مىنا تۇرعان ەسكەرتكىش جۇرتقا نەنى ەسكەرتىپ تۇرعانىن بىلمەدىك، بىزگە ءبىر سۇمدىقتى ەسكەرتەدى دە تۇرادى. بۇل ءمۇسىن استانا قالاسىنداعى بوگەنباي داڭعىلى مەن جەڭىس كوشەسىنىڭ قيىلىسىندا ورنالاسقان.
استانانىڭ شەت جاعى قاجىمۇقان دەيتىن اۋىلىندا كەۋدەسى قازىناعا تولى ءبىر قاريا تۇردى. ءقازىر بار ما، جوق پا بەلگىسىز. وتكەن جىلى رەپەرەسياعا بايلانىستى بىرەر سۇراعىمىزعا جاۋاپ ىزدەپ، سول اقساقالعا بارعان ەدىك. كوپ دەرەكتەرمەن قانىقتىق. كوزىمەن كورگەندەرىن تۇگەل بايانداپ بەردى. ءبىراق ءسوز سوڭىنا كەلە قاريا كەمسەڭدەپ جىلاي باستادى. ءبىز اقساقالدىڭ مۇنىسىن تۇسىنە الماي، بىر-بىرىمىزگە قاراپ ءۇنسىز وتىر ەدىك، قاريا ءتۇيىندى ءوزى شەشتى: ‒ قاراقتارىم، ات جالىن ەندى عانا تارىپ مىنەيىن دەگەن جاس ءوسپىرىم ەكەنسىڭدەر. كەيدە ومىردە ادامنىڭ بىلمەي-اق قوياتىن «اۋىر شىنىدىقتارى» بولدى. سەندەردىڭ تۇنىقتارىڭدى لايلاعىم كەلمەي وتىر، - دەپ، تاعى ءبىراز دۇنيەنى ىشىنە بۇگىپ وتىرعانىن سەزدىردى. ءبىز ءۇنسىز تاعى قانداي قازىناسىنىڭ اۋزىن شەشكەلى وتىر ەكەن دەپ، ءمىز باقپاي وتىرمىز. كونەكوزدىڭ كوزىنەن اققان جاسى سەلدىر كۇمىس ساقالىن جۋىپ جاتتى.
ءبىزدىڭ نەگە جىلاعانىن بىلگىمىز كەپ وتىرعانىن سەزىپ:
‒ ە، قۋ جالعان-اي ‒ دەپ، ۇزاق كۇرسىندى دە ‒ ايتايىن قاراقتارىم، ول «ورىس ويىنا كەلگەنىن ىستەگەن» كەزى ەدى. بالششبيك باسسىز، جۇگەنسىز كەتتى. مەنىڭ كىشىرەك كەزىم. ەكى بولمەلى بورەنە اعاشتان اكەم جارىقتىق ءوزى قولىمەن سالعان ءۇيىمىز بولدى. اۋىزعى بولمەدە مەنەن ۇلكەن ەكى اپكەم جاتاتىن. ءبىر كۇنى ارقاسىنا مىلتىق اسىنعان ەكى ورىس سولداتى، الدە سەرجانت ەسىكتى تەۋىپ، باسا كوكتەپ كىرىپ كەلدى. مەن قورقىپ شەشەمنىڭ باۋىرىنا تىعىلدىم. اكەم دە، شەشەم دە تىستان كىرگەندەرگە ءلام-ميم دەگەن جوق. ول كەزدە ورىسقا قارسى ءسوز ايتۋ ‒ وق اتۋمەن بىردەي ەدى. ەكەۋى كەلدى دە اۋىزعى بولمەدەگى اپكەلەرىمدى شىڭعىرتىپ جاتتى… اكەم مەن شەشەم شاراسىزدان تاڭ اتقانشا سولقىلداپ جىلىپ شىقتى. بۇل جاعداي تەك ءبىزدىڭ ۇيدە عانا ەمەس، كورشى ۇيلەردە دە «ۇرى ءتۇسىپتى، قارى كىرىپ قارىنداستىڭ ارىن تاپتاپتى» دەسىپ جاتتى جۇرت، ‒ دەپ، قاريا كوزىنىڭ جاسىن ءبىر ءسۇرتىپ قويدى. ءبىز وسى جەرگە كەلگەندە توبە قۇيقامىز شىمىرلاپ، ەرىكسىز كوزگە جاس الدىق. ‒ جاتىرىڭا يت سارىدى-اۋ تەگى…
مىنە، حالقىم، مىنا تۇرعان قوس سولدات بىزگە قاريانىڭ وسى ءبىر اڭگىمەسىن ەسىمىزگە تۇسىرەدى. تىپتەن، استىنا «ەسكەرتىش مەملەكەتتىڭ قورعاۋىندا» دەپ قويعان. سوندا دەيمىن-اۋ مەملەكەتىڭ باسقا قورعايتىن دۇنيەسى قالماعان با؟! باباسىنىڭ باسىن، دالاسىڭىڭ اسىل تاسىن جات ەلگە توناتىپ بولىپ، ەندى كەلىپ ەكى شۇرەگەيدىڭ ءمۇسىنىن كۇزەتەتتىن قانداي مەملەكەتپىز؟!
باقىتبەك قادىر ۇلى
