افريكا تايپاسىنىڭ تۇرعىندارى اشتىقتان السىرەۋدە. ىشەر اس پەن كيەر كيىمگە جارىماعاندار كۇنكورىس پەن قارا قازاننىڭ قامى ءۇشىن ءۇندىنىڭ سولتۇستىگىنە كەلىپ، وزدەرىنىڭ بۇيرەكتەرىن ساتقان.
باسپا ءسوز ماتەريالدارىنان
قاراساڭ قاراي بەرگىن ماعان كۇلىپ،
تانىتقان ءتۇرىم وسى – تاباندىلىق.
كوپ بولدى رۋحىمنىڭ ولگەنىنە،
شارشادى سىرتىم مەنىڭ امان ءجۇرىپ.
ساعىم بوپ كەتتى الىسقا اڭساعان كۇن،
تىرلىكتەن تىرنەك ىزدەپ شارشاعانمىن.
جۇرگەسىن تىرىلەردىڭ تىزىمىندە،
مۇردەسىن كومىپ كەلدىم قانشا ادامنىڭ.
باسىما باقىت قونىپ ءبىر ەڭسەلى،
تۇنەكتەي تىرلىگىمە كۇن ەرسە ەدى!
... قۇدايدان سۇراپ العان جالعىزىمنىڭ
اشتىقتان دىرىلدەيدى تىلەرسەگى.
ءارى اسىپ كەتە بارعان ساۋىق قىردان،
كەدەيلىك!
قامىتىڭدى ءقاۋىپ قىلعام.
جانى بار كەۋدەسىندە جارىم – اناۋ،
جاپىراق ابىرويىن جاۋىپ تۇرعان.
كەلەتىن كۇندەرىمە سەنىپ ۇداي،
كورمەپ ەم، تۋرا جولدان كەرى قۇلاي.
نەسىبە تاراتتىڭىز – وزگەلەرگە،
... نەگە بۇلاي جاراتتىڭ مەنى، قۇداي؟!
تولعانمەن تۇنەكتەيىن ءتۇن كۇدىككە،
بايشىكەش كوڭىلىنە مۇڭ كىرىپ پە؟
... تىرلىكتى ەل ىستەگەن مەن دە ىستەيىن،
ساتايىن بۇيرەگىمدى – ۇندىلىككە!
قۇدايىم!
كوك جەلكەدەن تۇيرەپ كەلگەن،
العىسىم شەكسىز ساعان – بۇيرەك بەرگەن!
بۇيرەكتى الامىن دا وسىلايشا
لاقتىرام تاعدىرىما – يرەكتەلگەن.
جانىما وسپەسى انىق ەندى گۇلدىڭ،
كوپ ەكەن كولەڭكەسى كەمدى كۇننىڭ.
ار-ۇيات، يمانى جوق بۇل تىرلىكتىڭ،
جوق ەكەن بۇيرەگى دە.
ەندى ءبىلدىم.
مەن كەيدە وي-وزەنگە قوسىلا اعام،
(دەپ جۇرمە – «ويى نەتكەن توسىن ادام؟»).
بۇيرەگىم – ار بوپ كەتسە ادامزاتقا،
بەرەر ەم جۇرەگىمدى قوسىپ وعان!
بولساڭىز ەلدەن اسقان اقىلدى ادام،
جۇمباقتىڭ ايت جاۋابىن، باتىر، ماعان:
ەت كەسىپ دەنەسىنەن، پۇلداۋدا ادام،
تىرلىكتە نە قالدى ەندى ساتىلماعان؟..
مەن ەشقاشان ولەڭ جازعان ەمەسپىن!
جالتاق بولىپ، جىن-قوعامعا، ازۋلى،
ءجۇرمىن ءالى جەتەگىندە ەلەستىڭ.
ماڭدايىمدا – مەندىك عۇمىر جازۋلى،
مەن ەشقاشان ولەڭ جازعان ەمەسپىن!
ماڭدايداعى شىم-شىتىرىق شيمايعا،
كوز توقتاتار، وزگەرتەتىن كۇي قايدا؟
تاعدىرىمنىڭ تاقتاسىندا ءتاتتى جوق،
...جاراتقانىم قيناي ما؟
اس ءمازىرى الدىمدا تۇر – بۇرىشتى،
(كورسەت ماعان، بىلەر بولساڭ دۇرىستى).
اسحانادا – ءتاڭىرىنىڭ اسپازى،
مەنى كورىپ، تىرىستى.
اينالايىن، تاس عاسىر،
ساقتاعانىڭ وسى ما ەدى – باسقا سىر؟
كورىك-كەۋدەم كوتەرىلىپ باسىلدى،
سەزدى-داعى جازمىشتان اسپاسىن.
انا ءبىر جان، كۇلشەلى،
جوق-اۋ، ءسىرا، جۇرەگىندە مۇڭ-شەرى.
كوڭىلىنە كوكتەم ۇيا سالعان جان،
وزگەلەردىڭ جانىن ۇعىپ، بىلسە ەدى...
جالتاق بولىپ، جىن-قوعامعا، ازۋلى،
جۇرگەن جانمىن جەتەگىندە ەلەستىڭ.
ماڭدايىمدا – مەندىك عۇمىر جازۋلى،
مەن ەشقاشان ولەڭ جازعان ەمەسپىن!..
قارا تۇستەن تابايىن با جاراسىم؟
كەرىم-كۇننىڭ ەسىڭە الىپ قالىبىن،
سەن دە مەنى ويلايسىڭ با ءالى كۇن؟
سەنسەڭ ەگەر، مىنا جالعان ءومىردىڭ
كەرمەك ءدامىن سەن ارقىلى تانىدىم.
كەرمەك ءدامىن...
جەتپەي قالىپ ءتاتتىسى،
قاناتىنان قايىرىلىپ ب ا ق قۇسى.
تاعدىر ماعان قارا كويلەك كيگىزدى،
جىرتىسىنىڭ جەتپەي قالىپ اق ءتۇسى.
قارا كويلەك، قارا جولاق، قارا گۇل،
وزەگىمدە وتكەن كۇنگە نالا ءجۇر.
سۇرقاي ءومىر سالىپ جاتسا تابانعا،
سەرپىلەر مە، سۇرعىلت تارتقان سانا ءبىر؟!
قارا نوسەر قارا اسپاننان توگىلگەن،
قارا تۇنگە ءۇيىر بوپتى كوڭىل دە.
قارا ءتۇستى كوزىلدىرىك – كوزىمدە،
قارا اينەكتەن قاراپ تۇرام ومىرگە.
ءومىر ءوزى تارتسا ءتۇستىڭ قاراسىن،
قارا تۇستەن تابايىن با جاراسىم؟
... وي ورمانىن كەزىپ ءجۇرىپ ءسۇرىندىم،
سۇرىنگەنىم نە ەكەن دەسەم – قارا سىم...
ۇقساستىق
جىلاپ اققان سىلدىرىنداي جىلعانىڭ،
تۇسىنەمىن ءتىرى جاندا سىر بارىن.
... بايقاپ قالدىم، قوقىس تەرگەن ايەلدىڭ
گۇلگە قاراپ، مۇڭعا باتىپ تۇرعانىن.
جۇدەۋ ءوڭدى، تومەنشىكتەۋ نازارى،
ەرتە كوشكەن سەكىلدى ءومىر-بازارى.
قايىرشىنىڭ كۇنىن كەشكەن سول جاننىڭ
قوقىستاعى گۇل دەستەدە – نازارى.
گۇلگە ورانعان كۇن تۇسە مە ەسىنە،
گۇلگە سونشا تەسىلەدى نەسىنە؟
سولعان گۇلگە سونشا قاراپ تۇرعانشا
كەشكى اسىنا ىزدەمەي مە نەسىبە؟..
ق ۇلى بولعان جان با ەدى، الدە، تەڭگەنىڭ،
قاتال تاعدىر سالعان، ءسىرا، شەڭگەلىن.
تاعدىرىنىڭ تايقى ما ەكەن تاقتاسى،
ءسۇرقاي-ومىر ەرتە الدى ما سەنگەنىن؟..
باقىتىنىڭ شىت كويلەگى توزعاسىن،
سەزگەن ساتتە تاعدىرىنان وزباسىن،
وتكەن كۇندەر تىلگىلەپ ءبىر وزەگىن،
جەرتولەدە سىققان بولار كوز جاسىن.
ساناسىندا – ساعىم بولعان سايا-باق.
گۇل دەستەنى جاقىنىراق تاياپ اپ.
وتكەن كۇنىن – كوكتەم كۇنىن سيپايدى ول،
تىلىمدەنگەن قولدارىمەن ايالاپ.
قۇلاق سالساڭ سىرعا تولى سوزىمە،
ءبىر ويدى انىق ۇيالاتتىم وزىمە:
سولعان گۇل مەن سول ايەلدە ۇقساستىق،
بار سەكىلدى كورىنگەنى كوزىمە...
ادامي باعدارلاما...
سەزىمىمنەن كەتكەندەي سىرت ومىرگە،
ورالمايدى وسى كۇن جىر كوڭىلگە.
جان باعۋدىڭ قامىمەن وسى كۇنى
بارامىز با، اينالىپ قۇلتەمىرگە؟
وكىمەتتىڭ جۇمىسىن مىندەت قىلىپ،
زىمىراعان ءجۇرمىز-اۋ كۇندى وتكەرىپ.
...قۇلتەمىردى قۇل دەيمىز.
وزگە ءبىزدى
ءجۇرۋى دە مۇمكىن-اۋ قۇل دەپ ءبىلىپ.
قارامايتىن جىنىس پەن جاسىڭىزعا،
باعدارلاما جازىلعان باسىمىزعا.
قۇشاق جايىپ تۇرمايسىز دوسىڭىزعا،
ءتىستى قايراپ تۇرمايسىز قاسىڭىزعا.
جالاقىعا كۇن سايىن تابىناسىڭ،
ۋاقىتقا، ساعاتقا باعىناسىڭ.
...كەي كۇندەرى تۇسىڭە اۋىل ەنىپ،
بالا كەزدى ەرىكسىز ساعىناسىڭ.
سەزىمىمنەن كەتكەندەي سىرت ومىرگە،
ورالماي ءجۇر وسى كۇن جىر كوڭىلگە.
جان باعۋدىڭ قامىمەن وسى كۇنى
بارامىز-اۋ، اينالىپ قۇلتەمىرگە.
تاڭداپ الىپ كورىكتىڭ ەڭ قىزۋىن،
وسى سەڭدى كەرەك-اۋ مەن بۇزۋىم.
سانالىنىڭ كەرەك-اۋ ساناسىنا
باعدارلاما ادامي، ەنگىزۋىم...
كۇن بۇگىن تۇرىپ الدى كۇرەڭىتىپ...
م.ماقاتايەۆ
«كۇن بۇگىن تۇرىپ الدى كۇرەڭىتىپ...»،
سوندا دا، جانىم، سەنى جۇرەم كۇتىپ.
كەزدەسكەن جەردى اينالىپ قازىقتايىن،
اق قارعا اتىندى ءار كەز جازىپ ءدايىم.
ۋايىمىم - (دەمەشى نەسى مۇڭدى)،
بوراسىن جاۋىپ كەتسە ەسىمىڭدى.
ەسىمە ءجيى الام دا كۇلگەنىڭدى،
تىرلىكتە مەدەت قىلام جۇرگەنىڭدى.
ەسىمە ءجيى الامىن سوزدەرىڭدى،
ۇمىتام سودان كەيىن... وزگە مۇڭدى.
سەن سىيلاعان سول جۇزىك قولىمدا ءالى،
...قۇربانىڭ بولايىن با، جولىڭداعى؟!
القام دا موينىمدا ءالى اي ءمۇسىندى،
ورال دا قۋانت، باققا ساي قۇسىڭدى.
پاتەفونى وشپەيتىن تورىنداعى،
گۇل ساتاتىن اپاي دا ورنىندا ءالى.
باقتاعى كۇزەتشى قارت – بۇرىنعى ادام،
ءالى قاراپ كورگەن جوق قىرىن ماعان.
دەيسىڭ بە، مەندەگى الدە، ءتوزىم دارا،
ءبارى ورنىندا.
جوقسىڭ سەن ءوزىڭ عانا.
«كۇن بۇگىن تۇرىپ الدى كۇرەڭىتىپ...»،
سوندا دا، جانىم، سەنى جۇرەم كۇتىپ...
«قامشى» سىلتەيدىى
