اراعا 25 جىل سالىپ بارىپ، شاڭىراعىمنىڭ ويرانى شىعادى دەپ ويلاماعان ەدىم. ەندى نە شارا، بۇل دۇنيەدە مۇمكىن ەمەس دەمەڭىز، ءبارى دە مۇمكىن ەكەن.
ولەردەي وكىنەمىن! ويناقتاپ ءجۇرىپ، وت باستىم. قازاق ەمەس، قايداعى ءبىر قاڭعىپ كەلگەن نەگرلەرمەن توسەكتەس بولعانىما وكىنەمىن. باسىنان باستايىن. مەنىڭ وقيعام مىناۋ ەدى:
اۋىلدان كەلىپ وقۋعا ءتۇستىم. ءبىر بولمەدە جوعارى كۋرستا وقيتىن ەكى قىزبەن بىرگە تۇردىم. ولار وتە اجارلى، سىمباتتى قىزدار ەدى. جىگىتتەر ءجيى كەلەتىن.
«فۋ، وڭكەي جالاڭاياقتار، تەك تاماق، شاي ىشۋگە كەلەدى» – دەپ، كەلگەن جىگىتتەردى بۇلار مەنسىنە بەرمەيتىن. ءوزى سول جىلدارى قازمۋ-دا شەتەلدىكتەر كوپ وقىدى عوي. نەگرى دە، ارابى دا، اۋعانى دا دەگەندەي. الگى ەكى قىزدى كوبىنە، سولار قوناققا ءجيى شاقىراتىن. شەتەلدىكتەر دەسە، ەكەۋى دە ۇشىپ كەتەدى. كوبىنە، سولارعا قوناققا بارىپ، كەيدە كەلمەي، قونىپ قالادى. ولاردىڭ بۇل تىرلىكتەرىنە العاشىندا ۇركە قاراپ ءجۇردىم. جۇرە كەلە ولار مەنى دە ەرتەتىن بولدى. بارعىم كەلمەيتىن. اقىرى، كوندىردى عوي.
ءبىر كۇنى ءبىر شەتەلدىكتىڭ تۋعان كۇنىنە باردىق. كوڭىلدى وتىردىق. ىشپەيمىن دەگەنىمە قاراماي، بىرەر ريۋمكا شامپان مەن شاراپتى ارالاستىرىپ جۇتقىزىپ جىبەردى. شالا ماسپىن. بيلەپ ءجۇرمىز. شەتەلدىكتەر بىزگە قاراعاندا ساۋىقشىل عوي. بىرەسە اناسى، بىرەسە مىناسى كەلىپ بيگە سۇيرەيدى. ابدەن ماسايدىم.
ءبىر ەسىمدى جيعاندا، ساۋ كەزىندە «ۋحاجەر» بولىپ جانىمدا وتىرعان نەگردىڭ قوينىندا تىر جالاڭاش جاتىرمىن. اۋىرىن-اي ءيتتىڭ! الىپ دەنەسىمەن استىنا سالىپ، ۋماجداپ جاتىر. بولمەدە جالعىز مەن ەمەس، تاعى دا ەكى-ۇش قىزدىڭ نەگر دوستارىنىڭ استىندا ىڭىرسىپ جاتقانىن بايقادىم. ولار تاڭ اتقانشا بولمەدەگى قىزداردى كەزەك-كەزەك اۋىستىرىپ شىقتى.
جەل كوتەرمەگەن ەتەگىمدى ءسويتىپ قارا نەگر كوتەردى. ەرتەڭىندە ولەيىن دەپ ويلادىم، ءبىراق جان ءتاتتى ەكەن. جانىمداعى قىزدار: «كىممەن قىدىرساڭ دا، كىممەن جاتساڭ دا، ءوز ەركىڭ وزىڭدە. ەلدىڭ شارۋاسى قانشا؟ قايتا، شەتەلدىكتەرمەن جۇرسەڭ، ۇشان-تەڭىز پايدا»، – دەپ، باسۋ ايتىستى. ولاردىڭ ايتقانىنان اسىپ كەتە المادىم. راسىندا، ول زاماندا ايەلدەر بوياناتىن بوياۋلار، ءتۇرلى كيىم-كەشەكتەر دەفيسيت ەدى. سول شەتەلدىكتەرمەن ارالاسقاننىڭ ارقاسىندا، ولار ءبارىن تاۋىپ بەرىپ جاتاتىن. اقىرى ەكى قىزدىڭ ايتقانىمەن ءجۇردىم. قىسقاسى، سولارمەن بىرگە بىلىقتىم. تەمەكى تارتىپ، اراق ءىشۋدى ۇيرەندىم. شەتەلدىكتەرمەن قىدىرۋ، سولارمەن بىرگە قونىپ قالۋ ادەتكە اينالدى.
ءسويتىپ جۇرگەندە وقۋدان شىعارىپ جىبەردى. اۋىلعا قايتىپ بارۋعا ارلانىپ، جۇمىسقا تۇردىم. ايتەۋىر، دۇرىس دوس قىزدار كەزدەسىپ، سولاردىڭ ارقاسىندا ادام بولدىم. تۇرمىسقا شىقتىم. ءومىر ءسويتىپ ءوتىپ جاتتى. تۇڭعىش ۇلىم 25-كە كەلدى، قىزىم 22-دە. وتكەننىڭ ءبارى ۇمىتىلعان. ءتاپ-تاۋىر، تاتۋ وتباسى ەدىك.
بىردە كۇيەۋىم: «باسىمىز ءالى جاس. ۇل ەرتەڭ ۇيلەنەدى. قىزىمىزدىڭ دا تۇرمىسقا شىعار ۋاقىتى تاقاپ قالدى. ەرتەڭ ۇيدە سوپايىپ ەكەۋمىز قالامىز. ءالى دە بالا تۋۋعا مۇمكىندىگىڭ بار عوي. تالپىنىپ كورسەك، قالاي بولادى»،– دەگەنى.
نە دەيىن؟ قارسىلىق بىلدىرمەدىم. جاسى ەلۋگە كەلىپ تە بالالى بولىپ جاتقاندار بار عوي. ولارعا قاراعاندا، ءالى جاسپىن. بالا كوتەردىم. توعىز اي ءوتىپ، بوسانعاندا بار سۇمدىق باستالدى. اكۋشەرلەردىڭ وزدەرى شوشىپ قالدى.
ءبىر ۋىس قاپ-قارا ءبىر پالە. شىڭعىرىپ جىبەردىم. بوسانعانىم قاپ-قارا نەگر بالا ەدى. وتباسىم مەنەن تەرىس اينالدى. پەرەزەنتحانادان شىققان بويدا قاڭعىپ قالدىم.
كۇيەۋىم: «كوزىمە ءشوپ سالىپ، نەگرمەن جاتتىڭ»، دەپ كىنالاسا، ۇلىم مەن قىزىم: «بۇزىلعان شەشە بىزگە كەرەك ەمەس»، دەدى.
«بۇل قالاي بولدى؟» دەپ، دارىگەرلەرمەن كەڭەستىم. بار شىندىقتى ايتتىم. ستۋدەنت جىلدارى نەگرلەرمەن توسەكتەس بولعانىمدى جاسىرمادىم. پسيحولوگ دارىگەر وتە بايىپتى ادام ەكەن. ايقاندارىمدى تىڭداپ بولعان سوڭ: «جاستارىڭ ەلۋگە تاياپ قالعان ادامسىڭدار. كۇيەۋىڭنىڭ دە بەل قۋاتى قايتقان، ۇرىعى السىرەگەن. ال سەنىڭ جاتىرىڭدا باياعى قۋاتتى نەگرلەردىڭ ۇرىعى ساقتالىپ قالعان. بۇل - سونىڭ اسەرى» دەپ، ءتۇسىندىرىپ بەردى. سويتسەك، مۇنداي جاعداي ىلۋدە ءبىر كەزدەسىپ تۇرادى ەكەن. كۇيەۋىم مەن بالالارىم كەشىرمەدى: «بۇگىن جاتپاعانمەن، بۇرىن جاتقانسىڭ، كورگىمىز كەلمەيدى!» دەستى، ولار.
«سەن كورىنگەن شەتەلدىكپەن توسەكتەس بولعانىڭدى ءومىر بويى جاسىرىپ كەلدىڭ. مەنى الدادىڭ. بۇزىلعان قانشىق»، - دەپ، كۇيەۋىم مەنى كورگەن ساتتە شىداماي، جۇدىرىق جۇمسايدى. ونىكى دۇرىس. قايتا، اشۋ ۇستىندە مەنى ءولتىرىپ تاستاسا ەكەن دەپ تىلەيمىن. بالا تۋامىن دەپ، باسىم بالەگە قالدى. شاڭىراعىم ويران بولدى. جاس كەزىمدە ويناقتاپ ءجۇرىپ وت باسقانىم الدىمنان شىقتى. مەن ءۇشىن ۇلكەن قاسىرەت - وسى».
بۇل جولاي كەزدەسىپ، كولىگىمە مىنگەن مۇڭدى كەلىنشەكتىڭ جىلاپ وتىرىپ ايتقان اڭگىمەسى ەدى. بالكىم، جاس قىزداردىڭ ساقتانىپ جۇرۋىنە ساباق بولار دەپ، وسىنى قاعازعا ءتۇسىرىپ، جولداپ وتىرمىن. ويناقتاپ ءجۇرىپ، وت باسىپ، ارانداپ قالماڭىزدار، بويجەتكەندەر!
اۆتورى: ايان مىرزابەك
ماتەريال 365info.kz پورتالىنان الىندى.
