ماڭعىستاۋداعى اسكەري وقۋ-جاتتىعۋ كەزىندە ساربازداردىڭ قازا بولۋىنا قاتىستى الەۋمەتتىك جەلىدە راستالماعان اقپارات پەن ءتۇرلى بولجام ءالى دە تاراپ جاتىر. انونيم اككاۋنتتار قازا بولعانداردىڭ سانى، امان قالعان ساربازدار مەن ىزدەۋ جۇمىستارىنا قاتىستى كۇمان تۋدىراتىن جازبالار جاريالاۋدا. NoFake.kz ولاردىڭ ءبىرقاتارىن تەكسەردى.

«اسكەريلەردىڭ ءتىزىمى وزگەرتىلگەن» دەگەن كۇمان

الەۋمەتتىك جەلىدە اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ ءاتى-جونى جازىلعان ءتىزىمنىڭ فوتوسى تاراپ، ونداعى قولمەن قويىلعان بەلگىلەر ءتۇرلى بولجامعا سەبەپ بولعان. كەيبىر قولدانۋشىلار وسى تىزىمگە سۇيەنىپ، قازا بولعان نەمەسە جوعالعان اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ ناقتى سانى كورسەتىلمەدى دەگەن كۇمان كەلتىرەدى.

ءبىر جازبادا گيلاج ا.ب. جانە ديحانبايەۆ و.ت. ەسىمدەرىنىڭ تۇسىنا قويىلعان سۇراق بەلگىلەرىنە نازار اۋدارىلىپ، ولاردىڭ 24 قىركۇيەكتە تابىلعانى تۋرالى اقپاراتپەن سالىستىرىلادى. سونداي-اق گۋماروۆ م. ەسىمىنىڭ تۇسىنداعى قولمەن جازىلعان بەلگىگە قاتىستى سۇراق قويىلعان.

«الدىمەن 19 سارباز دەدى. كەيىن 17 بولدى. بۇل ءتىزىم 24 قىركۇيەكتەن بەرى تاراپ ءجۇر. گۋماروۆ تىزىمدە بار، ءبىراق ونىڭ تۇسىندا “200” دەپ جازىلعان. سۇراق: بۇل تىزىمگە نەگە تۇزەتۋ ەنگىزىلمەگەن؟»  دەپ جازادى جەلى قولدانۋشىلارىنىڭ ءبىرى.

قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ رەسمي مالىمەتىنە سايكەس، وقۋ-جاتتىعۋعا 19 اسكەري قىزمەتشى قاتىسقان. كەيىن قورعانىس مينيسترلىگى ولاردىڭ 17ء-سىن كاسپيي تەڭىزىنە اعىس الىپ كەتكەنىن، ال ەكى اسكەري قىزمەتشىنىڭ جاعالاۋدا قالعانىن ناقتىلادى.

«اينار احمەتوۆتى تۋىستارى ىزدەپ جاتىر»

جەلىدە تاراعان جازبالاردىڭ بىرىندە مەرزىمدى اسكەري قىزمەتتەگى ماتروس اينار احمەتوۆتىڭ تۋىستارى ونى ىزدەپ جاتقانى ايتىلادى. اۆتوردىڭ سوزىنشە، سارباز قارىنداسىنا تەلەفون ارقىلى حابارلاسقاننان كەيىن ونىمەن بايلانىس ۇزىلگەن.

«كاسپييدەگى اسكەري وقۋ-جاتتىعۋدا امان قالدى دەگەن اينار احمەتوۆتەن حابار جوق. تۋعان-تۋىسى ىزدەپ جاتىر. تەلەفوننان داۋىسىن ەستىگەن، سوسىن حابارسىز كەتكەن. جاس سارباز قايدا؟!»، — دەپ جازادى جەلى قولدانۋشىسى.

بۇدان بولەك، ءاتى-جونى كورسەتىلمەگەن باسقا اككاۋنتتا دا وسى تاقىرىپ كوتەرىلىپ، ساربازدىڭ تىرىلەر تىزىمىندە نەگە جوق ەكەنى تۋرالى كۇمان كەلتىرىلگەن.

«مىناۋ نە سۇمدىق! بۇل بالا قايدا؟! ءتىرى بولسا نەگە تىرىلەردىڭ تىزىمىندە جوق؟ كەشە سويلەسسە، ءتىرى بولعان عوي. قايدا بالا؟»، — دەلىنگەن.

الايدا بۇل جازبالاردىڭ دەرەككوزىنە قاتىستى بىرنەشە سۇراق تۋىندايدى. اتاپ ايتقاندا، ەكىنشى جازبانى جاريالاعان اككاۋنتتىڭ ءاتى-جونى كورسەتىلمەگەن، پاراقشادا بۇعان دەيىن باسقا جاريالانىم بولماعانى جانە ونىڭ پىكىرلەر بولىمىندە راستالماعان بولجامداردى ودان ءارى وربىتكەن پىكىرلەر جازىلعانى بايقالادى.

جەلىدە اسكەري وقىتۋ شارالارىنا قاتىسقان ساربازدار سانىنا قاتىستى دا ءار ءتۇرلى مانيپۋلياسيالىق اقپاراتتى بايقاۋعا بولادى. ولاردىڭ 14ء-ى قايتىس بولىپ، ۇشەۋى امان قالعانى بەلگىلى. جەلى قولدانۋشىلارى اراسىندا قالعان ەكى سارباز قايدا دەگەن سۇراقتار تۋىنداعان. كەيىننەن رەسمي مالىمەت بويىنشا، ا. احمەتوۆ مەن ءا. ماعاۋيا تەڭىز جالاۋىندا جاتتىعۋ ورىنداعانى بەلگىلى بولدى.

«كاسپييدەگى اسكەري وقۋ-جاتتىعۋدا امان قالدى دەگەن اينار احمەتوۆتەن حابار جوق. تۋعان-تۋىسى ىزدەپ جاتىر. تەلەفوننان داۋىسىن ەستىگەن، سوسىن حابارسىز كەتكەن. جاس سارباز قايدا؟!»، – دەپ جازىلعان الەۋمەتتىك جەلىدەگى جازبادا.

تاعى ءبىر ءاتى-جونى كورسەتىلمەگەن اككاۋنت تا وسى اقپاراتتى تاراتىپ، ساربازدىڭ «تىرىلەر تىزىمىندە» نەگە جوق ەكەنىن سۇراعان.

«مىناۋ نە سۇمدىق! بۇل بالا قايدا؟! ءتىرى بولسا نەگە تىرىلەردىڭ تىزىمىندە جوق؟ كەشە سويلەسسە، ءتىرى بولعان عوي. قايدا بالا؟»، – دەلىنگەن جازبادا.

الايدا جازبالاردا اقپاراتتىڭ قايدان الىنعانى كورسەتىلمەگەن. ەكىنشى جازبانى تاراتقان اككاۋنتتا اۆتوردىڭ ءاتى-جونى تۋرالى مالىمەت جوق، بۇعان دەيىن باسقا جاريالانىمدار دا بولماعان. پىكىرلەر بولىمىندە دە راستالماعان ءتۇرلى بولجام ايتىلعان.

قورعانىس مينيسترلىگى اينار احمەتوۆ پەن ءالي ماعاۋياعا قاتىستى تاراعان اقپاراتقا تۇسىنىكتەمە بەرىپ، ەكى اسكەري قىزمەتشىنىڭ دە اسكەري بولىمدە ەكەنىن حابارلادى.

«قازىرگى ۋاقىتتا اتالعان اسكەري قىزمەتشىلەر اسكەري بولىمدە جانە كۇن تارتىبىنە سايكەس قىزمەتىن اتقارىپ ءجۇر»، – دەپ مالىمدەدى ق ر قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى.

كەيىن الەۋمەتتىك جەلىدە ەكى ساربازدىڭ ۆيدەوسى دا جاريالاندى. اينار احمەتوۆ 24 قىركۇيەكتە كەمەگە مىنبەگەنىن، تەڭىز جاعالاۋىندا بولعانىن جانە وقيعادان كەيىن جاقىندارىنا حابارلاسقانىن ايتتى.

«24 قىركۇيەكتە تەڭىز جاعالاۋىندا بولدىم، ياعني كەمەگە مىنگەن جوقپىن. وقيعا ورىن العاننان كەيىن ۇيدەگىلەرگە حابارلاسىپ، جاعدايىمنىڭ جاقسى ەكەنىن جەتكىزدىم»، – دەدى اينار احمەتوۆ.

ءالي ماعاۋيا دا سول كۇنى كەمەگە مىنبەگەنىن جانە جاعالاۋ كۇزەتىندە قالعانىن ايتتى.

وسىلايشا، اينار احمەتوۆتىڭ حابارسىز كەتكەنى تۋرالى جەلىدەگى اقپارات راستالمادى. قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە، ول اسكەري بولىمدە قىزمەتىن جالعاستىرىپ ءجۇر.

«سۇڭگۋىرلەر تۋرالى سيۋجەتتى وشىرگەلى جاتىر»

تاعى ءبىر انونيم اككاۋنتتا كاسپييدەگى ىزدەۋ جۇمىستارى كەزىندە تۇسىرىلگەن سۇڭگۋىرلەر تۋرالى سيۋجەتتى ينتەرنەتتەن وشىرگەلى جاتقانى تۋرالى جازبا تارادى.

الايدا بۇل مالىمدەمەنى راستايتىن دالەل كەلتىرىلمەگەن. NoFake.kz تەكسەرگەن كەزدە اتالعان سيۋجەت ەكى YouTube ارناسىندا دا اشىق تۇرعان جانە ۆيدەولار قولجەتىمدى.

دەمەك، سيۋجەتتىڭ «ءوشىرىلىپ جاتقانى» تۋرالى اقپاراتتى راستالعان فاكت رەتىندە قابىلداۋعا نەگىز جوق.

«امان قالعان ساربازداردان ادەيى سۇحبات الىنباي جاتىر» دەگەن اقپارات

الەۋمەتتىك جەلىدە امان قالعان اسكەري قىزمەتشىلەردەن سۇحبات الىنباۋىن وقيعا تۋرالى اقپاراتتى جاسىرۋ ارەكەتىمەن بايلانىستىراتىن پىكىرلەر دە تاراعان. الايدا «سۇحبات ادەيى الىنباي جاتىر» دەگەن تۇجىرىمدى دالەلدەيتىن ناقتى دەرەك نەمەسە رەسمي مالىمەت جوق.

وقيعاعا قاتىستى تەرگەۋ ءجۇرىپ جاتقانىن دا ەسكەرگەن ءجون. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق-پروسەستىك كودەكسىنىڭ 201-بابىنا سايكەس، سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ دەرەكتەرىن جاريالاۋعا شەكتەۋ قويىلادى.

«سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ دەرەكتەرى جاريا ەتۋگە جاتپايدى. ولار پروكۋروردىڭ رۇقساتىمەن عانا جانە تەرگەپ-تەكسەرۋ مۇددەلەرىنە قايشى كەلمەيتىن كولەمدە جاريا ەتىلۋى مۇمكىن»، – دەلىنگەن قىلمىستىق-پروسەستىك كودەكستىڭ 201-بابىندا.

سوندىقتان تەرگەۋگە قاتىستى بارلىق اقپاراتتىڭ بىردەن جاريالانباۋى ونىڭ ادەيى جاسىرىلىپ جاتقانىن بىلدىرمەيدى. تەرگەۋ بارىسى مەن پروسەسسۋالدىق ارەكەتتەرگە قاتىستى مالىمەتتەردىڭ ءبىر بولىگى زاڭ تالاپتارىنا بايلانىستى جاريالانباۋى مۇمكىن.