بۇل كەزەڭ جۇكتىلىك كەزدەن 8-9 جاسقا دەيىن جالعاسادى. العاشقى جىلدارى بالا اكەسىنەن گورى اناسىنا كوبىرەك تاۋەلدى كەلەدى. قاجەتتىلىگى جاقسى قامتاماسىز ەتىلمەگەن بالا كەيىن وسكەندە ماڭايىنان شۋ كەتپەيتىن باقىتسىز بالا بولىپ وسەدى. بۇل كەزدە انانىڭ ەڭ باستى مىندەتى بالانى ەمىزۋ بولماق. انا ءسۇتى ارنايى زەرتتەۋدەن ءوتىپ، ونىڭ بالا ءۇشىن تاپتىرماس ۆيتاميندەر جيىنتىعى ەكەندىگى دالەلدەنگەن. سونداي-اق، انانىڭ بالانى قۇشاعىنا قىسۋى مەن ەمىزۋى دە ۇلكەن مانگە يە. نارەستەسىن وبەكتەۋ ارقىلى ەكەۋىنىڭ اراسىندا ەرەكشە جاقىندىق، سۇيىسپەنشىلىك پەن اينىماس ماحاببات پايدا بولادى.

ەمىزۋ كەزىندە ايەلدىڭ اشۋلى بولۋى، تىنىشىنىڭ كەتۋى مەن سابىرسىزدانۋى نەمەسە ەمىزىپ وتىرىپ باسقا جۇمىسپەن اينالىسۋى ومىراۋداعى بالانىڭ ىشكى سەزىم مۇشەلەرىنىڭ قالىپتى دامۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزبەي قويمايدى. ءارى بۇنداي كەلەڭسىزدىكتەردەن بالا ءومىر بويى ارىلا المايدى.

بالانى ەمشەكتەن ەرتە شىعارۋ زياندى. ەمشەكتەن وتە ەرتە شىققان بالالاردا ساۋساق سورۋ، تىرناق تىستەلەۋ، توسەككە جىبەرىپ قويۋ سەكىلدى جايسىز جايتتار بايقالادى. بۇل كەزدەگى ۇيقىنىڭ دا ماڭىزى وتە زور. جاڭا تۋعان ءسابي ءتىپتى 24 ساعاتىن تۇگەلگە جۋىق ۇيقىمەن وتكىزەدى دەۋگە بولادى. وسكەن سايىن ءسابيدىڭ ۇيقىسى دا بىرتىندەپ ازايا بەرەدى. بالانىڭ پىسىلداپ الاڭسىز ۇيىقتاۋى ءۇشىن تازالىقپەن قاتار جايلى دا جىلى ورىن ازىرلەنىپ، بارىنشا جاعداي جاسالۋى كەرەك.

ارينە، ماحاببات، سۇيىسپەنشىلىك، جاقسى كورۋ، مەيىرىمگە بولەۋدى بەي-جاي قالدىرۋعا بولمايدى. اناسىنىڭ ماحابباتى مەن مەيىرىمىنە قانىپ وسكەن بالا وزىنە سەنىمى مول، اينالاسىنداعىلارمەن تەز ءتىل تابىسىپ، قويان-قولتىق ارالاسا كەتۋى وڭاي، سۇيكىمدى بولىپ وسەدى. وزىنە قاجەتتى انا ماحابباتىنان ەكى جىل ماقۇرىم قالعان بالا باسقالارمەن ءتىل تابىسا باسى قوسىلىپ ويناۋى قيىن، ادامعا جۇعىمسىزداۋ بولىپ وسەدى.

بالا بۇل كەزدە ماڭايىندا بولىپ جاتقان قۇبىلىستاردى تولىقتاي سەزىنە الادى. ءتىپتى اكە-شەشەسىنىڭ ءوزارا تاتۋلىعى مەن سالقىندىعىن دا اجىراتا الادى. بۇل دەگەنىڭىز، بالاعا كورسەتىلەر مەيىرىممەن قاتار اتا-انانىڭ ءوز اراسىنداعى تاتۋلىعى دا ايتارلىقتاي ماڭىزعا يە ەكەندىگىن بىلدىرەدى. وتباسىنداعى ىدىس-اياقتىڭ سىلدىرلاۋى، ءجيى-جيى بەلەڭ الاتىن ۇرىس-كەرىستەر، بالاسىنىڭ كوزىنشە شەشەسىن اكەسىنىڭ بىلاپىت سوزدەرمەن بالاعاتتاۋى، ءتىپتى قول كوتەرۋى ناتيجەسىندە بالادا ۇنەمى قورقاقتىق پەن ۇركەكتىك پايدا بولادى. ءومىرى ءبىر بىتپەيتىن ىرىڭ-جىرىڭ، كيكىلجىڭدەرمەن اكە-شەشەسىنىڭ تۇبىندە اجىراسىپ تىناتىندىعىن ويلاۋ بالا جانىنا جازىلماس جارا سالىپ، ونى ىشتەي ۇلكەن كۇيزەلىسكە ۇشىراتادى.

سونداي-اق، بۇل جاس ارالىعىندا بالا بويىنان وزىندىك دەنە مۇشەلەرىن تانۋعا دەگەن اۋەستىك بايقالادى. قولدارىمەن اياقتارىن ۇستاپ كورىپ، ويناۋعا تالپىنادى. ءجۇرۋ، سەكىرۋ، بىردەڭەگە شىعۋ سەكىلدى قيمىلدارمەن سىرتقى الەممەن تام-تۇمداپ تانىسا باستايدى. ءتاي-تاي باسىپ جۇرە باستاعان تۇستا اينالاسىنداعى كوزى شالعان نارسەنىڭ ءبارىن ۇستاپ كورگىسى، وزىنە العىسى كەلەدى. ءتىپتى ارى-بەرى سۇيرەتىپ كورىپ، جىرتىپ يا بولماسا بىردەن اۋزىنا سالادى، زاتتاردىڭ ورىندارىن اۋىستىرىپ، سىندىرىپ، توگىپ، قيراتىپ، ءىشىن كورۋگە قۇمارتادى. بالانىڭ بۇنداي ارەكەتتەرى- ونىڭ قورشاعان ورتامەن بىرتىندەپ تانىسۋى، ۇيرەنۋى، ءتۇيسىنۋى ەكەندىگىن ۇمىتپاعان ءجون. كوپتەگەن اتا-انالار بالانىڭ وسى كەزدەگى تىنىمسىز ارەكەتىنەن، ءار نارسەنى ءبىر شۇقىلاپ شاشۋىنان مازالارى كەتىپ، ولاردى ۇرسىپ، ۇرىپ جاتادى. ال، بالانىڭ الەۋمەتتىك پسيحولوگياسىنىڭ قالىپتاسۋى تۇرعىسىنان اتا-انالار بۇل كەزدە ولاردى كوپ شەكتەي بەرمەۋلەرى كەرەك. بالا بۇل كەزدە وزىندىك كوپتەگەن تاجىريبەلەرىنىڭ ارقاسىندا وز-وزىنە سەنىمى نىعايعاندىعىن ىس-ارەكەتىمەن باسقالارعا كورسەتپەك بولادى. بالانىڭ بۇل كەزدە «وزىمشىلدىگى» بارىنشا باسىم تۇرادى. ول “ءوزىن” جانە “وزىمشىلدىگىن” بارىنەن جوعارى قويادى.

ەلىكتەۋ – بۇل كەزدە بالاعا ءتان باستى ەرەكشەلىكتەردىڭ ءبىرى. ەلىكتەگىش بالاعا جاي ءسوز، جىلى قاباقتان گورى ۇلكەندەردىڭ ۇلگى بولا الارلىق ىس-ارەكەتى كوبىرەك اسەر ەتەرى ءسوزسىز. بالاعا كورسەتىلەر ءىس-قيمىل ونىڭ بەس سەزىم مۇشەسىن (كورۋ، ەستۋ، يىسكەۋ، ءدام سەزۋ، ۇستاپ كورۋ) بىردەي قاناعاتتاندىرا العانى دۇرىس.

بالا قىزىعۋشىلىقتارىنا ىڭعايلى ءارتۇرلى ورتا ۇيىمداستىرا بىلگەن ءجون. بالا بويىنان ەركىندىك، وزىنە دەگەن سەنىم مەن العا ۇمتىلىس بايقالعاندا، ونى از دا بولسا ءوز ەركىندە ۇستاعان ءجون.

بۇل كەزەڭدە بالادا سەزىمتالدىق، مەندىك جانە قالاۋ ەركىندىگى، اقىل مەن لوگيكا بار بولعانىمەن، وتە باسەڭ كۇي تانىتادى. سوندىقتان، بۇل كەزەڭدە بالامەن قارىم-قاتىناس ورناتاردا، قالاۋىمىزدى وعان بىلدىرەردە ونى كوندىرەتىن قيسىندى سوزدەر تابۋدىڭ ورنىنا قايتا ونىڭ ارقاسىنان جاي عانا قاعىپ، كوزدەرىنىڭ ىشىنە قاراڭىز. ويتكەنى، بۇل ارقاعا قاعۋ، دەنەسىنە جاقىنداۋ بالادا سەنىمدىلىك پەن قابىلدانعاندىعى جايلى سەزىم قالىپتاستىرادى. بۇل ونىڭ جانىن جايلى سەزىمگە بولەيدى ءارى سىزبەن «اشىق قارىم-قاتىناس» قۇرۋىنا جاعداي تۋعىزادى.

ۇيرەنۋ مەن جەتىلۋ بۇل كەزەڭدە بەس سەزىم مۇشەسىنە نەگىزدەلگەن. سوندىقتان، بەرىلەتىن قانداي دا ءبىر مالىمەتتىڭ وسى وسى بەس سەزىم مۇشەسىنە بىردەي قاراتىلۋى وتە ماڭىزدى.

بالا بۇل كەزدە:

* بار دۇنيەنىڭ كىلتىن ءوزى ۇستاپ تۇرعانداي سەزىنەدى؛

* بيولوگيالىق دەنەسىن پلانەتالارعا ورنالاستىرعىسى كەلەدى؛

* وتە ءوزىمشىل كەلەدى. مەنمەندىگى كۇشتى بولادى. نەنىڭ بولسا دا ىرگەتاسىن «مەن» عىپ قالايدى؛

* «ءبارىن دە ىستەي الامىن» دەگەن سەنىمدە بولادى؛

* بالانىڭ بۇل كەزدە ۇگىت-ناسيحاتقا ەمەس، كەرىسىنشە باي تاجىريبە مەن ۇلگىلى ىس-ارەكەتتەرگە، ۇلگى تۇتار ادامدارعا كوڭىلى كوبىرەك اۋادى.

بۇل كەزەڭدە بالا ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى نارسە: ونى ەرەكشە ءبىر سۇيىسپەنشىلىكپەن ارقاعا قاعىپ، دەنەسىنە جاقىنداۋ ارقىلى اسەر ەتۋ. بالانىڭ تۋىلۋىمەن بىرگە ميداعى ەت سەزىنۋ ورتالىعى ءتامامدالادى ءارى باسقا دا مي بايلانىستارى وسى ورتالىق ارقىلى تۋعاننان كەيىن جەتىلە باستايدى. سوندىقتان، بۇل كەزەڭدە دەنەگە اسەر ەتۋ وتە ماڭىزدى.

بۇل كەزەڭدە بالا ءۇشىن ەكىنشى قاجەتتى نارسە:

* سەنىمدىلىك؛

* جىلىلىق؛

* ءتوزىمدى بولۋ؛

* ونىڭ قاتەلەسۋىن تۇزەتىپ، دۇنيەنى تانۋىنا جاعداي جاساۋ؛

* بالانىڭ بەس سەزىم مۇشەلەرىن دامىتاتىن، جەتىلدىرەتىن ورتا ازىرلەۋ.

بۇل كەزەڭدە بالا ءۇشىن ءقاۋىپتى نارسە: فيزيكالىق قورقىتۋ مەن ۇركىتۋ. بالانى توماعا-تۇيىق، بۇيىعى، جاسقانشاق قىلىپ جىبەرەدى.

جامان ۇلگى، ناشار قىلىقتار. بالا بۇل كەزەڭدە كوز الدىنداعى نە بولسا سوعان ەلىكتەگىش كەلەدى. ول جاقسى-جامانىن اجىراتىپ جاتپاستان بىردەن بويىنا قابىلدايتىندىقتان، كورگەن جاعىمسىز قىلىقتار ونىڭ بويىندا ءومىر بويى قالىپتاسىپ قالۋى مۇمكىن.

الدابەرگەن ۇسەن