قۇرمەتتى ەرلان جاقان ۇلى!
قۇرمەتتى ارىپتەستەر!
قوعامعا ۇندەۋ!
 
بۇگىنگى ءسوزدىڭ سالماعى مەن سەبەبى بۇرىنعىدان وزگەرەك بولىپ تۇر. ول تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جاڭا كونستيتۋسياسى حاقىندا. اتا زاڭ العاش قابىلدانىپ، قىزمەت اتقارعانىنا دا وتىز جىل تولدى. ۋاقىت ءوتتى، تالاپ كۇشەيدى.
ءقازىر سونىڭ ايعاعى رەتىندە جاڭا كونستيتۋسيا جۇرتقا جاريالاندى. 15 ناۋرىزدا ەل ءوز وكىمىن ايتادى.
جاڭا اتا زاڭ اپتالاپ ەمەس، ايلاپ تالقىلاندى. التى اي بويى الىپ اتىراپتاعى التى الاش ءار تۇزەتۋدى، ءار تارماقتى، ءار باپتى ساياسي سۇزگىدەن وتكىزدى. تىكەلەي ەفيرگە كوز سالعان كوپشىلىكتىڭ ۇسىنىسى دا كوپ بولدى. سەبەبى حالىق زاڭنىڭ تەمىرقازىعىنا ءجۇردىم-باردىم قارامايدى، مۇقيات زەردەلەيدى. 
ەڭ العاشقى ماسەلەنى: “جاڭا كونستيتۋسيانى جازۋعا كىمدەر ات سالىستى؟” – دەگەننەن باستايىق. ءار سالانىڭ 130 مامانى، ءبارى ەلدىڭ ازاماتى. بۇل كوميسسيانىڭ رەسمي قۇرامى.
ال ۇسىنىس بەرىپ كەڭەس ايتقان زاڭگەرلەر مەن جاناشىر جانداردى قوسساق بۇل ءتىزىم كەمى مىڭداپ سانالادى. مۇنى باستىرمالاتىپ ايتقانىم بۇگىنمەن وتكەندى بەزبەنگە تارتقانىم.
سەبەبى بۇرىنعى كونستيتۋسيانى 12-اق ادام جازدى، 9-ى قازاقستاندىق، 3ء-ى شەتەلدىك. ءوز اتا زاڭىڭدى وزگەلەر تاپسىرلەپ بەرگەسىن ونىڭ قانشالىقتى حالىقتىق ەكەنىنە قالىپتى سۇراق تۋماي ما؟ سوندىقتان ءقازىر حالىققا ۇسىنىلعان جاڭا اتا زاڭ جان-جاقتى تالقىلانعان، تالداۋدان وتكەن قۇجات ەكەنىن ساراپشىلاردا شەگەلەپ ايتتى.
راسىندا دا، بۇل جاڭا كونستيتۋسيانى – ناعىز حالىقتىق اتا زاڭ دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز دە، ايعاق تا، دالەل دە جەتەدى.
توقسان ءسوزدىڭ توبىقتان ءتۇيىنى، جاڭا كونستيتۋسيا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى باستاعان ساياسي وزگەرىستەردىڭ لوگيكالىق ءتۇيىنى دەۋگە بولادى.
كونستيتۋسيانىڭ پرەامبۋلاسىنداعى ءار باستاما، اتا  زاڭداعى ءبىزدىڭ  تاريحىمىزدىڭ ايشىقتى كورىنىسى، ادىلەتتى قازاقستان، زاڭ مەن ءتارتىپ قاعيداتى، ادام قۇقىعىن قورعاۋ، بيلىك ينستيتۋتتارىنىڭ جاڭعىرۋى سەكىلدى ەڭ ماڭىزدى وزگەرىستەردىڭ باستاماشىسى، ياكي نەگىزگى اۆتورى مەملەكەت باسشىسى ەكەنىن باسا ايتۋ كەرەك.
وسى رەتتە، جاڭا اتا زاڭدى اعايىنعا ۇتىر-نۇكتەسىنە دەيىن ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن دەپۋتاتتار، قوعام بەلسەندەرى تاڭ اتىسى، كەش باتىسى جۇرتپەن جۇزدەسكەنىن كوپشىلىك كورىپ-بىلدى.
وسى تۇستا كەلدەك قالام ۇشىندا كوك نايزانىڭ سۇسى بار دەيتىن جۋرناليست ءھام دەپۋتات رەتىندە اعايىنمەن كەزدەسۋگە اياقتاي اتتاندىم.
امانات پارتياسىنىڭ باستاماسىمەن «حالىق ءسوزى» جوباسىن دايىنداپ اۆتوبۋسقا وتىرىپ ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىن ارالاپ شىقتىم، كۋاسىزدەر. ءار ءوڭىردىڭ ابدەن جانعا باتقان ماسەلەسىن تىلگە تيەك ەتتىم، ونىڭ شەشىمىن كورسەتىپ بۇگىنگە دەيىن جۇزەگە اسقان جۇمىستارىن تاپتىشتەپ تۇسىندىردىك.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى قالالار مەن الىس اۋىلداردا قالاي جۇزەگە اسىپ جاتقانىن جۇرتقا جاريا قىلدىق. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن بارلىق 17 وبلىس پەن 3 رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالانى ارالاپ شىقتىم.
جۇرتتىڭ جاعدايىن جادىعا توقىعان سوڭ جاڭا اتا زاڭ تۋرالى دا تىلدەستىك حالىقپەن. اعايىن قولداۋىن دا ءبىلدىردى، ناقتى ۇسىنىستارىن دا ايتتى. بىرنەشە باپ تالقىعا ءتۇستى، سونىڭ ىشىندە وتكەننىڭ ءساتسىز شەشىمدەرىن بولاشاققا مۇرا قىلماۋ كەرەكتىگىن ايتتى اعايىن. كەزدەسۋلەرگە كوتەرىلگەن كوپ ماسەلەنى ءماجىلىس مىنبەرىنەن اتاپ ايتىپ، تۇسىندىرمەسىن قوسا جەتكىزۋدى ءجون سانادىم.
بىرىنشىدەن، جاڭا اتا زاڭنىڭ ءماتىنى جاريالانعاندا 
ءماجىلىس قابىرعاسىندا كوتەرىپ جۇرگەن تاقىرىپتاردى تۇگەندەدىم. ول عىلىم، ول مادەنيەت، ول يننوۆاسيا. اينالىپ كەلگەندە ادام كاپيتالى. شيكىزاتتى شەتكە ساتىپ شىرەنىپ جۇرگەن كەزەڭنىڭ كەلمەسكە كەتكەنى كەشە، بۇگىنگى تالاپ باسقا.
باستى كاپيتال – ادامنىڭ اقىلى. عالىمدارىمىزعا لايىقتى جاعداي جاساي الماي، ارتىنشا «اقىلدى باستار، دارىندى جاستار شەكارا اسىپ شەتەلگە كەتتى» دەپ سان سوعىپ وتىرعانىمىز كەشە عانا ەدى.
بۇگىن سول كەمشىلىكتى جوياتىن كەزەڭگە كەلدىك. كونستيتۋسيانىڭ جاڭا ماتىنىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ادام كاپيتالىنىڭ، ءبىلىمنىڭ، عىلىمنىڭ، يننوۆاسيانىڭ دامۋىن مەملەكەت قىزمەتىنىڭ ستراتەگيالىق باعىتى دەپ تانيدى»، – دەپ جازىلعان. اتا زاڭعا حاتتالعان بۇل باپ سالاعا سەرپىن بەرەدى دەپ سەنەمىن.
ەكىنشىدەن، جاڭا كونستيتۋسيانىڭ تاعى ءبىر تارماعىن تىلگە تيەك ەتەيىن. ءقازىر قولدانىستاعى اتا زاڭنىڭ 10-بابىنىڭ 3-تارماعىندا «رەسپۋبليكا ازاماتىنىڭ باسقا مەملەكەتتىڭ ازاماتتىعىندا بولۋى تانىلمايدى»، – دەلىنگەن.
ال جاڭا رەداكسيادا 12-باپتىڭ 3-تارماعىندا: «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتىندا قوس نەمەسە كوپ ازاماتتىعى بولۋىنا جول بەرىلمەيدى. وزگە ەل ازاماتتىعىنىڭ بولۋى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن توقتاتۋعا نەگىز بولادى»، – دەپ ايقىن ءارى ناقتى جازىلدى.
وسىلايشا قازاقستان جۇڭگو، ءۇندىستان، سينگاپۋر، جاپونيا سەكىلدى قوس ازاماتتىققا قاتاڭ تىيىم سالىپ وتىر. بۇل شەكتەۋ تەك فورمالدى ەرەجە ەمەس، ول ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك، ساياسي تۇراقتىلىق جانە قۇقىقتىق ايقىندىق تۇرعىسىنان ستراتەگيالىق مانگە يە.
قوس ازاماتتىق الۋ ءوز بولاشاعىن، وتباسىنىڭ كەلەشەگىن قازاقستانمەن بايلانىستىرمايتىن ادامدارعا كەرەك دۇنيە ەكەنى بەسەنەدەن بەلگىلى. سەبەبى تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ كوك پاسپورتى الەمدەگى تالاي ۇلتقا ارمان ەكەنى، اسپان تۇستەس قۇجاتى بار ازاماتتارىمىزدى قازاقستان الەمنىڭ قاي قيىرىندا بولسا دا قورعايتىنى انىق. وعان تاياۋ شىعىستا وق پەن وتتىڭ ورتاسىندا قالىپ، ەلىمىزدىڭ قولداۋىمەن وتانىنا ورالعان ازاماتتارىمىز دالەل. مۇنداي مىسال مىڭ.  
قوس ازاماتتىققا جول بەرمەۋ – مەملەكەت ەگەمەندىگى مەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قورعاۋدىڭ نەگىزگى قۇرالى. ەڭ باستىسى، قوس ازاماتتىققا تىيىم سالۋ – ساياسي جاۋاپكەرشىلىكتى ايقىندايدى.
ۇشىنشىدەن، 30 جىل پارلامەنتتە پرەزيدەنتتىك كۆوتا بولدى. بۇرىندارى ماجىلىسكە اسسامبلەيانىڭ وكىلدەرى ەشبىر سايلاۋسىز كەلدى، سەناتتىڭ ءبىر بولىگىن بۇرىنعى پرەزيدەنت ءوزى تاعايىنداپ وتىردى.
ەندى بۇل نورما جاڭا اتا زاڭىمىزدا مۇلدەم جوق. ياكي پرەزيدەنتپەن بەكىتىلىپ تاعايىندالاتىن تاڭداۋلى دەپۋتاتتار  بولاشاق قۇرىلتايدا بولمايدى.
بۇل ىقپالدى پارلامەنت قاعيداتىن ودان ءارى نىعايتۋ دەپ ءتۇسىنۋىمىز قاجەت. ەڭ باستىسى بۇل ستاتۋستى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ءوزى ۇسىندى، جوبادا جازىلدى.
تورتىنشىدەن، جاڭا كونستيتۋسيا جوباسىندا تەڭگەنى ۇلتتىق ۆاليۋتا رەتىندە بەكىتۋ ۇسىنىلدى. بۇل وزگەرىس بويىنشا كونستيتۋسيادا ۇلتتىق ۆاليۋتا اتاۋى ەكى تىلدە دە «تەڭگە» دەپ كورسەتىلەدى. مۇنداي نورما «پاراللەل ۆاليۋتا»، «ايماقتىق اقشا»، «باسقا ۆاليۋتاعا كوشەيىك» دەگەن اڭگىمەلەرگە جوعارى قۇقىقتىق بوگەت قويدى. وعان قوسا، “تەڭگەنى باسىپ شىعارۋدىڭ جالعىز - ايرىقشا قۇقىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى» دەپ كورسەتىلگەن. مۇنىڭ ءمانى – اقشا شىعارۋ جاي تەحنيكالىق پروسەسس ەمەس، بۇكىل ەكونوميكانىڭ تەپە-تەڭدىگىنە اسەر ەتەتىن اسا سەزىمتال ماسەلە. بۇل ەگەمەندىكتىڭ اجىراماس اتريبۋتى.
بەسىنشىدەن، جوبادا تاعى ءبىر ماڭىزدى جاڭالىق بار. كونستيتۋسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ ءتارتىبى كۇشەيتىلىپ وتىر. ەندىگى جەردە اتا زاڭعا وزگەرىستەر تەك جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى عانا قابىلدانادى.
ونى وزگەرتۋ تەك حالىقپەن بىرگە ىسكە اساتىن مىزعىماس تۇعىرعا اينالدى. بۇل ازاماتتىق ۇستانىمنىڭ ساياسي بيىكتىگى دەپ بىلەمىز.
ەڭ باستىسى، جاڭا كونستيتۋسيادا «مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بىردەن-بىر باستاۋى جانە ەگەمەندىك يەسى – قازاقستان حالقى»، - دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلعان. ياكي، حالىق دەگەنىمىز بيلىك، بيلىك دەگەنىمىز حالىق. ءبولىپ جاراتىن دۇنيە جوق.  
جاڭا كونستيتۋسيا ەلدىڭ دە، جەردىڭ يەسى بوپ تابىلاتىن حالىقتىڭ مۇددەسىنە قىزمەت ەتسىن!
 
قۇرمەتپەن، دەپۋتاتتار، «AMANAT» پارتياسى فراكسياسىنىڭ مۇشەلەرى