تۇسىپبەكوۆا الما اقىلباي قىزى 1978 جىلى 17 قىركۇيەكتە قاراعاندى وبلىسىندا  تۋعان. 1999 جىلى ءو.ا. بايقوڭىروۆ اتىنداعى جەزقازعان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «ورىس مەكتەبىندەگى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى» ماماندىعى بويىنشا ۇزدىك جانە  2004 جىلى ءو.ا. بايقوڭىروۆ اتىنداعى جەزقازعان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زاڭتانۋ ماماندىقتارى بويىنشا ءتامامداعان. ەڭبەك جولى 2003 جىلى  جەزقازعان قالاسىنىڭ №22 ورتا مەكتەبىندە  قازاق ءتىلى مەن ادەبيەت پانىنەن ساباق بەرگەن. 2005 جىلى وتباسى جاعدايىنا بايلانىستى قاراعاندى وبلىسىنى اۋىسىپ، 2005 جىلدىڭ جەلتوقسانىن باستاپ قاراعاندى وبلىستىق سوتىنىڭ باس مامانى، ودان باسپا ءسوز قىزمەتىندە جۇمىس اتقارعان. ادال جانە ءمانسىز قىزمەتى ءۇشىن 2012 جىلى ق ر جوعارعى سوت دەپارتامەنتىنىڭ «سوت جۇيەسىنىڭ ۇزدىگى»  توسبەلگىسىمەن ماراپاتتالعان. 2013 جىلدىڭ باستاپ ق ر جوعارعى سوتىنىڭ

باس كونسۋلتانتى، بۇگىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارعى سوتىنىڭ بيۋللەتەنىنىڭ»  باس رەداكتورى. رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى باسىلىمداردا سوت جۇيەسىنە قاتىستى جانە ءار الۋان تاقىرىپتا ماقالالارى، ولەڭدەر، اڭگىمە، وچەركتەرى جاريالانىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا، «ەگەمەن قازاقستان»، «قازاق ادەبيەتى»، «انا ءتىلى»، «جۇلدىز جۋرنالى»، «ۇركەر جۋرنالى» «زاڭ گازەتى» «زاڭگەر جۋرنالى»، «ورتالىق قازاقستان» باسىلىمدارىندا ءبىرشاما ولەڭدەرى مەن ماقالالارى  جانە نوۆەللالارى جارىق كوردى. 2009 جىلى قاراعاندى قالاسىندا وتكىزىلگەن «قاسىم امانجولوۆ اتىنداعى ءمۇشايرانىڭ لاۋراتى، 2014 جىلى رەسپۋبليكالىق «فاريزا وڭعارىسنوۆا» اتىنداعى ءمۇشايرانىڭ جەڭىمپازى. 2015 جىلى «جانارىمداعى جازۋ»  اتتى كىتابى جارىق كوردى.

شاتتانعانىڭ – باعا جەتپەس جەڭىسىم، سەن سۇرىنبە، سۇرىنەيىن سەن ءۇشىن. بيىكتەردىڭ ءبارى لايىق – ءبىر ساعان، جارار ماعان – ەڭىسىڭ!..   ءتىلىڭ – بالداي، شەكەردەيىن ءتاتتىسىڭ، الىستارعا قۇلاش ۇرعىن، اق قۇسىم. تىرلىك ماعان بەرە بەرسىن اششىسىن، ساعان بەرسە بولعانى دا – جاقسىسىن.   كوڭىلىڭدە ورىن بولماي كۇيىككە، سەن جەتە عوي، مەن شىقپاعان بيىككە. ...بالاپانىم، جۇرەم ءار كەز سىرتىڭنان سىرلارىڭدى بايقاپ، ىشكە ءتۇيىپ تە...   اقكوڭىلسىڭ، بالاپانىم، ادالسىڭ، قىران بولشى، كوككە قانات قاعار شىن. تابانىڭا سەنىڭ شوڭگە كىرگەنشە، مىنا مەنىڭ ماڭدايىما قادالسىن!   ءوزىڭ توزدىر جاقسىسىن دا – كيىمنىڭ، ءوزىڭ توزدىر جاقسىسىن دا – بۇيىمنىڭ. تىرشىلىكتەن تىلەپ ءجۇرىپ الاتىن، باعالىسىن تىلەپ تۇرام سىيىڭنىڭ.   ورىندالسىن ارمانىڭ مەن تىلەگىڭ، جاقسىلىققا قونىس بولسىن – جۇرەگىڭ. ...مەكەن ەتكەن ءسال مۇڭدىلاۋ جىر ەلىن، اسىل اناڭ – قاشاننان-اق تىرەگىڭ.   ءبىر كۇنىڭنەن شۋاقتى بوپ ءبىر كۇنىڭ، تاماشاعا تولى بولسىن تىرلىگىڭ. جانىمدى دا بەرەر ەدىم سەن ءۇشىن، سەن امان بول، سەن امان بول، قۇلدىعىم!..  

جاراتقاننان جەتكەن ماعان قۇس پا ەدىڭ، مەيىرىمنىڭ بيىگىنەن تۇسپەدىڭ. جازىلماۋعا حاقىم مەنىڭ جوق، بىلەم، جانعا شيپا، دەرتكە داۋا كۇشتى ەمىڭ.   مەكەن ەتىپ اۋرۋحانا توسەگىن، كۇن سانادىم، ءقاۋىپتى بوپ كەسەلىم. ەرتەڭىمە قول سوزدىردىڭ سوندا سەن، پەيىلىڭدى تابانىما توسەدىڭ.   دەرتتى بولعان، سان قينالعان كەزدەرىم، مىنا ومىردەن شۇعىلانى سەزبەدىم. ...دارىگەردى دەم بەرۋشى دەسە ەگەر، سوزدەرىنە سەنەم ەندى وزگەنىڭ.   تاۋسىلدى دەپ  تالعاجاۋىم تىرلىكتە، كوز تىككەنىم – كوكجيەكتە ءبىر نۇكتە. دارىگەرىم، اراشا بوپ جانىما، قاسىرەتتى قۋعان ەدىڭ كۇندىككە.   كەزدەرىمدە شىبىن جانىم قينالعان، جانارىمنىڭ شاراسىنا سىيدى ارمان. سەنىڭ ەمىڭ، قايرات بەرگەن سوزدەرىڭ، ماعان – ءومىر، تىرلىك بولعان، سىي بولعان.   دەپ ويلاۋشى ەم: كۇيرەدىم دە، جايرادىم، جىگەر بەردىڭ، نامىسىمدى قايرادىڭ. قايتا ورالىپ ەلەس بولعان ەرتەڭىم، ءۇمىتىمدى ۇكىلەدىم، سايلادىم.   دەرتتى بولىپ، جينالعاندا شەر ىشكە، جاقسى جاندار قولداسا ەگەر – تەرىس پە؟ ...دارىگەردىڭ ەكىنشى اتى – مەن ءۇشىن اق قاناتتى پەرىشتە!..

تىرنا كەلدى تىراۋلاپ، تىرنا ۇنىنەن قۇلىن-سەزىم ءبىر اۋناپ. قويا بەردى كۇلدىر-كۇلدىر كىسىنەپ، سوناۋ جىلدىڭ جانارىنان سىر اۋلاپ.   كوكتە-تىرنا. ۇشىپ باراد ءتىزىلىپ، كوپ قارادىم سوڭدارىنان ءسۇزىلىپ. ساعىنىشتىڭ سالدارىنان، تۇسكەنى، جانارىمنان جالعىز تامشى ءۇزىلىپ.   تىرنا، تىرنا. قاعىپ باياۋ قاناتىن، ەسىمە ساپ ۇمىت بولعان ءان اتىن. جان سىرىمدى جاريا قىپ جالعانعا، كوبەيتۋدە مۇڭدىلاردىڭ ساناتىن.   ۇزاتىپ ساپ تىرنالاردىڭ تىزبەگىن، ەسكى كۇننەن ءمولدىر ەلەس ىزدەدىم. ...سارتاپ بولعان سانامداعى سول كۇننەن، تاباتىن ەم جۇرەگىمنىڭ ىزگى ەمىن.   ءبىر سىرىمدى مەن دە ايتايىن-ەسىلگە: كۇز كۇنىندە، كەربەز كەڭگىر كەشىندە. ءبىز ەكەۋمىز قوشتاساتىن كۇنى دە، تىرنالاردى كورگەنىمىز-ەسىمدە...   تىرنالارعا كوپ قارادىق، كۇرسىندىك، سودان بەرى مۇڭلى ءومىردى ءبىر سۇردىك. ...ءبىر بىلگەنىم-تىرنالاردىڭ ۇنىندە بار ەكەنى اقيقات جاي-تىلسىمدىق.   جىلاپ اعىپ جىلى اعىسى جىلعانىڭ، قالتىراۋمەن قالتارىستا تۇر باعىم. سەزىمىمدى سامعاتاتىن سول كۇندەر، كەلەر مە ەكەن، قاناتىمەن تىرنانىڭ؟.. ...قاسىرەت-اي، كەۋدەم استىن تىرنادىڭ...  

جولىققانبىز بەكەر ءبىز، قاتەلەسىپ كەزدەسكەن-اق ەكەنبىز. باقىت تىلەپ قوشتاسقانمىن سەنىمەن، ەندى بىزدەر-بەيتانىسپىز، بوتەنبىز.   ۇسىناتىن ءورى مەنەن وكپەگىن، ول كۇندەردەن الار ەنشىم جوق مەنىڭ. گۇل سىيلاماي، مۇڭ سىيلاپ ەڭ، ەسىمدە، تەرەزەمدى قاقپاشى ەندى، وتكەنىم.   جول ۇسىنسا جاراتقانىم بۇرالاڭ، تاعدىرىما قالاي قارسى تۇرا الام؟ سوقپاقتاردا سان سۇرىنگەم، قۇلاعام، جابىرقاعام، جىلاعام.   ...سەكىلدىمىز سەزىمدىگە جات ەلىك، تاستادى ءومىر قۇز باسىنا اكەلىپ. «جالعان» دەگەن ءبىرىنشى ءاتى-ومىردىڭ، ەكىنشى اتى-قاتەلىك.   ۇكىلى ءۇمىت-بۇل پەندەنىڭ تاڭعى اسى، كوڭىلىمنىڭ كوك كەپتەرى، سامعاشى. اق تۇستەردى اسپان مەنەن قويدى الىپ، قارا تاڭبا-تاعدىرىمنىڭ تاڭباسى.   وسىلايشا باسقا تۇسكەن ءنوقتا-ومىر، قارا تاڭبا قارا تۇنمەن توپتا ءبىر. ازابىڭنىڭ بولادى ما اقىرى، اينالايىن، كوك ءتاڭىر!..   سانام مەنىڭ تولسا-داعى سۇراققا، مەنىڭ ءۇشىن سەنىڭ اتىڭ - جىراقتا. ەسىمىڭدى (كەشىر مەنى) ۇمىتتىم، ...تەلەفوندى  وشىرمەدىم ءبىراق تا...  

بەلەس بوپ قالىپ - بيىك دەگەنىم، شاعىلدى تاۋىم تاعى دا. وسەك-ومىرگە كۇيىپ بەدەلىم، قۇلاعام كوز جاس قاعىنا.   وسىلاي مەن دە قۇلاپ-تۇرعانمىن، جىگەردى جانىپ جىرىما. قايعىنى سوسىن... لاقتىرعانمىن، وتكەن كۇن دەگەن ۇرىعا. تۇرعانمىن.   سوسىن قادام جاسادىم، الداعى اپپاق تىلەككە. تاپ بولىپ زالىم- زامانعا ساعىم، ءتۇسىردىم جۇكتى جۇرەككە.   اق تاڭعا ايتتىم ارماندارىمدى، ۇزە الماي ءجىبىن ءۇمىتتىڭ. جاراتقان باسقا سالعاندا مۇڭدى، ءومىردىڭ سىرىن شىن ۇقتىم.   شاتتىق شەڭبەرى شاقىردى مەنى، تىرمىستىم  العا... تىستەنىپ. تاعدىردىڭ مىناۋ، اقىرعى كەگى، شوشىتپا مەنى، تۇسكە ەنىپ.   قول سوزدىم تالاي قۇلاعان جانعا، تاعدىردىڭ كورگەن تالايىن. ...ساقتاعان ماعان سىباعاڭ بار ما، الداعى كۇنىم-ارايىم؟..  

كوز سالاتىن ءوز باعىڭا، قولداعى، جاراتقاننىڭ جازۋىنا  نە دەرسىڭ؟ ...قوس قاناتىن باياۋ قاعىپ، قونعانى، تەرەزەمنىڭ الدىنا كەپ، كوگەرشىن.   ارىن ساتقان مانساپ پەنەن مىنبەگە، ادامداردان ىزدەيدى مە ارايدى؟ قوزعالىسى توقتامايتىن تۇندە دە، كوشە جاققا  جاۋتاڭ قاعىپ قارايدى.   اياۋلىنى اينالدىرار  ايارعا، كۇتكەنى نە، كۇلدىبادام كوشەدەن؟ قۇس كوڭىلى نە نارسەگە قاياۋلى،ءا، كەرمەك مۇڭدى تاتقاندايىن كەسەدەن.   اق شۋاعىن اكەلەدى تاڭدار قاي، شات-تىرلىگىڭ بەرەر مە ەكەن جيعانىن؟ ...جەر بەتىندە جەم شاشاتىن جان قالماي، تورىعا ما؟ سىرى ماعان بەيمالىم.   قامىقتى ەكەن، قايعىردى ەكەن نەسىنە؟ وتىر ءالى كوڭىلسىزدەۋ، بۇيىعى. ورالدى ما، ءتۇستى مە ەكەن ەسىنە، وتكەن كۇننىڭ ءورتى مەنەن كۇيىگى.   قوس جانارىن جۇما قويدى مىنە، ەندى، كوشە جاققا قارادى دا، قامىعىپ. سول ءبىر ساتتە جان-الەمىم تۇنەردى، جىر-جۇرەگىم اۋىر ويدان جانىعىپ.   كەربەز-كەرىم كۇندەرىمە كەلەسى، وي سالاتىن وسى جايعا نە دەرسىڭ؟ وتكەن شاقتىڭ شىعار، بالكىم، ەلەسى، تەرەزەمنىڭ الدىنداعى كوگەرشىن؟.  

  جالعاستىرار كەشەگى مەن بۇگىندى، اق پەيىلى – ۇرپاعىنا  مۇرا دا. قارسى بولما، «بىرلىك» دەگەن ۇعىمدى شىعارعان ەل – قازاق بولار، ءسىرا دا!..   بار ادامدى باۋىر دەگەن، دوس دەگەن، قوناعىنا وشاق وتى وشپەگەن. دالاسىنان دارىعان-اۋ كەڭدىگى، پەيىلى بار، سىرى ەشقاشان كوشپەگەن.   بابالارىم وسيەت قىپ بىرلىكتى، اقىندارى ەل دوستىعىن جىر قىپتى. «الا بولساق اۋىزداعى اس كەتەر» دەپ، بىرلىكتەن سوڭ ويلاعان-اۋ تىرلىكتى.   ءۇش ءجۇزىمنىڭ دۋالى اۋىز بيلەرى «بىرلىك ءانىن كوكىرەككە ءتۇي» دەدى. «بىرلىك» دەدى، قازاعىمنىڭ اندەرى، «بىرلىك» دەدى ، قازاعىمنىڭ كۇيلەرى.   بىرىككەننىڭ جىرى دا – ءبىر، ءانى – ءبىر، بىرىككەننىڭ ءمانى مەنەن جانى – ءبىر. تولعاۋ ءانى توقسان ءتۇرلى تىرلىكتە، بىرلىك وزار، بىرلىك وزار ءبارىبىر.   تەكتىلىگىن تورتكۇل دۇنيە تانيتىن، دانالار – اي! ايتقان ءسوزى داريتىن. بۇل سوزىمە انىق دالەل، قاراساڭ، بىلگە قاعان، تونىكوكتىڭ تاريحىن.   وزگە ۇعىمدى ءوز ەلىمنەن كىم كۇتپەك؟ باۋىرمالدىق بيىگىندە تۇردىق تەك. باسقا – باسقا، بالاسىنىڭ اتىن دا، قويادى ەكەن بۇل قازەكەم «بىرلىك» دەپ!   جالعاستىرار كەشەگى مەن بۇگىندى، اق پەيىلى-ۇرپاعىنا مۇرا دا. قارسى بولما، «بىرلىك» دەگەن ۇعىمدى شىعارعان ەل – قازاق بولار، ءسىرا دا!..  

تارتسا ەتەكتەن نالاسى، بەينەتىنە توزەمىن. پەيىلىندەي – دالاسى، قازاق ەلى – ءوز ەلىم.   ويى تەرەڭ تەڭىزدەي، حالقىم مەنىڭ – ەڭ دانا. قازاعىمنىڭ ەڭ ىزگى، ەكىنشى اتى – كەڭ دالا.   تاريحىنا قاراساڭ- تاتتىسىنەن تۇزى كوپ. تاۋەلسىزدىك، ساناساڭ، قاسيەت پەن قۇدىرەت.   وزەگىمدى تىلگىلەر، وتكەن كۇننىڭ وكپەگى. ەركىندىگىم-بىر كۇلەر، كوڭىلىمنىڭ كوكتەمى.   سىلكىر كوڭىل توزاڭىن، سىر ۇعارسىڭ تاڭىنان. قازاعىم – اي! ءوز ارىن، بيىك قويعان جانىنان.   ادىلدىك بوپ – ۇرانى، تۇراتۇعىن تاۋ – ءمۇسىن. ادالدىقتىڭ تۇراعى، قوناقتاتقان تاڭ قۇسىن.   جالعان ءسوزدى ايتپاعان، نامىسشىلدىق، مارتتىگى. بەتى جاۋدان قايتپاعان، باتىرلىعى – شارتتى ۇعىم.   ...تارتسا ەتەكتەن نالاسى، بەينەتىنە توزەمىن. پەيىلىندەي – دالاسى، قازاق ەلى – ءوز ەلىم!..  

  نازىك مۇڭنىڭ تاپتىڭ – داعى يەسىن، قاسىرەتتىڭ تاعى جاقتىڭ كۇيەسىن. ۋا، تاعدىرىم! بار ما ازابىڭ تاعى دا، جىبەر ماعان، سىنا،  اقىننىڭ كيەسىن!..   قوس قولىڭدى سال دا مەنىڭ جاعاما، سىلكىلە ءبىر! سەزىمىمدى سابالا. تولقىنىڭمەن توپەلە دە تۇنشىقتىر، لاقتىر سوسىن جاعاعا.   سۇرامايمىن سەنەن، تاعدىر، سىي دارا، مەن ريزامىن ۋ سەبىلگەن سىيعا دا. ماعان جىبەر، قاسىرەتتىڭ بارلىعىن، وتىنەرىم – سۇيىكتىمدى قيناما!   مەن مىنەزگە دەي المايمىن – جارلىمىن، ارقاما سال، كوتەرەمىن ار جۇگىن. وتىنەرىم – سۇيىكتىمدى قيناما، ماعان جىبەر، قيىندىقتىڭ  بارلىعىن.   شاتتىق كۇننىڭ كەشپەستەن – اق شالعىنىن، كۇرسىنۋمەن ءوتىپ جاتىر بار كۇنىم. سۇيگەنىمە شيپاڭدى بەر، جاراتقان، مەيلى، مەندىك بولا بەرسىن زار – مۇڭىڭ.   سان سۇراعى سارسىلتاتىن سانانى، مەنىڭ جانىم – سىناقتاردىڭ الاڭى. ۇرلاماشى، جانىمدى ۇعار سول جاندى، تىرناماشى، جۇرەكتەگى جارانى.   تاعدىر ءالى تارتىپ كەلەد بالاقتان، قۋانىشىن  سىيلار ما ەكەن ءار اق تاڭ؟ ...سۇيىكتىمدى امان ساقتا، ءاردايىم، ۋا، قۇلشىلىق ءبىر وزىڭە  جاراتقان!..

  جانىم مەنىڭ! سەزگەنىمدە دەرتىڭدى، قاسىرەت كەپ بايلاپ الدى ەركىمدى. مۋزام مەنىڭ اكەلدى دە ءمولدىر مۇڭ، شەمەن – شەرىم ولەڭ بولىپ شەرتىلدى.   توقمەيىلگە ءتور ۇسىنعان تىرشىلىك، ەكەۋمىزگە سالا بەردى قىرسىعىپ. ...كورگەنىمدە سولعىن تارتقان ءجۇزىڭدى، جانىم قالدى تۇرشىگىپ.   ءتوزىمىمنىڭ تەرەزەسىن سىندىرىپ، جۇرەگىمە كەتكەندەيىن مۇڭ كىرىپ. كۇمىس كۇلكىم كۇڭىرەندى، كۇرسىندى، ال، شاتتىعىم جىبەرگەنى شىڭعىرىپ.   جاراتقانىم، تەبەم دەسەڭ – دايىن باس، تاعدىرىم – اي! ازاپتاۋدان تايىنباس. ...جانىم، سەنىڭ جالعىز ساتتىك كۇلكىڭە، عۇمىرىمدى قىلار ەدىم ايىرباس.   تاعدىر – وسى، مىزعىمايتىن تاس قامال، ۋا، دارىگەر، دەرتكە بار ما باسقا امال؟ اسىلىمنىڭ قينالعانىن كورگەندە، جانارىمنان جىلجىپ اعىپ جاس تامار.   ...ورالايىن ءوزىڭ جايلى جايتقا مىڭ: جانىم مەنىڭ! نە تىلەيسىڭ؟ ايت ءبارىن! ...قۇس كەپ جاتقان كوكتەم ەدى بۇل مەزگىل، باقىت قۇسى، ءجون بولمايدى قايتقانىڭ!   كەلەر كۇننەن كۇتەم ىزگى مەن دەرەك، شاتتىق ءانى، قالا كورمە كەنجەلەپ. ...جانىم مەنەن جۇرەگىمنىڭ بولشەگى، ايتا كورمە «ەندى ماعان كەلمە» دەپ...   جانىم مەنىڭ، جاتىرسىڭ – اۋ قينالا، سەن جازىلساڭ – بولماس ماعان سىي دارا. ...اسىلىما شيپاڭدى بەر، شيپاڭدى، جاراتقانىم! ءلا يللاھي يلاللاھ!..