«DEMOSCOPE» قوعامدىق پىكىرگە ەكسپرەسس-مونيتورينگ جۇرگىزۋ بيۋروسى قازاقستان ازاماتتارىنىڭ اراسىندا «قازاقستاندا مەرزىمىنەن بۇرىن پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ وتكىزىلۋى» تاقىرىبىندا ساۋالناما جۇرگىزدى. ساۋالناماعا استانا، الماتى قالالارى مەن قازاقستاننىڭ 14 وبلىس ورتالىعىنان 18 جاستان اسقان 2081 ادام قاتىستى. ولاردىڭ 68%-ى ايەلدەر جانە 32%-ى ەر ازاماتتار. سۇراق قويۋ ءادىسى – تەلەفون ارقىلى جۇرگىزىلگەن سۇحبات جانە ونلاين-ساۋالناما. ساۋالناما 2015 جىلى 16-20 اقپان ارالىعىندا جۇرگىزىلدى.

رەسپوندەنتتەردىڭ 82%-ى مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزىلەتىن پرەزيدەنت سايلاۋىنا قاتىسۋعا دايىنبىز دەپ جاۋاپ بەردى. 11%-ى سايلاۋعا قاتىسپايمىز دەگەن جاۋاپ نۇسقاسىن تاڭداسا، 7%-ى ناقتى شەشىمدەرىمەن بولىسە المادى.

ساۋالناماعا قاتىسقان قازاقستاندىقتاردىڭ 57%-ى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەڭەسىندە ۇسىنىلعان پرەزيدەنت سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋ يدەياسىن قولدايدى. ولار سوڭعى ۋاقىتتاعى ىشكى كەلەڭسىز وقيعالاردى ەسكەرسەك، بۇل يدەيا قازاقستاندا ەكونوميكالىق، ساياسي جانە الەۋمەتتىك جاعدايدى تۇراقتاندىرادى دەپ سەنەدى. ال، رەسپوندەنتتەردىڭ 19%-ڭ پىكىرىنشە، سايلاۋ بەلگىلەنگەن ۋاقىتىندا، ياعني 2016 جىلى وتكىزىلۋى ءتيىس. ال، 13%-ى بەيتاراپ پىكىردى ۇستانادى. ولاردىڭ ويىنشا، سايلاۋدىڭ قاي ۋاقىتتا وتكىزىلەتىنى ماڭىزدى ەمەس. قالعان 11%-ى بۇل سۇراققا ناقتى جاۋاپ بەرە المادى.

كەلەسى ساۋال ۇمىتكەرلەرگە ارنالدى. مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزىلگەن پرەزيدەنت سايلاۋىندا كىمگە داۋىس بەرەر ەدىڭىز دەگەن سۇراققا رەسپوندەنتتەردىڭ 74%-ى «قازىرگى بيلىكتەگى پرەزيدەنتكە» دەگەن جاۋاپتى تاڭدادى. وتانداستارىمىزدىڭ 6%-ى قازىرگى پرەزيدەنتتىڭ ساياساتىن جالعاستىراتىن ۇمىتكەرگە، 6%-ى ەل دامۋىنىڭ بالاما جولىن ۇسىنعان تاۋەلسىز ۇمىتكەرگە داۋىس بەرمەكشى. قالعان 14%-ى كىمگە داۋىس بەرەتىندەرىن ءالى انىقتاعان جوق.

زەرتتەۋگە قاتىسقان قازاقستاندىقتاردىڭ 60%-ى قازاقستانداعى سايلاۋ جۇيەسىن تاۋەلسىز ءارى اشىق دەپ سانايدى. 14%-ى بۇل پىكىرمەن كەلىسپەيدى. ولاردىڭ ويىنشا، قازاقستاندا اشىق ءارى دەموكراتيالى سايلاۋ وتكىزىلمەيدى. ال، رەسپوندەنتتەردىڭ 11%-ن ساياسات قىزىقتىرمايدى ەكەن. قالعان 15%-ى بۇل سۇراققا ناقتى جاۋاپ بەرە المايمىز دەدى.

ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، 2015 جىلى 14 اقپان كۇنى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى پرەزيدەنت سايلاۋىن مەرزىمىنەن بۇرىن وتكىزۋدى ۇسىنعان بولاتىن. كەيىن بۇل باستاماعا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنت دەپۋتاتتارى دا قولداۋ ءبىلدىردى.

ساۋالناما قورىتىندىسى ءبىزدىڭ قوعامداعى سىرتقى فاكتورلەر (ۋكرايناداعى قاقتىعىس) مەن ەكونوميكالىق داعدارىس ناتيجەسىندە كۇشەيگەن پاتەرناليزمنىڭ (قامقورشىلدىق) كەڭ تارالعاندىعىن كورسەتەدى. سونىمەن قاتار، قازاقستاننىڭ جاڭا تاريحىندا ۇزاق ۋاقىت بويى بيلىك اۋىسپاعاندىعى زەرتتەۋ قورىتىندىسىنا اسەر ەتكەنى اقيقات.

بۇل ساۋالنامانى MediaNet حالىقارالىق جۋرناليستيكا ورتالىعى جانىنداعى «DEMOSCOPE» قوعامدىق پىكىرگە ەكسپرەسس-مونيتورينگ جۇرگىزۋ بيۋروسى جاسادى.