«ءوزىن-وزى جۇمىسپەن قامتۋدى قولدايتىن بولساق، وندا ول ەكونوميكالىق تۇرعىدان اقتالۋ كەرەك»، - دەگەن ازات پەرۋاشيەۆ شالعاي اۋىلدارداعى كاسىپكەرلەرىن سالىقتان مۇلدەم بوساتقان وزبەك ەلىنىڭ تاجىريبەسىن مىسال ەتتى دەپ حابارلايدى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى«اق جول» قدپ باسپا ءسوز قىزمەتىنە سۇيەنە وتىرىپ.
«اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ ءتوراعاسى ازات پەرۋاشيەۆ ماجىلىستە وتكەن جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنىڭ ماسەلەلەرىنە ارنالعان پارلامەنتتىك تىڭداۋدا: «ءوزىن-وزى جۇمىسپەن قامتۋدى قولدايتىن بولساق، وندا ول ەكونوميكالىق تۇرعىدان اقتالۋ كەرەك»، - دەپ مالىمدەدى.
«ساۋدا اينالىمسىز، قارجىلاي كىرىسسىز، ءوزىن-وزى جۇمىسپەن قامتۋ – بۇل ەكونوميكا ەمەس، بۇل سالىق تولەنبەيتىن، قوسىمشا قۇن وندىرمەيتىن، ناتۋرالدى شارۋاشىلىق. وسىنى ناسيحاتتاۋ - XXI عاسىردا، ياعني سيفرلاندىرۋ مەن ءتورتىنشى يندۋستريالدى ريەۆوليۋسيا زامانىندا، XIX عاسىرداعى كلاسسيكتەر ءۇندىستان ۇلگىسىندە «ءوندىرىستىڭ ازيالىق ءادىسى» دەپ اتاعان قارابايىر (پريميتيۆتىك) ەكونوميكاعا تارتۋ»، - دەدى دەپۋتات.
حالىق قالاۋلىسىنىڭ سوزىنە سۇيەنسەك، ەلىمىزدەگى «جۇمىسپەن قامتۋ» ۇعىمىنىڭ ەكونوميكالىق ماعىناسى ارتتا قالعان. ماسەلەن، ادام وندىرگەن ءونىمىن (كوكونىستى، ەت پەن ءسۇتىن) ساتاتىن جەرى قول جەتىمدى بولسا، ءوزىن جۇمىسپەن قامتۋ دا، ميكرو-نەسيەلەندىرۋ دە اقتالادى. ال، تاپقان تابىسى، بازارعا دەيىنگى جولىنا كەتسە، ونداي جۇمىستىڭ ەشقانداي ەكونوميكالىق ءمانى جوق. ونىڭ ۇستىنە قازاقستاندا لوگيستيكالىق شىعىندار كەز-كەلگەن شاعىن ءوندىرىستى جويىپ جىبەرۋگە قاۋقارلى.
«اق جول» پارلامەنتتىك فراكسياسىنىڭ جەتەكشىسى: «ميكرو-نەسيەلەندىرۋ – جاڭالىق رەتىندە بانگلادەشتە پايدا بولدى. ال وندا حالىقتىڭ تىعىزدىعى ءبىر شارشى شاقىرىمعا 1142 ادامنان كەلەدى. ياعني ولار ءوز ونىمدەرىن ءدال ءۇيىنىڭ جانىندا تۇرىپ-اق بەيمارال ساتا الادى. ال، بىزدە حالىقتىڭ تىعىزدىعى – ءبىر شاقىرىمعا - 6 ادام، ياعني 190 ەسە از، جانە ميكرو-نەسيەلەندىرۋدىن تيىمدىلىگى دە ءدال وسىنداي ماردىمسىز.
وسى ورايدا، «بۇل جاعىنان بىزگە وزبەك ەلىنىڭ تاجىريبەسى ۇلگى بولۋى مۇمكىن. ولار شالعاي اۋىلدارداعى كاسىپكەرلەردى سالىقتان مۇلدەم بوساتقان»، - دەپ اشىق ايتتى.
پەرۋاشيەۆتىڭ پىكىرىنشە، ەگەر ميكرو-نەسيەلەندىرۋ ءىرى قالالاردا ءوزىن اقتايتىن بولسا، ال قالالىق اگلومەراسيانىڭ سىرتىندا ول ەكونوميكالىق ەمەس، تەك الەۋمەتتىك قۇرالعا، قايىرىلىمدىققا جاتادى.
بىزدە قالاي، ءوزىن-وزى جۇمىسپەن قامتۋشىلاردىڭ كريتەريى بۇلىڭعىر بولعاندىقتان، بۇل توپقا قاراجاتى جوق ادام دا، قولدا بار تابىستارىن ادەيى جاسىراتىن ادامدار دا كىرۋى مۇمكىن.
«جاعدايى بار، ءبىراق «اۋىردىڭ ۇستىمەن، جەڭىلدىڭ استىمەن» جۇرەتىن «پىسىقتارعا» ادال جۇمىس ىستەيتىندەردىن ارقاسىندا كۇن كورۋگە جول بەرمەۋىمىز كەرەك»، - دەدى بۇل ماسەلەگە ءوز الاڭداۋشىلىعىن بىلدىرگەن «اق جول» جەتەكشىسى. ولارمەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن ءارتۇرلى ءتاسىل قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، كەزىندە كولىك سالىعىنا جەڭىلدىكتەردى الىپ تاستاۋ كەزىندە، ەڭ قىمبات دجيپ پەن ليمۋزيندەر جۇمىس ىستەمەيتىندەردىڭ اتىنا جازىلعانى انىقتالعان بولاتىن.
