اتايدى. گۇل اشقاندا سۇلۋلىق، اسەمدىك شەگىنە جەتكەن كەزى، دارىلىك قۋاتى اسقان كەزى.

كيەلى ەرمەننىڭ جەر شارىندا كەڭ تاراعان 200-دەي ءتۇرى بار. ولار بيىك، ۇلى تاۋلاردىڭ ءشوپتى جەرلەرىندە، تاۋدىڭ كۇنگەي بەتتەرىندە، سامىرسىندى ورمان اراسىندا وسەدى.

قازاق ەمشىلەرى كيەلى ەرمەننىڭ بارلىق ءشوبى ءدارى دەپ بىلەدى. ەرمەن پىسكەن كەزدە، گۇلدەگەن تۇستا، جازدا، كۇزدە قازىپ الىپ، جىپپەن بۋىپ، كولەڭكەدە كەپتىرەدى. كەيىن ۇساقتاپ تۋراپ، ءدارى رەتىندە قولدانادى. بۇل گۇلدەن جاسالعان دارىلەردىڭ قاسيەتى – اششىلاۋ ءدامدى، جىلى رايلى، ۋىتسىز. ىستىقتى باسادى، ۋىتتى قايتارادى، تاماقتى سىڭىرەدى. جىلان شاققانعا كيەلى ەرمەننەن ءبىر ءسارى سۋعا قايناتىپ نە سۋعا بۇقتىرىپ ىشەدى. كيەلى ەرمەندى سۋعا قايناتىپ الىپ، ونىڭ سۋىمەن جىلان شاققان جەردى جۋسا ۋى قايتادى، تەز جازىلادى. ەسەكجەمگە، ءتۇرلى سەبەپتەرمەن ءىسىپ اۋىرعان ادامدارعا ەم بولادى.

بولات بوپاي ۇلى جوتا قاجى