اقسەلەۋ اعا سەيدىمبەك تۋرالى جازۋ كوپتەن تولعاندىرىپ جۇرگەن وي ەدى. كوزىنىڭ تىرىسىندە ءوز باسىم اعانى، ءبىر جاعىنان، ارىپتەس-فولكلورشى عالىم رەتىندە، ەكىنشى جاعىنان قازاقي داستۇردەگى سويىمىز ءبىر بولعاندىقتان ارقا تۇرتاتىن ەدىم. سويىن ءبىلۋىمىز ونىڭ فاميليانىڭ ورنىنا «تاراقتى اقسەلەۋ» دەپ جازعان كەيىن پايدا بولعان تانىم بولسا، فولكلورشى عالىم رەتىندەگى تانىستىعىمىز 1993 جىلدىڭ اقپان ايىنان باستالدى. ول كەزدە احاڭ م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ «فولكلور جانە قولجازبا» بولىمىندە عىلىمي قىزمەتكەر بولاتىن.

وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارى قازاقستان تاۋەلسىزدىك الىپ، ەلدىڭ ەڭسەسى كوتەرىلگەن، جۇمىسقا بەل شەشە، ەرەكشە قارقىنمەن، قىزۋمەن كىرىسكەن كەزەڭ ەدى. قوستاناي ولكەسىندە تىڭنان اشىلعان قازاق فيلولوگياسى فاكۋلتەتى دەكانىنىڭ وقۋ جۇمىسى جونىندەگى ورىنباسارى رەتىندە الماتىداعى بەلگىلى وقۋ ورىندارىنىڭ تاجىريبەلەرىن يگەرۋ ماقساتىندا سول كەزدەگى استاناعا-الماتىعا ىسساپارمەن باردىم. ءۇش-تورت كۇنگە سوزىلعان ءىسساپار اياقتالىپ، شارۋا ىڭعايلانا باستاعاننان كەيىن، قىزىلوردادان قوستانايعا ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ جولدامامەن اتتاناردا فاكۋلتەت دەكانى بولعان ۇستازىمىز باعدات كارىبوزوۆتىڭ: «قازمۋ-دان (رەسپۋبليكاعا بەلگىلى عالىمنىڭ فاميلياسىن اتاپ) عىلىمي جەتەكشىلىككە عالىم تاۋىپ بەرەمىن، الماتىعا بارساڭ، ماعان تەلەفون سوق، مەن سەنى قازمۋ-مەن بايلانىستىرامىن»،- دەگەن ۋادە-سوزىن «كوڭىلگە مەدەۋ ەتىپ»، عىلىمي جەتەكشى بەلگىلەپ، تاقىرىپ بەكىتىپ الۋدى ءجون سانادىم. ءبىراق، وكىنىشكە قاراي، قىزىلورداداعى ب.كارىبوزوۆ اعامىزعا حابارلاسا الماي (ءىسساپارلاپ كەتكەن ەكەن)، پۇشايمان كۇيدە قوستانايعا كەرى قايتاتىن بولدىم. سول كەزدە الماتىدا قوستانايلىق ارىپتەسىم ءارى جولداسىم قانىبەك بيجان دەگەن ازامات عىلىم اكادەمياسىندا عىلىمي تاجىريبەدەن ءوتىپ جۇرگەن بولاتىن. ول - قازمۋ-دىڭ تۇلەگى. قاسىندا ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىندا اسپيرانت بولىپ جۇرگەن م. سابىروۆ دەگەن جولداسى بار. ەكەۋى وزدەرى وقىعان وقۋ ورنىنىڭ جاتاقحاناسىنا ورنالاسقان. سولارعا جاعدايىمدى ايتىپ ەدىم، ولار اكادەميا عالىمدارىنا جولىعىپ، تاقىرىپ الۋدى كەڭەس ەتتى. قىسقاسى، كەلەسى كۇنى ق.بيجان تاجىريبەدەن ءوتىپ جاتقان م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر يستيتۋتىنىڭ فولكلور جانە قولجازبا بولىمىنە جول تارتتىق.

ءبولىم باسشىسى - ق.بيجاننىڭ عىلىمي جەتەكشىسى شاكىر ىبىرايەۆ. قانەكەڭ مەنى تانىستىرىپ، ماقساتىمدى ايتقاننان كەيىن ول بولىمدە وتىرعان وزگە كىسىلەرمەن كەڭەسىپ، اقىلداسا باستادى. ءبىر كەزدە توردە وتىرعان ءبولىم باسشىسىنىڭ سول جاعىندا وتىرعان اقسارى كەلگەن، بويشاڭ كىسى ءسوز الدى. ءسوز ساپتاۋى بولەك، سويلەمدەرى كىسىنى ۇيىتاتىن ورامدى، ويلى ەكەن. قانەكەڭ ماعان سىبىرلاپ: «بۇل كىسى اقسەلەۋ سەيدىمبەكوۆ دەگەن تاراقتى اعاڭ بولادى»، - دەدى.

• شاكە، بۇل جىگىت ات تەرلەتىپ سوناۋ الىستاعى قوستانايدان كەلگەن ەكەن، - دەدى ول، - ول ولكە قازاقتىڭ ءبىرتۋار ازاماتتارى شىققان ءقادىرلى جەرى عوي، سوندىقتان سول جاقتا مىناۋ قانىبەك ءبىر كوزىمىز بەن قۇلاعىمىز بولسا، مىنا جىگىت ەكىنشى كوزىمىز بەن قۇلاعىمىز بولىپ وتىرسىن. تاقىرىپ بەرەيىك، بۇل جىگىتتى دە وزىڭىزگە الىپ، ەكى جىگىتكە قوس پار ات جەككەندەي ەتىپ جەتەكشىلىك ەتسەڭىز، دۇرىس بولار ەدى، - دەدى.

شاكىر اعامىز وعان:

• اقا، ءسوزىڭىز ورىندى، ءبىراق ماعان ول جۇمىس اۋىر تيەر. دوكتورلىق ديسسەرتاسيامنىڭ جۇمىسى قاۋرىت بولىپ جاتىر. بۇل جىگىتتى سەكەڭە ۇسىنايىق، ول كىسى عىلىمعا ىنتاسى بار جىگىت بولسا، ۇسىنار تاقىرىپتارىم بار ەدى دەپ ايتىپ ەدى. مەن وعان تەلەفون سوعايىن، نە دەر ەكەن؟،- دەپ جاۋاپ قاتتى.

ءسويتىپ، ول دەرەۋ تەلەفون شالىپ، ءبىر كىسىمەن سويلەسە باستادى. بايقايمىن، شاكىر اعامىزدىڭ باپپەن سويلەگەن ءسوزى مەن بيازى ۇنىندە سىي-قۇرمەت تابى ەرەكشە سەزىلىپ تۇر. مەنىڭ جولداسىم سىبىرلاپ: «سەكەڭ دەپ جاتقانى - ۆاك-تىڭ ءتوراعاسى سەيىت اسقار ۇلى قاسقاباسوۆ»،- دەدى.

ۆاك دەگەننىڭ نە نارسە ەكەنىن تۇسىنبەسەم دە، عىلىم سالاسى ءۇشىن ماڭىزدى مەكەمە ەكەنىن ىشتەي ۇعىندىم. ءبىر كەزدە شاكىر اعامىز:

- سەكەڭنىڭ شارۋاسى وتە قاۋرىت، شەتەلگە شىققالى وتىر. جەتەكشىلىككە كەلىسىمىن بەرىپ، ابىلاي حان تۋرالى اڭىزداردى تاقىرىپ ەتىپ بەرۋدى ۇسىندى. بۇل جىگىت ءوزى دە ەرتەڭ ەلىنە جۇرگەلى وتىر ەكەن، سوندىقتان  ءتۇس اۋا ءبولىمنىڭ جينالىسىن اشىپ، سەكەڭ ۇسىنعان تاقىرىپتى بولىمدە بەكىتەيىك. سودان كەيىن ينستيتۋتتىڭ عىلىمي كەڭەسىنە ۇسىنارمىز. ءوزىڭ كەلەسى جىلى اسپيرانتۋرا، ول بولماسا عىلىمي ستاجيروۆكا الىپ بىزگە كەل، - دەدى.

اقسارى كەلگەن كىسى:

-بارەكەلدى، تاۋەلسىزدىككە دەيىن زەرتتەۋ مۇمكىن بولماعان تىڭ تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى ەكەن. ونىڭ ۇستىنە اتاقتى ابىلاي حان تۋرالى. سەن، باۋىرىم، تاريحتا بولماعان جاعدايدى باسىڭنان كەشىرىپ وتىرسىڭ. ۆاك-تىڭ ءتوراعاسىنان تەلەفونمەن تاقىرىپ الۋ دەگەن بۇرىن-سوڭدى بولماعان. سەيىت اسقار ۇلى - تالابى قاتتى اتاقتى عالىم. ول كىسىنىڭ مەكتەبىنەن ءوتۋ، تاعىلىم الۋ دەگەن ۇلكەن ابىروي. وسىنى ۇمىتپا! - دەدى.

وسىلايشا، احاڭ ماعان قازاقتىڭ كورنەكتى عالىمى سەيىت اسقار ۇلى قاسقاباسوۆتان تاقىرىپ الىپ، جەتەكشى ەتىپ بەكىتىلۋىنە ءوز سەپتىگىن تيگىزدى. «ساباقتى ينە ساتىمەن» دەگەندەي، ، سول كۇنى ءتۇس اۋا ءبولىمنىڭ جينالىسىندا تاقىرىپ بەكىتىلىپ، كوڭىلىمىز جايلانىپ، ەرتەڭىنە قوستانايعا كەرى تارتىپ كەتكەن جايىم بار ەدى.

ءبىر جىلدان سوڭ، 1994 جىلى كۇز ايى قىركۇيەكتە ارنايى عىلىمي جولداما الىپ، عىلىم اكادەمياسىنىڭ ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنا كەلدىم. سول كەزدە احاڭمەن ءجيى كەزدەسىپ، تىلدەسۋ، سۇحباتتاسۋ، كەڭىرەك تانىسۋ مۇمكىندىگى تۋدى. جەتەكشىم سەيىت اعا ءال-فارابي اتىنداعى ءقازمۋ-دىڭ نيكولسك بازارىنىڭ جانىندا ورنالاسقان بىلىكتىلىكتى كوتەرۋ ينستيتۋتىنىڭ جاتاقحاناسىنان بولمە الىپ بەرگەن بولاتىن. قاسىمدا قاراقالپاقستاننان دوكتورلىق ديسسەرتاسيا جازۋ ءۇشىن كەلگەن ءبىر كىسى بار. ءبىر كۇنى ول ماعان: «كەشكىلىك بولمەگە ەرتەرەك كەل. اقسەلەۋ سەيدىمبەك پەن شاكىر ىبىرايەۆتى شاي ىشۋگە شاقىرىپ وتىرمىن، بىرگە بول»، - دەدى.

احاڭ سول وتىرىستا «سويلەسە - ءسوزدىڭ شەشەنى، تولعانسا - تەرەڭ ويدىڭ كوسەمى» ەكەنىن تانىتىپ، كوسىلە سويلەدى، كەلەلى اڭگىمەلەر ايتتى. قاسىنداعى سەرىگى شاكەڭ ونى ءالسىن-السىن «احاڭ بۇعان نە دەدى ەكەن؟» دەپ  كوتەرمەلەپ، قولپاشتاپ وتىردى. قالىڭ اڭگىمەنىڭ بارىسىندا احاڭ نە سەبەپتەن فاميليا ورنىنا ءوزىنىڭ شىققان سويىن-تاراقتىنى جازىپ جۇرگەنىن ايتتى. «مەن مۇنى رۋىمدى كورسەتەيىن، ماقتانايىن دەپ، بولماسا تايپالىق سانانىڭ جالاۋىن جەلبىرەتىپ جۇرگەن جوقپىن. ورىستىڭ داستۇرىنەن ورنىققان «وۆ»-تان قۇتىلۋدىڭ ءبىر ءادىسى رەتىندە قولدانىپ ءجۇرمىن. جۇرتتىڭ ساناسىن وزگەرتۋ ءۇشىن پايدالانىپ جۇرگەن جايىم بار. سىنعا دا ءىلىندىم. ءبىر كۇنى قىزىق وقيعا بولدى. مەن ونوماستيكا جونىندەگى رەسپۋبليكالىق كەڭەستىڭ مۇشەسى ەدىم. سول كەڭەستىڭ كەزەكتى ءبىر وتىرىسىندا قازاقتىڭ تەگىن جازۋ ماسەلەسى كوتەرىلىپ، سونىڭ ىشىندە زيالىلاردىڭ رۋدى فاميليا ەتىپ الۋ كورىنىسى قاتتى سىنالدى. مەنىڭ دە اتىم اتالدى. سول ارادا مەن ءوز ويىمدى ايتتىم. داۋ-تالاس تۋدى. سوندا كەڭەستىڭ ءتوراعاسى اكادەميك ماناش قوزىبايەۆ تۇرىپ بىلاي دەدى: «رۋدى فاميليا ەتىپ الۋ، ەل-جۇرت اراسىنا ىرىتكى سالىپ، تاۋەلسىزدىك الىپ جاتقان جاس مەملەكەتىمىزدىڭ بىرلىگىن بۇزۋى مۇمكىن. سوندىقتان مۇنداي داستۇرگە اۋەس بولمايىق. ال ەتنوگراف، فولكلورشى اقسەلەۋگە بۇل جاراسادى. وعان رۇقسات بەرەيىك. وسىمەن اڭگىمە تامام بولسىن»،- دەدى. وسىلايشا تەگىمدى رەسپۋبليكالىق ونوماستيكالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا، ماناش اعانىڭ ارقاسىندا «اۋىزشا بەكىتىپ» العامىن،- دەپ كۇلدى.

اتالمىش وتىرىستا ول كىسى ماعان ءوزىنىڭ «كۇي شەجىرە» اتتى زەرتتەۋ كىتابىن اۆتورلىق قولتاڭبا جازىپ، سىيعا تارتتى.

قولتاڭبا جازىلعان ايقارا بەتتىڭ ءبىر جاعىندا احاڭنىڭ ءوزى سالعان اۆتوپورترەتى بەينەلەنگەن. قولتاڭبادا: «ءقادىرلى باۋىرىم الماسقا اعالىق اق كوڭىلىممەن ۇسىنامىن. س.اقسەلەۋ. 15.11.94»، - دەپ جازىلعان ەدى. احاڭنىڭ ىستىق ىقىلاسى تاڭبالانعان «كۇي شەجىرە» كىتابى تالانتتى قالامگەردىڭ بىزدەر ستۋدەنتتىك جىلدارى قۇمارتا وقىعان «كۇڭگىر-كۇڭگىر كۇمبەزدەر»، «سونار» اتتى تۋىندىلارىنىڭ قاتارىنان قۇرمەتپەن ورىن تاپتى، ءقازىر دە جەكە كىتاپحانا قورىمىزدا ساقتالىپ تۇر.

2000 جىلدار باسىندا احاڭ سەيىت اسقار ۇلىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن «كۇي شەجىرە» كىتابىن كەڭەيتە، عىلىمي اپپاراتتارمەن تولىقتىرا كەلە دوكتورلىق ديسسەرتاسيا قورعادى. ونىڭ ديسسەرتاسيا قورعاعان وقيعاسىن سەيىت اعا ريازى كەيىپپەن بىلايشا ەسكە الىپ وتىراتىن: «استانادان الماتىعا ينستيتۋتقا ديرەكتور بولىپ قايتا ورالعان كەزىم ەدى. اقسەلەۋ كەلىپ اقىلداستى: «مەن، ءوزىڭىز بىلەسىز، قازاقتىڭ كۇي ونەرىنە قاتىستى بىرنەشە زەرتتەۋ كىتابىن شىعاردىم. سولاردىڭ نەگىزىندە دوكتورلىق دارەجەنى ينستيتۋتتىڭ ۇسىنىسىمەن قورعاماي-اق السام قايتەدى؟»، -دەدى. مەن وعان بىلاي دەدىم: «زەرتتەۋ كىتاپتارىڭ عىلىمي ورتاعا تانىس. جۇرتشىلىق سەنى جاقسى بىلەدى. ەندى سەن سول زەرتتەۋلەرىڭدى عىلىمي جۇيەگە سالىپ، تالداپ، ساراپتاپ، ديسسەرتاسيا جاز، جۇرت الدىندا قورعا»، - دەدىم. ول: «ەندەشە، ءسىز عىلىمي جەتەكشى بولىڭىز»، -دەپ قولقا سالدى. ءسويتىپ، كەزىندە م.اۋەزوۆ ەرەكشە ىقىلاسپەن اتاپ وتكەن قازاقتىڭ كۇي اڭىزدارى تاقىرىبىن وعان بەكىتىپ بەردىم. اقسەلەۋ دوكتورلىعىن قورعاعان عىلىمي كەڭەس وتىرىسىنا اتاقتى عالىمدارمەن قاتار ءاسانالى ءاشىموۆ باستاعان ءبىر توپ ونەر قايراتكەرلەرى قاتىستى. تالقىلاۋ قىزۋ ءجۇردى. عىلىمي كەڭەس جۇمىسى بەلگىلى عالىمدار مەن قازاق ونەرىنىڭ مايتالماندارى باس قوسقان القالى جيىنعا اينالىپ كەتتى. كەڭەستى زورعا جاپتىق».

دوكتورلىق ديسسەرتاسيا قورعاعاننان كەيىن، احاڭ الماتىدان استاناعا اۋىسىپ، ل.ن.گۋميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە وقىتۋشىلىق قىزمەتكە ورنالاستى. ءبىر كۇنى، ۇمىتپاسام 2004 جىل بولسا كەرەك، استاناعا جول ءتۇسىپ، احاڭا سالەم بەرۋگە باردىم. ەكەۋمىز ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باس عيماراتىندا  جولىقتىق. قال-جاعدايىمدى بىلگەننەن كەيىن، عىلىم جاعىنا ويىسىپ، دوكتورلىق ديسسەرتاسيانىڭ بارىسى تۋرالى سۇرادى. مەن قازاق حاندىعىنا بايلانىستى تاقىرىپتى جەتەكشىممەن كەلىسىپ، بەكىتكەنىمدى، ءبىراق ءالى بەل شەشىپ كىرسپەگەنىمدى ايتتىم. سوندا ول كىسى ماعان بىلاي دەدى: «سەن بۇيىردەگى قوستانايدا بايگەگە ءتۇسىپ ءجۇرسىڭ. سەنىمەن باسەكەلەسەتىن كىسى قاتارى سيرەك. سودان سەن بايگەنىڭ مارەسىنە وق بويى وزىپ كەلەسىڭ دە: «ويپىرماي، ءوزىم كەرەمەت ەكەنمىن عوي»،- دەپ، ميىعىڭنان كۇلىپ، وزىڭە رازى بولاسىڭ. جەكە دارا ءجۇرىپ كانديداتتىق اتاقتىڭ بۋىنا مالدانىپ قالىپسىڭ. ۋاقىت تەز ءوتىپ كەتەدى. دوكتورلىق قورعاۋ جولىنا ءتۇس. ول ءۇشىن عىلىمي ورتا كەرەك. استاناعا عالىمدار جينالىپ جاتىر. وسىندا اۋىسساڭ، الماتىعا دا، سەكەڭە دە (س.قاسقاباسوۆقا) جاقىندايسىڭ. مۇندا جۇمىسقا ورنالاسۋعا مەن كومەكتەسەيىن. مىناۋ زاڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ماقسۇت نارىكبايەۆپەن جاقسى تامىرلىعىم بار ەدى. وعان ءبىر ءوتىنىش ايتايىن، سەنى جۇمىسقا ال دەپ. ءسوزىمدى جەرگە تاستاماس. از-ماز ساعات الىپ، دوكتورلىعىڭدى وندىرە جازىپ شىعۋىڭ كەرەك»،- دەدى.

مەن ويلانايىن دەپ «تايم-اۋت» الىپ، ەلگە  تارتىم. قوستانايدا 9 جىل جاتاقحانادا تۇرىپ جۇرەگىمىز شايلىعىپ قالعاندىقتان با، ۇي-كۇي جوق استاناعا اۋىسۋعا باتا المادىم. قوستانايدا قالىپ، شىقپاي قويدىم. ءبىراق احاڭنىڭ اقىلىنان كەيىن «قامشىنى باسىپ»، 2009 جىلى سەيىت قاسقاباسوۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن دوكتورلىق ديسسەرتاسيا قورعاپ شىقتىم. ديسسەرتاسياعا پىكىر بەرەتىن جەتەكشى ۇيىم بولىپ ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قازاق ادەبيەتى كافەدراسى بەكىتىلدى. ەرەجە بويىنشا، تالقىلاۋعا فولكلوريستيكا سالسىنان ءۇش عىلىم دوكتورى بولۋى ءتيىس. احاڭ جۋرناليستيكا كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ەدى. سوندىقتان قازاق ادەبيەتى مەن جۋرناليستيكا كافەدرالارى بىرىگىپ وتىرىس وتكىزىپ، مەنىڭ دوكتورلىق ديسسەرتاسيالىق جۇمىسىمدى تالقىلادى. وڭ شەشىمىن شىعاردى.

جاڭا استانادا احاڭ القالى جيىنداردىڭ، كەلەلى كەڭەستەردىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇردى. تاۋەلسىز ەلدىڭ ەسىل بويىنداعى جاڭا استاناسى احاڭنىڭ قازاق الەمىن زەرتتەپ جۇرگەن ىزدەنىسىنىڭ كەڭىستىگىنە، رۋحىنا جاقىن بولاتىن. سوندىقتان ول استانادا تۋعان حالقىنا اسا ۇلكەن شابىتپەن قىزمەت جاسادى. ەلباسى جاڭا رەزيدەنسياعا-اق ورداعا كىرگەندە قازاقتىڭ حان كوتەرگەندە جاسايتىن كونە ءتول ءراسىمىن ىرىمداۋ كورىنىسىنە قاتىسىپ، ورداعا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كىردى. اق وردا تورىندە پرەزيدەنتكە باتا بەرگەن (م.جولداسبەكوۆ، ءا.كەكىلباي) ءۇش تۇلعانىڭ قاتارىندا بولدى. قازاق الەمىن تانىتۋعا قىزمەت ەتكەن باياندى عۇمىرى ەلوردادا تۇيىقتالدى...

احاڭنىڭ ونەگەلى  ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارى وتكەن استانالىق كەزەڭىن مەن سوناۋ XVI عاسىردا قاسىم حاندىعىنداعى وراز-مۇحاممەد حاننىڭ جانىندا قىزمەت اتقارعان قادىرعالي ءجالايىريدىڭ عۇمىرنامالىق بەينەسىمەن شەندەستىرەمىن. قازاق دالاسىنان رەسەي پاتشالىعىنا تۇتقىن بولىپ تۇسكەن وراز-مۇحاممەد ار الدىنداعى ادالدىعى مەن ەرلىك ىستەرى ارقاسىندا ماسكەۋ ىرگەسىندەگى قاسىم حاندىعىنىڭ تاعىنا وتىرعاندىعى تاريحتان بەلگىلى. وسى وقيعانىڭ قۇرمەتىنە حاننىڭ كەڭەسشىسى قادىرعالي بەك جالايىري اتاقتى «جامي-ات تاۋاريح» (عىلىمعا تانىلعان اتاۋ) اتتى شەجىرەلىك ەڭبەگىن تارتۋ ەتەدى. شەجىرەدە تۇركىلەردىڭ كونە تاريحىمەن قاتار، شىڭعىس حاننان قازاق حاندارىنا دەيىن ۇلاسقان بيلەۋشىلەرگە قاتىستى وقيعالار باياندالادى. اۆتوردىڭ ءوزى قاسىم حاندىعىنىڭ جاڭا بيلەۋشىسى وراز-مۇحاممەد حاننىڭ جانىنان ورىن الادى. شەجىرەشى ەڭبەكتىڭ سوڭعى سوزدەرىنىڭ سورەسىنە «شەجىرەنى جازعان تاراق تاڭبالى قادىرعالي بەك جالايىري» دەگەن مالىمەتتى «شەگەلەيدى». سول شەجىرە 400 جىل وتكەن سوڭ تاراق تاڭبالى اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ التى الاشتىڭ شەجىرەسى جان-جاقتى جيناقتالعان «قازاقتىڭ اۋىزشا تاريحى» اتتى تۋىندىسىمەن استانا تورىندە قايتا جاڭعىرىپ، لايىقتى جالعاسىن تاپتى...

بۇل جولداردى وي كوزىمەن وقىعان وقىرماننىڭ كوڭىلىندە: «بۇل نە تىلسىم، بولماسا نە قۇدىرەت، الدە تاعدىر ما؟» دەگەن ساۋال تۋىنداۋى مۇمكىن. ءبىز دە وسى جولداردى جازىپ وتىرعاندا «شاراسىز پەندە كۇيىن جامىلىپ»، سول ساۋالدىڭ «شاتىرىن پانالاپ» قالام سۇيكەپ وتىرعان جايىمىز بار. سانامىز شيىرلاي المايتىن قۇدىرەت سىرلارىن تەك ماتەريالدىق بولمىسقا سۇيەنگەن تۇيسىكپەن ۇعىنىپ، شالا-پۇلا تۇيىندەيتىن تولىق ەمەس تۇسىنىگىمىز بار. ول تۇسىنىك مىنعان سايادى: بۇل ءومىردىڭ ءمانى – جالعاستىق. جالعاس بار جەردە ءومىردىڭ ءمانى، ءارقاشان، ماڭىزدى، ماعىنالى ءارى ءساندى. احاڭ تۇلا بويىمەن كونە قازاق مادەنيەتىنىڭ جاڭا مىڭجىلدىقتاعى جالعاسى، جاڭعىرىعى، وزگەشە ءسانى بولىپ قالدى. جالپى، مادەنيەت بولمىسى مىقتى تۇلعالارمەن جاڭارادى. احاڭ سىندى تۋما تالانتتاردىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى – سونىڭ دالەلى.

الماسبەك ءابسادىق، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى قمۋ پروفەسسورى