"قازاق حاندىعىنا 550 جىل" شىعارماشىلىق بايگەسىنە!
قازاق بالاسى تاۋەلسىزدىگىن الىپ بوي تۇزەدى. وتكەندەگى شەرلى ۋاقىتتى ارتقا تاستاپ، جاڭا عاسىردىڭ جۇپارىن جۇتىپ، تەرەزەسىن كۇننىڭ شۇلەن شۇعىلاسىنا ايقارا اشتى. بوساعاسىنان قۇت كىردى. شاڭىراعىنا باقىت قونىپ، تورىنە قىدىر جايعاستى. ءبىر كۇنگى قۋانىشى، مىڭ كۇندىك قايعىسىنان ارىلتتى. كوڭىلىن تورلاپ العان كوپ كۇدىكتەن ايىقتى. الاۋلاعان ارمان – تىلەگى تۋعان ەلدىڭ توپىراعىنان ونە باستادى. سار دالاسىنىڭ ساۋمال لەبى ماڭدايىنا ۇرىلىپ، اق جاڭبىرى تاڭدايىنا ءنار قۇيدى. ۇلاندارى ۇياسىندا تۇلەپ، قىراندارى بيىكتەن سورعالادى. ابىز دالانىڭ اق تۇيعىنى قاناتىن قاعىپ، شاتتىقتىڭ شالقارىنا قوناقتادى. ساي – سالاسىنا ءتىل ءبىتتى. سىبىرلاي باستادى. قازاق، قازاق ، قازاق بالاسى! - دەپ جاڭعىردى تاۋ – تاسى دا. توبەسىن ءتىلىپ وتكەن قۇستاردان بارشا قازاق بالاسىنا سالەم جولدادى. سەن قازاقسىڭ، سەن قازاقسىڭ! - دەپ ءان سالدى تال – تەرەگى. اق بۇلاقتار اتقاقتاپ، تەڭىزگە اينالدى. وركەشتەنگەن قارا جەر «بىرىگىڭدەر، ءبىر جەڭنەن قول، ءبىر جاعادان باس شىعارىڭدار!» - دەگەندەي بۋسانا تەبىرەندى. قازاق دالاسىنىڭ جۋسان ءيىسى شار – تاراپقا كەتتى. اسىرەسە جات جۇرتتا جۇرگەن قازاق بالاسىنىڭ تاناۋىن قىتىقتادى. جۇرەگىن باۋرادى. ساعىنىشىن ۇدەتە ءتۇستى. ءبىتىپ بولمايتىن... ارتىنعان – تارتىنعان كوش باستالدى. سول ۇزىن - سونار كوشتىڭ كوپ جىلدان بەرى كۋاگەرى، الماتى وبلىسى قورعاس شەگارا بەكەتى. تاڭنان – قارا كەشكە دەيىن قاربالاس. ءوز قالپىندا قاسقايىپ تۇر. بەرى جوڭكىلگەن سانسىز قازاق بالاسىنىڭ تابان ءىزى جاتىر. جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىندە دە تىنىم تاپقان ەمەس،قاربالاس جۇمىس جاساپ كەلەدى. سان مارتە ءوز كوزىممەن دە كوردىم. وتانىنا اعىلعان قازاقتاردىڭ جول سەرىگى دە بولدىم.
... ءالى كوز الدىمدا! وتكەن جىلى كوكتەم ەدى. قىتايداعى ءبىر ايلىق ساپارىمدى اياقتاپ، ەلگە قايتىپ كەلە جاتىرمىن. تاڭعى ساعات سەگىزدە ارعى جاعىنان قىتايدىڭ شەگاراسىنا كەلىپ تىزگىن تارتتىق. بار جوعى ءبىر ساعاتقا جەتپەس ۋاقىتتا جىپكە تىزگەن مارجانداي قالىڭ ادام تىزىلە قالدىق. قارا قۇلىپ سالىنعان قاقپانىڭ اشىلۋىنا شامالى ۋاقىت بار. اينالامداعى بولمىستى قاداعالاپ تۇرمىن. ادامنان زات كوپ. كىسى باسىنا ءتورت – بەس سومكەدەن تۋرا كەلەدى. ءبىز كۇتكەن قاقپا دا اشىلدى. ىعى – جىعى قاربالاس تىرشىلىك . اپىر – توپىر ادامدار ىشكە قاراي جۇكتەرىن سۇيرەپ جانتالاسا باستادى. اراسىندا اق جاۋلىقتى اجە، اق ساقالى ءتوسىن جاپقان قارتتار، بالا قۇشاقتاعان جاس انانىڭ دا بارانى بايقالادى. ءبىراق، مەنىڭ نازارىم جۇرت سەكىلدى شەگەرادان قالاي ءوتۋ ماسەلەسى ەمەس، الدىنعى قاتارداعى مۇگەدەكتەر ارباسىنا تاڭىلعان اجەمەن بەلى بۇكىرەيىپ، تاياقتىڭ كومەگىمەن بارا جاتقان قارتقا ەرىكسىزدەن اۋا بەردى. بالاسى ما؟! الدە نەمەرەسى مە؟! ورتا جاستاعى جىگىت مۇگەدەك اجەنىڭ ارباسىن ءوز مەنشىگىنە العان. ال، اق ساقالدى قارت ولاردىڭ ارتىنان ءوزى اقىرىن جىلجىپ بارادى. اجەسىنىڭ ارباسىن يتەرگەن جىگىت ارتىنا جالتاق – جالتاق قارايدى. ءبىراق، تارامىستانعان قارتتىڭ دا قاتاردان قالعىسى جوق. اياعىن ساناپ باسادى. سىرتىنان قاراپ تۇرىپ، اق ساقالدى قارتقا ءسۇيسىندىم. ءوز باسىمدا الىپ بارا جاتقان ونشالىقتى اۋىر جۇك تە جوق. بار بولعانى جالعىز سومكە. ويلانباستان قارت كىسىگە جاقىندادىم.
– اسسالاۋماعالايكۋم!- دەدىم دە قولتىعىنان سۇيەي بەردىم.
-ۋاعالايكۋماسسالام! ءاي، قاي بالاسىڭ؟ كىمنىڭ بالاسسىڭ؟ ەسىمىڭ كىم؟ نۇرى قايتقان جانارىن ماعان قادادى.
– اتامنىڭ بالاسىمىن! ەسىمىم ەرتاي.
– و، كوپ جاساعىر –اي! قاي اتاڭنىڭ بالاسىسىڭ؟
– اۋمين اتا! مەن البان دەگەن اتانىڭ بالاسىمىن.
– ە-ە، البان اتانىڭ بالاسىمىن دە!
– اتا قايدان كەلەسىز؟ ءوزىڭىزدىڭ ەسمىڭىز...؟
– اۋ! مەن بە؟! مەن توعىزتاراۋدان كەلەمىن. جىلقىبەك دەگەن اتاڭ بولام!
– ءيا، جول بولسىن! توعىزتاراۋدان كەلەمىن دەڭىز! شارشاپ كەلە جاتقان جوقسىز با؟
- وي قاراعىم! شارشاۋ دەگەن نە ءتايرى، شامالى ەكى تىزەمنىڭ ۇيىپ قاقساعانى بولماسا ازىرگە شارشاۋ – شالدىعۋعا بوي ۇسىنايىن دەپ تۇرعان جوقپىن!
– دەنساۋلىقتىڭ جاقسى بولعانى جاقسى ارينە. اتا بيىل نەشەنى ەڭسەردىڭىز؟
– وي، شىراعىم –اي! كوپ نارسەنى باستان وتكەردىك... ايتەۋىر، ءبىر الدامشى دۇنيە! كەشە عانا ات ۇستىندە جىلقى باققان ارىستانداي ازامات ەدىك، قاس – قاققانشا سەكسەن توعىزعا دا جاس جەتىپ، كارىلىك دەگەن بۇعاۋعادا ىلىندىك قوي! كەۋدەسىنىڭ بولىمسىز گىرىلدەگەنى بولماسا داۋىسى تۇنىق.
- جارايسىز اتا!
– قۇداي – اۋ، شىراعىم! جاراماي نە بوپتى؟! دەگەنمەن، وقتا – تەكتەدە ويلانىپ قالامىن. الدىمداعى اجەنىڭ ارباسىن يتەرىپ بارا جاتقان جىگىت ماعان ريزالىقپەن كوز تاستادى دا الدىعا قاراي اياڭداي بەردى. ەكى، ءۇش ءجۇز مەتىردەي جۇرگەن سوڭ قىتايدىڭ قۇجاتتاردى راسىمدەيتىن جەرىنە كەپ توقتادىق. اتام ساسپايدى. قابات – قابات كيىلگەن قالىڭ كيىمنىڭ انا قالتاسىن، مىنا قالتاسىن ءبىر اقتارىستىرىپ ءجۇرىپ، زورعا دەگەندە قىتايدىڭ قىزىل پاسپورتىن قولىنا الدى.
– مىنە، داۋكىمەتىم! وسى بالەنىڭ كورسەتپەگەنى جوق. ساقالىمدى سۇيرەپ قاقپاعان ەسىگىم قالمادى. مىنا كوزى سىعىرايعان بالەلەردىڭ ايتاتىنى سول: ءاي، شال ولەتىن شاعىڭدا قايدا باراسىڭ؟ قۇتىرماي تىپ – تىنىش، جىلى – جۇمساعىڭدى جەپ جاتپايسىڭ با؟! - دەيدى. وعان كونەتىن مەن ەمەس. قۇداي بەرگەن دەنساۋلىق بار. وتانىما بارامىن! -دەپ قاسارىسىپ بولمادىم. قويشى ايتەۋىر، بىرەر جىلدىڭ الدىندا دايىندالىپ ەدىم، داۋكىمەت دەگەن قۇرىعىرى وسى ۋاقىتقا اكەلدى. ءوستىپ تۇرعاندا بويى ءبىر – اق قارىس، قاباعى قاتۋلى، ءتۇسى سۋىق، ەرىنى دۇرديگەن جۇڭگو شەگاراشىسى بىزگە وتە بەرىڭدەر دەگەندەي قولىمەن يشارا جاسادى. اتامدى قولتىقتادىم دا العا قاراي جىلجىدىم. ارتىمىزدان اجەسىن يتەرگەن جىگىت تە كەلەدى. از كەم كىدىرىستەن سوڭ قىتايدىڭ شەگاراسىنداعى داۋكىمەت تە دايىن بولدى. قۇجاتتارىمىزدى قولىمىزعا الىپ، قازاق شەگەراسىنا باراتىن كولىككە جايعاستىق.
– اتا، سوندا قايدا باراسىز؟
– بالام – اۋ! ساعان باعانا ايتپادىم با؟! وتانىما بارا جاتىرمىن دەپ.
– ول جاعىڭىز وتە ورىندى ەكەن! دەسەدە، قازاق جەرى ۇلكەن عوي، سوندا قاي جەرىنە باراسىز؟
– ءاي، بالام – اۋ! ماعان ءبارى - ءبىر! جالپى قازاق دالاسىنىڭ توپىراعىنا جەتىپ جىعىلىپ، سۇيەگىم سوندا كومىلسە جەتىپ جاتىر.
– ولاي دەي كورمەڭىز؟! الدا قانشا ءدام بۇيىرىپ تۇر.
- ونى قۇداي بىلەدى؟!
– نەشە بالاڭىز بار؟ انا كىسى اجەمىز بە؟ قاسىنداعى نەمەرەڭىز بولار؟
– ءيا، ول الپىس جىلدان بەرى وتاسقان قوساعىم. وسىنداي سال اۋىرىۋىنا شالدىققالى ون شاقتى جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. ءۇش ۇلىم بار. ءبارى دە ارتتا قالدى. ال، مىنا جىگىت ۇلكەن نەمەرەم! وقيمىن دەپ كەتىپ ەدى، ءوز ەلىنە ورنىعىپ قالدى. ەتەگىنە ورالىپ مەندە قويمادىم. مەن وسى بالامنىڭ قولىنا بارا جاتىرمىن. قالعان بالالار ۋاقىتى كەلگەن دە وتانىنا وزدەرى – اق كەلەر. كەمپىرىم ەكەۋمىز بالالارىمنىڭ قارسىلىعىنا قاراماستان ەلگە كەتىپ بارامىز. باسىندا كەمپىرىم دە كەلىسە قويمادى. ءولتىرىپ كەت ، كومىپ كەت، قۇتىرعان قاقباس! - دەپ بايبالام سالدى. قانشا دەگەنمەن قوسا قارتايعان قوساعىم – عوي، اقىرى بىرگە كەتۋگە كەلىستى.
– اتا! ءومىر بويى قىتايعا قىزمەت جاسادىڭىز. ەندى سول ەڭبەگىڭىزدىڭ جەمىسىن جەيتىن كەزدە ... دەي بەرگەنىم سول ەدى، مەنى تيىپ تاستادى.
– تەك، كىسى ەلىندە سۇلتان بولعانشا، ءوز ەلىڭدە ۇلتان بول! -دەگەن بابالارىمىز. قايسى ءبىر شەكەسى قىزعاننان قىتايعا قىزمەت جاسادى دەيسىڭ! شاراسىزدىقتان عوي ءبارى. جاس ەسەيگەن سايىن ادامنىڭ ويلامايتىنى جوق ەكەن. مەنىڭ وسى ساپارعا اسققانىم سونشا! تاعاتىم تاۋسىلا كۇتتىم.
– ەندى نەگە اسىقتىڭىز؟ مۇمكىن باسقا بالالارىڭىزبەن ءبىر جولدا ءبىراق قوزعالمادىڭىزدار ما؟
- جوق بالام! قايسى كۇنى قيسايىپ كەتەتىنىمدى اللا بىلەدى. ءسوزدىڭ شىنى كەرەك. بوگدە ەلدە قالىپ قاپتاعان قارا قىتايعا سۇيەگىمدى تاپتاتاتىن جايىم جوق. نەدە بولسا اتا – بابامنىڭ كىندىك قانى تامعان قازاق دالاسىندا قالسىن. مەنىڭ بار ارمانىم سول. بولماسا قاۋساعان شال مۇندا نە تىندىرادى دەيسىڭ! – دەدى دە شامالى القىنعانىن باسىپ العىسى كەلدى مە؟! ءبىرازعا ءۇنسىز قالدى. جاۋدىرەگەن كارى جانار سىرتقا قادالادى. ءاجىم تورلاعان ديدارىنان بولىمسىز تولقۋ، الدە رەنىش ايقىن بايقالادى. اتانىڭ قوبالجىعان ءتۇرىن كورىپ، ءوزىمدى كىنالاي باستادىم. قاپ! ابايلاماي، كوسەمسىپ سويلەپ ۇلكەن ادامنىڭ كوڭىلىن قالدىردىم – اۋ، دەگەن ويدا وتىرمىن. كەنەت اتام ءبىر نارسە ايتۋعا وقتالعانداي ماعان مويىن بۇردى.
...ءاي، بالام – اي! ساعان ءبىر اڭگىمە ايتايىن! وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن ەدى. ورتا جاس كەزىمىز. باعانا سوزىمدە ايتتىم عوي جىلقىشى ەدىم دەپ. جىلقى باعىپ اۋىلدان بىرنەشە كۇنشىلىك جەرگە الىستاپ كەتكەن بولاتىنمىن. ءبىر كۇنى اپاق – ساپاقتا قارا تايىن بوربايلاپ كەنجە بالام جەتتى. ونىڭ ءتۇرىن كورىپ شوشىپ كەتتىم. اسىعىپ كەلگەن شارۋاسىنىڭ ءجاي – جاپسارى مەنىڭ دە توبەمنان ءجاي ءتۇسىردى. جىلقىنى قاسىمداعى جىگىتتەرگە اماناتتادىم دا سىعىس اتقا قونىپ، اۋىلعا سۋىت تارتىپ وتىردىم. اۋىلعا كەلەسى كۇنى كۇن شىعا ورالدىم. ءار جەردە توپتاسىپ تۇرعان ادامداردىڭ بوگەنايى بولەك قىلىعى وزەگىمدى مۇزاتىپ جىبەردى. اۋىلداعى اعايىننىڭ كىربەڭ قاباعىن كورىپ، ساسىپ قالدىم. اسىرەسە قارت كىسىلەردىڭ جۇزدەرى سىنىق، قاباقتارى سالبىراڭقى. نە بولسادا اۋىل اقساقالى جايلاۋ قارتقا ات باسىن بۇردىم.
– اسسالاۋماعالايكۋم! –اسىعىس – ۇسىگىس، اتتان تۇسە سالەم بەردىم.
جايلاۋ قارت قاراعايدان قيىپ سالىنعان اعاش ءۇيدىڭ الدىندا وتىر ەكەن.
– ۋاعالايكۋماسسالام! – سالقىن قاباقپەن قابىلدادى.
– وي! اقساقال نە سۇمدىق! نە بولعان سىزدەرگە؟ انالاردىڭ بۇل قىلىعى
نەسى؟! تىنىش جاتقان ءارۋاقتاردى شۋلاتقانى، قاي الباستى باسقانى؟!
– ە-ە، بالام! مەنىڭ قولىمنان كەلەر قايران بارما؟ ءبىز ولارعا بوگەت بولا
المادىق. ويلارىنا كەلگەنىن جاسادى. ودان ارىعا شىداي المادىم. اتقا قايتا قوندىم دا اۋىل سىرتىنداعى ءارۋاقتارىمىز جەرلەنگەن كونە زيراتتى بەتكە الىپ تۇرا شاپتىم. ءوز كوزىمە ءوزىم سەنەر ەمەسپىن. كەشە عانا اۋىلدان كەتەردە مارقۇم ارۋاقتاردىڭ باسىنا كەلىپ قۇران باعىشتاپ كەتپەدىم بە؟! بۇگىن تىپ – تىيپىل. سالىنىپ جاتقان ۇلكەن جولعا كەدەرگى جاسادى! - دەپتى دە، ءبىر كۇندە قىتىكەڭ جىرتقىش تەحنيكاسىنىڭ تۇمسىعىن تىرەپتى. اۋىلدا بار كىسىلەر شاماسى جەتكەنشە قارسىلىق تانىتىپتى. وعان قاراعان ولار جوق. اتا – باباڭنىڭ سۇيەگى كەرەك بولسا اۋەلدە نەگە ويلانبايسىڭدار، – دەپ كەسىپ ايتىپتى. قارسى شىققان بىرەن ساران جىگىتتەردى وكىمەتكە قارسى تۇردى دەگەن جەلەۋمەن قول – اياقتارىنا تۇساۋ سالىپتى. ەشقانداي مۇمكىندىگى قالماعان جۋاس اۋىل شامالارى جەتكەنشە جاقىندارىنىڭ قابىرىن قازىپ الۋعا تىرىسقانىمەن انالار ۇلگىرپەپتى. جايلاۋ قارت باستاعان اۋىل ۇلكەندەرى «بىرنەشە كۇن بەرە تۇرىڭدار، ارۋاقتارعا ارناپ ءبىر مالدىڭ باسىن كەسىپ، قۇدايى اس بەرەيىك، سودان سوڭ جۇرت بولىپ جۇمىلىپ قازىپ الىپ كەتەيىك تە باسقا جايعا ورانالستىرايىق» - دەپ ءوتىنىش جاساپتى. وعان قارايتىن ولار ما؟ ءدىنسىز، يمانسىز ۇلتتىڭ تۇقىمى سەنىڭ ءارۋاعىڭدى ءقايتسىن، - ءبىزدىڭ ۋاقىتىمىز ولشەۋلى، ساعاتىمىز ساناۋلى، جەر وكىمەتتىكى، سۇيەك تەرىپ وتىراتىن ۋاقىت جوق، تەرىپ الام دەسەڭدەر ارتىنان كەلىڭدەر! – دەپتى دە بىرنەشە ءجۇز جىلدىق تاريحى بار، تالايدىڭ اتا – باباسى جاتقان قورىمدى ءتۇرتىپ الىپتى دا كەلەسى سايعا اپارىپ توگىپ تاستاپتى. مىنە سۇمدىق! اۋىل – بىتكەن كۇڭىرەنىپ سالا بەردى. نە شارا! قولىمىزدان تۇك تە كەلمەدى. زار يلەپ، زاپىران قۇستىق. ولار ءبىزدىڭ ارۋاقتارىمىزدى قانداي قۇرىمەتتەيتىن ۇلت ەكەنىمىزدى قايدان ۇقسىن! قوس قولىن توبەسىنە قويىپ، زارلاعان اق كيمەشەكتى اجەلەرىمىزدىڭ مۇڭ – زارى ولاردى ءبيىت شاققان عۇرلى كورمەدى. ولارعا كەرەگى سول بولدى. بۇگىن بارىپ قارايتىن بولساڭىز سول جەردەن قۇمىرىسقاداي قاپتاعان ۇلكەندى – كىشىلى كولىكتەر جۇيتكىپ ءجۇر. ونى كورگەن سايىن جۇرەگىم اۋىرادى. باسىمنىڭ ساقيناسى ۇستايدى. كوردىڭ بە بالام! كۇنى ەرتەڭ مەنى دە ءسۇيتىپ ءتۇرتىپ تاستاماسىنا كىم كەپىل. وداندا جانىم امان تۇرعاندا تابانىمدى جالتىراتايىن دەدىم. ايتەۋىر، شەتتەگى قازاقتار قايدا بارام؟! - دەپ باس قاتىرمايدى. جاس بولسا دا ءوز وتاندارى بار. ارتتاعى جۇرت قايتەر دەيسىڭ! - تۇبىندە ءبىر كەلەر. ال، مۇندا ءجۇرىپ ولە كەتسەڭ قايدا كومەدى!- دەپ باس قاتىرمايسىڭ، وسيەت ەتسەڭ بولدى، قالاعان جەرىڭە جايعاستىرادى. ايىرماشىلق قايدا جاتىر. مىنانداي ۇلكەن جەردىڭ قادىرىنە جەتىڭدەر. زامان سەندەردىكى. جاس ەلگە قىزىمەت جاساۋ بورىشتارىڭ!
– ارينە! جانىمىز ۇياسىندا بولسا ەلگە، جەرگە قىزمەت جاساۋعا دايىنبىز!
– ولارىڭ ءجون.
... وسىنداي ازدى – كوپتى اڭگىمەمەن قازاقستاننىڭ شەگەرا بەكەتىنە دە كەلىپ تىرەلدىك. اتامدى قولتىقتاپ، كولىكتەن ءتۇسىردىم دە ىشكى زالعا الىپ كىردىم. ساقپىنىڭ تاسىنداي سايلانعان قىز - جىگىتتەردى كورگەن دە اتامنىڭ قۋانىشىندا شەك بولمادى.
- بارەكەلدى! جارايسىڭدار! مىنە ناعىز قازاق. ەل قورعاۋ دەگەن وتە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. اللا الدىندا دا سۇرالادى..! اتامىز بارلىق شارشاۋىن ۇمىتقانداي. ءتۇرى جايناپ سالا بەردى. الدىنان ارلى – بەرلى وتكەن شەگاراشىلاردى شەتىنەن توقتاتىپ الىپ:
- ءاي، بالام! قازاقپىسىڭ؟ – دەپ سۇرايدى. ولار، ءيا، اتا قازاقپىز!- دەپ جاۋاپ بەرەدى.
– وركەندەرىڭ ءوسسىن! باقىتتى ۇرپاق دەگەن وسى. وسى كۇنگە جەتكىزگەن قۇدايدان اينالايىن. كەنەت، كەمپىرىن قاسىنا شاقىرىپ:
- ءاي، كەمپىر! قاراشى انا اسكەري كيىم كيىنگەن بالاڭا! قالاي جاراسقان وزىنە، وي، كوپ جاساعىر – اي! ءومىر بويى قىتايدىڭ قىزىلىنان جالىققان كارى كوزگە قالاي سۇيكىمدى كورىنەدى ءا! قاراشى دەيمىن ساعان. اجەمىزدىڭ دە جۇزىنەن دە ءبىر ءتۇرلى ءسۇيسىنۋ مەن قۋانىشتىڭ ساعىمى ەسەدى.
–ءتوۋ، شال – اي! سەن دە قويمايسىڭ! قۇلاعىمدى جەپ ءجۇرىپ ارمانىڭا دا جەتتىڭ – اۋ!
– وي، اۋىزىڭدى ۇرايىننىڭ كەمپىرى! بۇل مەنىڭ اكەم مارقۇمنىڭ وسيەتى ەمەس پە؟! جانىڭ امان تۇرعاندا قازاق جەرىنە جەتىپ ال! - دەيتۇعىن جارىقتىق! ەندى بارسام الدىندا بەتىم جارىق بولار ينشاللا! اتاما قاراپ تۇرىپ جۇرەگىم شىمىرلاپ بارادى. سىزدەي قارتى بار قازاق دەگەن ەلدەن اينالايىن. جانارىما جاس كەلدى. بۇل جەردەگى قۇجاتتارىمىزدى دا راسىمدەپ اتامدى قولتىقتادىم دا سىرتقا شىقتىم.
– ال، اتا قوش كەلدىڭىز! قازاقتىڭ دالاسىنا تابانىڭىز ءتيدى. اۋاسىن جۇتتىڭىز.ارمانىڭىز ورىندالدى. قۇداي سىزگە قۋات بەرسىن! – دەدىم اتامنىڭ قولىن الىپ.
– وي، اللاي! و، جاراتۋشىم! اينالدىم سەنەن! مىڭ شۇكىر ساعان. وسى كۇنگە جەتپەي كەتكەن قانشا ادام بار؟! – دەپ ەستىرتە كۇبىرلەدى. ءبىراق، سوڭعى سوزىنە ءدىرىل ارالاستى. قوس قولىمەن شاعىرايىپ تۇرعان كۇندى كولەگەيلەدى دە اينالاسىنا ۇزاق كوز تاستادى... سىرعىمالى ساعاتتىڭ ءتىلى ەكىندىنى كورسەتىپ تۇر.
– اتا، ەندى ايالداماڭىز! ەرتە – جارىقتا باراتىن جەرلەرىڭىزگە جەتىپ الىڭىزدار!
– شىراعىم! توقتاي تۇر، ساعان ايتارىم بار. قايدا جۇرسەڭدە امان بول! ءبىراق، ەلىڭدى ءسۇي، ۇلتىڭدى قۇرمەتتە! ساتقىن، ساراڭ بولما! جۇزگە بولىنبە ءجۇزىڭ كۇيەدى، رۋعا بولىنبە ۋ ىشەسىڭ! - دەگەن دانا حالقىمىز. ەلىڭە ادال قىزىمەت جاسا! اللا تاعالا ەڭبەگىڭدى جەمەيدى. شىعاتىن بيىگىڭ مەن مارتەبەڭ دە بيىك بولادى! - دەدى دە الاقانىن ءجايىپ ىشىنەن بىردەمەلەردى ايتىپ كۇبىرلەدى. كوپ كىدىرمەي «اۋمين» دەپ بەت سيپادى. كوڭىل شىركىن استاڭ – كەستەڭ ساپىرىلىسىپ بارادى. الدىمداعى اق ساقالدى اتاما دەگەن قيماستىق، وزەگىمدى بىرنەشە رەت تۇيگىشتەپ جىبەرگەندەي بولدى. اتامدى قولتىقتاپ اكەلدىم دە جاركەنت قالاسىنا باراتىن كولىككە مىنگىزىپ، جول بولسىن ايتىپ قالا بەردىم. جانارىمداعى ىستىق جاستى وزىمدە اڭعارماي قالىپپىن. سول كورىنىس، سول رەتكى اتانىڭ ۇلتتىق رۋحى كۇنى بۇگىنگە دەيىن جانىمنان كەتكەن ەمەس. ءقوڭىلىمنىڭ ايناسى سياقتى. ۇمىتىلار ەمەس. اق ساقالى ءتوسىن جاۋىپ، كوز الدىما تارتىلادى. ە-ە، شىركىن..! قايدا ءجۇر ەكەن؟! الدە...
مۇقيات قويشىباي ۇلى، قوستاناي وبلىسى ارقالىق قالاسىنداعى دالا ولكەسى تاريحى وبلىستىق مۇراجايىنىڭ قىزمەتكەرى. 24 ءساۋىر 2012 جىل ارقالىق.
