ەلباسى بەلگىلەگەن ستراتەگيالىق باعدارلامالاردىڭ تىرەگى سانالاتىن ءبىلىم سالاسىنداعى بايىپتى تىرلىك جايلى وبلىس اكىمى قىرىمبەك ەلەۋ ۇلى كوشەربايەۆپەن سۇحباتىمىزدا دا كەڭىنەن ايتىلادى.
جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىندا قىزىلوردا وبلىسىندا ءبىر كۇندە 8 مەكتەپ، 1 بالاباقشا اشىلدى. وبلىس اكىمى قىرىمبەك كوشەربايەۆ پەن وڭىرگە جۇمىس ساپارىمەن كەلگەن ق ر ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى اسلان ءسارىنجىپوۆ جاڭا ءبىلىم وشاقتارىنىڭ اشىلۋىنا قاتىسىپ، ەل قۋانىشىن ءبولىستى. وبلىس پەداگوگتارىنىڭ تامىز ءماسليحاتىندا ماڭىزدى سالاداعى ماقسات، مىندەتتەر بەلگىلەندى.
– قىرىمبەك ەلەۋ ۇلى، جاقىندا عانا ايماقتا ءبىر كۇندە 10-عا جۋىق الەۋمەتتىك نىسان اشىلدى. جاڭا وقۋ جىلى قارساڭىنداعى بۇل سەرپىن جىلدار بويى اتقارىلعان جۇيەءلى جۇمىستىڭ ناتيجەسى دەپ بىلەمىز. وسى باعىتتا تاعى قانداي باستامالار بار؟
– بۇل كۇندە ساپالى ءبىلىمنىڭ مەملەكەت پەن قوعام ءۇشىن باستى قۇندىلىق، ەڭ قىمبات قازىنا ەكەندىگىنە ەشكىمنىڭ تالاسى جوق. ءبىلىم سالاسىنىڭ دامۋى – بۇگىندە ءوركەنيەتتىڭ ولشەمى، قوعام دامۋىنىڭ باستى كورسەتكىشى. ءبىزدىڭ جاعدايدا ءبىلىمنىڭ بيىك بەدەلى – تاۋەلسىز مەملەكەت رەتىندە دامۋىمىزدىڭ باستى العىشارتى. سوندىقتان دا ءبىلىمدى دامىتۋ مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ بەلگىلەگەن بارلىق ستراتەگيالىق باعدارلامالاردىڭ تىرەگى بولىپ كەلەدى. ەلباسى ۇسىنعان 5 رەفورما اياسىندا ىسكە اساتىن ۇلت جوسپارى دا بولاشاق قازاقستاننىڭ كەلبەتىن انىقتايتىن ءبىلىم سالاسىنا قاتىستى ءبىرقاتار ماڭىزدى قادامداردى قامتيدى.
سوندىقتان دا ءبىلىم سالاسىنىڭ دامۋى، ۇستازداردى قولداۋ، وقۋشىلار مەن تۇلەكتەرگە بارىنشا جاعداي جاساۋ – ءبىز ءۇشىن قاشاندا ەڭ باستى مىندەتتەردىڭ قاتارىندا. ءبىز بىلىمگە باسقا بىردە-بىر سالامەن سالىستىرۋعا كەلمەيتىن قولداۋ كورسەتىپ كەلەمىز. بيىلعى جىلى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا وبلىس بيۋدجەتىنىڭ 35 پايىزى، ناقتى ايتساق، 66 ميلليارد تەڭگەدەن اسا قارجى ءبولىندى. ءۇش جىل ىشىندە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ بيۋدجەتى 24 ميلليارد تەڭگەگە ارتتى. قىزىلوردا وبلىسى بيۋدجەتى شىعىنداردىڭ 60 پايىزدان استامى الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتالادى. الەۋمەتتىك شىعىنداردىڭ ۇلەسى بويىنشا قىزىلوردا وبلىسى رەسپۋبليكا بويىنشا ءبىرىنءشى ورىندا تۇر. بۇل – ءبىزدىڭ بولاشاققا باعىشتالعان ەڭ ماڭىزدى ينۆەستيسيامىز.
ءبىز ءۇش اۋىسىمدا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردىڭ ماسەلەسىن تۇپكىلىكتى شەشتىك. ەندى ءۇش اۋىسىمدا وقيتىن مەكتەپ قىزىلوردا وبلىسىندا جوق دەپ سەنىممەن ايتۋعا بولادى. ەكى جىلدىڭ ىشىندە اپاتتى جاعدايداعى 34 مەكتەپتىڭ 22ء-سى قايتا سالىندى، قالعان 12 مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىن بيۋدجەتتىڭ ىڭعايىنا قاراي، 2016-2017 جىلدارى سالۋ جوسپارلانعان. جالپى، 2015 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن وبلىس اۋماعىندا مەملەكەت ەسەءبىنەن 19 جاڭا مەكتەپ پەن 3 بالاباقشانىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى.
ءبىز ءاردايىم جاڭا وقۋ جىلىنا ايرىق-شا دايىندىقپەن كەلۋگە تىرىسامىز. بيىلعى 1-قىركۇيەكتە 14 جاڭا مەكتەپ پەن 2 بالاب ا قشا ىسكە قوسىلادى.
اتاپ ايتساق، ارال اۋدانى توقاباي ەلدى مەكەنىندەگى 140 ورىندىق جاڭا مەكتەپ، قوسامان ەلدى مەكەنىندەگى 100 ورىندىق مەكتەپ، جاڭاقۇرىلىس ەلدى مەكەنىندەگى 200 ورىندىق، قازالى اۋدانى اراندى اۋىلىنداعى 100 ورىندىق، سارىبۇلاق اۋىلىنداعى 100 ورىندىق، قارماقشى اۋدانى اقاي ەلدى مەكەنىندەگى 280 ورىندىق بالاباقشا مەن 600 ورىندىق مەكتەپ، سىرداريا اۋدانى شاعان اۋىلىنداعى 900 ورىندىق، شيەلى اۋدانى بالا بي اۋىلىنداعى 900 ورىندىق مەكتەپ جانە قىزىلوردا قالاسىنداعى تاعى ءبىر جاڭا 900 ورىندىق مەكتەپ قىركۇيەكتىڭ بىرىندە وقۋشىلار مەن ۇستازدارعا ەسىكتەرىن اشادى.
قازىرگىدەي كۇردەلى ەكونوميكالىق جاعدايعا قاراماستان، اۋىل-قالالارىمىزدا جاڭا بالاباقشا مەن مەكتەپتەردىڭ كوپتەپ اشىلۋىن – مەملەكەتتىڭ ءبىلىم مەن بالا ءتاربيەسىنە دەگەن ەرەكشە كوزقاراسىنىڭ، شىن قامقورلىعىنىڭ ايعاعى دەپ ءبىلۋ كەرەك.
مەملەكەت پەن جەكە كاسىپكەرلەردىڭ كۇءشىن بىرىكتىرىپ، ىنتىماقتاسا جۇمىس ءىستەۋءدىڭ ارقاسىندا وتكەن جىلى جالپى سانى 103 جاڭا بالاباقشا، سونىڭ ىشىندە 77 جەكە بالاباقشا اشىلدى. بيىلعى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن تاعى 61 بالاباقشا اشۋ جوسپارلانۋدا. سونىڭ ارقاسىندا جاڭا وقۋ جىلىنان باستاپ، «بالاپان» باعدارلاماسى بويىنشا 3-6 جاستاعى بالالارىمىز بالاباقشامەن 100 پايىز قامتىلىپ، ەلباسىنىڭ 2020 جىلعا دەيىن ورىندالۋى ءتيىس بۇل تاپسىرماسى سىر ەلىندە مەرزىمىنەن ەرتە ورىندالماقشى. ەندى ءبىزدىڭ الدىمىزدا ءبىر ءجانە ءۇش جاس اراسىنداعى بۇلدىرشىندەردى بالاباقشامەن قامتۋدى كوتەرۋ مىندەتى تۇر.
جاڭا وقۋ جىلى دەمەكشى، بيىل قىزىلوردالىق مەكتەپتەردىڭ سانى 292-دەن 300-گە دەيىن ارتىپ، ونداعى وقيتىن بالا سانى بىلتىرعى 128 مىڭنان 134 مىڭعا دەيىن كوبەيمەك. ونىڭ ىشىندە بايقوڭىر قالاسىنداعى وسىعان دەيىن رەسەي فەدەراسياسىنىڭ قاراماعىندا جۇمىس ىستەپ كەلگەن 6 قازاق مەكتەبى دە بار. ولاردىڭ قازاقستاندىق وقۋ باعدارلاماسىنان قول ءۇزىپ قالعانىن ەسكەرىپ، وبلىستىڭ ۇستازدار قاۋىمىن بايقوڭىرلىق ارىپتەستەرگە جان-جاقتى قولداۋ جاساۋعا شاقىردىق. مۇعالىمدەءرىمىزءدىڭ بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرۋ جۇمىستارىنا عارىشتى قالاداعى ءبىلىم سالاسى وكىلدەرىن كەڭىرەك تارتۋعا تىرىسامىز.
– ايماقتىڭ ءبىلىم سالاسىن ءسوز ەتكەندە، وسىعان دەيىن ۇبت-دان كوش سوڭىندا قالىپ كەلگەنى ويعا ورالادى. بيىل ايماق وقۋشىلارى سىناقتان سۇرىنبەي وتكەن سياقتى. كورسەتكىشكە كوڭىلىڭىز تولدى ما؟
– ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ينفراقۇرىلىمى مەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىن نىعايتۋ جانە ۇستازداردىڭ بىلىگىن كوتەرۋ، ولاردى ىنتالاندىرۋمەن بىرگە ءتارتىپتى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان كەيبىر قاتال شارالارعا دا بارۋعا تۋرا كەلگەندىگىن بىلەسىزدەر. الدىڭعى جىلى ءبىر مەزەتتە 27 مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ ورنىنان بوساعانى ەستە بولار. مۇنى تىم قاتالدىق دەپ قابىلداعاندار دا بولعان شىعار. ءبىراق مەكتەپتى ءبىتىرىپ، بولاشاق ماماندىعىن تاڭدايتىن ءار بالانىڭ تاعدىرىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىك ءۇشىن وسىنداي قادامعا بارۋعا تۋرا كەلدى.
قابىلدانعان كەشەندى شارالار العاشقى ناتيجەسىن كورسەتتى. جۇمسالعان كۇش زايا كەتپەدى، سالعان قاراجات اۋىز تولتىرىپ ايتارلىق ينتەللەكتۋالدىق ءوسىم بەرە باستادى. وسى ورايدا، بولىنگەن قارجىنى ءتيىمءدى يگەرىپ، ىسكە جاراتا بىلگەن سالا ماماندارىنىڭ، اسىرەسە، ۇستازدار قاۋىمىنىڭ ابىرويلى ەڭبەگىن اتاماسقا بولمايدى.
ايماقتىڭ ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەست قورىتىندىسى بويىنشا 13-ورىننان 5-ورىنعا شىعۋى – ەڭ اۋەلى ءبىزدىڭ مۇعالىمدەرىمىزدىڭ ەڭبەگى ەكەندىگىن بۇگىن تاعى ءبىر ەرەكشە اتاعىم كەلەدى. بۇل ناتيجە – ەشقانداي كۇمان تۋعىزبايتىن، ۇستازدار مەن وقۋشىلارىمىزدىڭ ادال ەڭبەگىنىڭ جەمىسى. بارلىق اۋداندارداعى ورتاشا بالدىڭ بىركەلكى جوعارى شىعىپ، ورتاشا رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتەن جاقسى بولۋى سوعان دالەل. بۇل جەتىستىك بالالاردىڭ الدىن اشىپ، قىزىلوردالىق تۇلەكتەرگە ەڭ ۇزدىك جوعارى وقۋ ورىندارعا جول سالدى. 2015 جىلى ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەستكە قاتىسقان تۇلەكتەردىڭ جارتىسى ءتۇرلى مەملەكەتتىك گرانتتار ەسەبىنەن قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ماڭدايالدى جوعارى جانە كاسىپتىك وقۋ ورىندارىنا قابىلداندى. ءبىزدى مارقايتاتىن ءارى ەرتەڭگە دەگەن سەءنىمىمىزدى كۇشەيتەتىن بۇدان ارتىق كورسەتكىش جوق.
– ايماقتا يننوۆاسيالىق مەكتەپتەر جەءلىسىنىڭ قۇرىلىپ جاتقانىن بىلەمىز. بۇل ءبىلىم سالاسىن جاڭا ادىستەمەگە كوشىرۋدىڭ العاشقى قادامدارى بولىپ سانالا ما؟
– بۇل – جاڭاشىل باستاما. وبلىستاردىڭ اراسىندا العاشقى بولىپ نازاربايەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىمەن ارنايى مەموراندۋمعا قول قويۋ، ايماقتىق يننوۆاسيالىق مەكتەپتەر جەءلىسىن قۇرۋ جوباسى بىزدە باستالىپ وتىر. اتالعان جوبا اياسىندا وبلىسىمىزدىڭ 22 مەكتەبى نازاربايەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەءرىءنىڭ ۇلگىسى بويىنشا جاراقتانادى، مۇعاءلىمدەءرى تولىقتاي قايتا وقىتىلادى. بۇل ماماندار سالانى جاڭا وقۋ ادىستەمەسىنە كوشىرۋگە كۇش سالۋى ءتيىس.
وسى باعىتتا نازاربايەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى مەن «ورلەۋ» بىلىكتىلىكتى جەتىلدىرۋ ورتالىقتارى ارقىلى 4 مىڭنان اسا ۇستاز دەڭگەيلى كۋرستاردان ءوتىپ، ءبىلىمىن كوتەردى. بۇل جۇمىس الداعى ۋاقىتتا جالعاسىن تابادى.
«ءبىلىم – ينەمەن قۇدىق قازعانداي» دەيءدى عوي، سالاداعى وڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە العان ۇستازدارعا دەگەن ءبىزدىڭ ريزاشىلىعىمىز ەرەكشە زور.
دەگەنمەن، ەلباسىمىز ايتقانداي، تابىسقا قول جەتكىزۋ وڭاي ەمەس، ال ونى ۋىستان جىبەرىپ الماۋ – ودان دا قيىن. ماسەلە – رەيتينگتەگى ورىندا ەمەس، ەڭ باستىسى، ءبىزدىڭ بالالارىمىزدىڭ ءبىلىم الۋى ءۇشىن جان-جاقتى جاعداي جاسالسا، ءوڭىر ءۇشىن تولايىم تابىستىڭ كىلتى سول بولماق.
ەلدىڭ بولاشاعى وسى سالامەن تىكەلەي بايلانىستى بولعاندىقتان، ول ءاردايىم قىراعى قاداعالاۋدى، ايرىقشا ءمان بەرۋدى تالاپ ەتەدى. جىلدام وزگەرەتىن، ۇزاقمەرزىمدى بولجام جاساۋ مۇمكىن ەمەس، قازىرگى ۋاقىتتا ءبىلىم بەرۋگە دە جاڭا ادىستەر، تىڭ تاسىلدەر قاجەت.
ادام بالاسىنىڭ جەر بەتىندەگى تاريحى 50 مىڭ جىل دەپ ەسەپتەلىنسە، وسى ارالىقتا 1600 ۇرپاق الماسقان ەكەن. سونىڭ ىشىندەگى سوڭعى 150 ۇرپاق قانا جازۋ جانە وقۋمەن تانىس، 8ء-ى عانا ۋاقىت ولشەۋدى بىلەدى، تەك 4 ۇرپاق ەلەكتر قۋاتىن پايدالانىپ كەلەدى. بايقاساڭىزدار، ءاربىر جاڭا ۇرپاق ادام ءومىءرىن تۇبەگەيلى تۇردە وزگەرتەتىن جاڭالىقتارعا بەيىمدەلۋگە ءماجبۇر. ءبىز ءۇشىن ونداي جاڭالىقتار عالامدانۋ، جەكە كومپيۋتەر جانە ينتەرنەت بولىپ وتىر. ءاربىر جاڭا بۋىننىڭ يگەرەتىن ءبىلىمى، ساناسىنا توقۋى ءتيىس اقپاراتى گەومەتريالىق پروگرەسسيا جىلدامدىعىمەن ءوسىپ كەلەدى. سوندىقتان دا ۇستازدار قاۋىمى بالانى وزدەرىنە بەيتانىس بولاشاق ءۇشىن دايىندايتىنىن ءبىر ءسات ەستەن شىعارماۋى ءتيىس. كەزىندە روبيندرانات تاگور دەگەن ءۇندى عۇلاماسى «ۇستاز ءشاكىرتتى ءوزىنىڭ ءبىلىمى مەن قابىلەتىنىڭ قۇربانى ەتپەۋى ءتيىس» دەگەن ەكەن. ياعني، الدىمىزدا جۇرگەن بالالاردىڭ ءبىلىمى مەن داعدىلارى ءبىزدىڭ بىلگەنىمىزدەن الدەقايدا ارتىق بولۋى ءتيىس. ول ءۇشىن ۇستازدار قاۋىمى مەن ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە قويىلاتىن تالاپ ارتا بەرەدى.
مەكتەپ پەن ۇستاز ءبىلىمنىڭ جالعىز قاينار كوزى، تاربيە-تالىمنىڭ دارا ورتالىعى بولۋدان قالدى. بالا ءوزىن مازالاعان سۇراقتارىنا جاۋاپ تابۋ ءۇشىن اۋەلى مۇعالىمىنە ەمەس، قولىنداعى تەحنيكاعا مەن عالامتورعا جۇگىنەدى. اقپاراتتىڭ تارالۋ جىلدامدىعىنىڭ ءوسۋى ءبىلىمنىڭ جاڭارۋ جىلدامدىعىن دا ارتتىردى. وقۋ ورنىندا العان بىلىممەن ءومىر بويى جۇمىس ىستەۋگە بولاتىن ماماندىق قالمادى. ءومىر بويى وقۋ، ۇزدىكسىز وقۋ، بىلىكتىلىكتى ۇدايى جەتىلدىرۋ ۇعىمدارى ادام ءومىرىنىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى.
مۇنىڭ بارلىعى مەكتەپتەگى جۇمىستىڭ نەگىزدەرىن قايتا قاراۋعا شاقىرادى. ەندى ءبىءلىم بەرۋ ءۇردىسىنىڭ نەگىزگى سۋبەكتىسى وقۋشىنىڭ ءوزى مەن ونىڭ كۇن سايىن ارتىپ كەلە جاتقان سۇرانىستارى، قىزىعۋشىلىعى مەن شەكسىز مۇمكىندىكتەرى. ەسكىشە جۇرسەك، مەكتەپ بالا ءۇشىن تارتىمسىز بولماق. ءبىلىم بەرۋ ورتاسىمەن بىرگە وقىتۋشى مەن وقۋشى اراسىنداعى قارىم-قاتىناس ەرەجەلەرى دە ءوزگەرۋى قاجەت. «مەن كورسەتەمىن – سەن ءۇيرەن» دەگەن كونە قيسىننان «بىرگە ۇيرەنەيىك» دەگەن جاڭا قاعيداعا نەگىزدەلگەن ءارىپتەستىك پرينسيپ ورناۋى كەرەك دەپ ويلايمىن.
وقۋشىلار باسقا ادامدارمەن ءتيىمدى قارىم-قاتىناس ورناتۋعا، الدىنا دۇرىس ماقسات قويا بىلۋگە، ۋاقىتىن دۇرىس جوسپارلاۋعا جانە جەكە قابىلەتتەرىن ورنىمەن ءارى ءتيىمدى پايدالانۋعا ۇيرەنۋى قاجەت. اقپارات تاسقىنىندا كەرەگىن ىزدەپ تابۋعا ۇيرەتۋ ارقىلى ءبىز بالالارعا جەكە ءبىلىم الۋ تراەكتوريالارىن قالىپتاستىرىپ، ءومىر بويى ءبىلىم الۋ داعدىسىن سىيلاي الامىز. سوندا عانا وقۋشى بولاشاقتا تابىستى مامان بولىپ قالىپتاسادى.
– كەزىندە ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىن باسقاردىڭىز. سالاداعى رەفورمانىڭ تابىستى ءجۇرۋى ءۇشىن ءبىز قاي ماسەلەنى ەلەپ-ەسكەرگەنىمىز ءجون؟ ۇستانار باعىتىمىز قانداي بولۋى ءتيىس؟
– ايماق باسشىسى عانا ەمەس، ازامات رەتىندە دە ويىمدى ايتايىن. مىسالى، قاءزىر ءبىز بالاباقشالارداعى ورىن سانىن كوبەيتۋگە قاتتى دەن قويىپ، ونداعى تاربيە جۇمىسىنىڭ ساپاسىنا ءتيىستى كوڭىل بولمەي كەلەمىز. ونداعى مامانداردىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگى، جاڭا ادىستەمە مەن تەحنولوگيالاردى قولدانىلۋى تاسادا قالىپ كەلەدى. مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى پەداگوگ مامان ءوزىنىڭ كۇتۋشى ەمەس، تاربيەشى ەكەندىگىن ۇمىتپاۋى ءتيىس.
بۇل مىندەتتىڭ وزەكتىلىگى، اسىرەسە، ءقازىر ەرەكشە ارتىپ تۇر. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي، 12 جىلدىق ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ جاڭا قۇرىلىمى «1+11» فورمۋلاسى بويىنشا بەكىدى. ياعني، 12 جىلدىق وقىتۋ جۇيەسىنىڭ العاشقى جىلى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن، قالعان 11 جىلى مەكتەپتى قامتيدى. بۇل رەتتە مەكتەپكە دەيىنگى جانە باستاۋىش مەكتەپ كەزەڭدەرىنىڭ مازمۇن تۇرعىسىنان ءوزارا ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كوپ جۇمىس ىستەلۋى قاجەت.
ورتا ءبىلىم جۇيەسىندەگى ۇزدىك كورسەتكىش پەن جالپى كورسەتكىش اراسىنداعى ايىرمانى بارىنشا ازايتۋ دا قازىرگى باستى ماقساتتىڭ ءبىرى. ۇستازدارمەن كەزدەسۋىنىڭ ءبىرىندە ەلباسى ۇزدىك وقيتىن وقۋشى مەن ءبىلىمى ناشار بالا اراسىنداعى ايىرماشىلىق قىسقارعاندا عانا ءبىلىم جۇيەسىنىڭ جاقساراتىنىن ايتقان بولاتىن. وسى ماسەلەنىڭ شەءشىلۋى سالا دامۋىنداعى تۇيتكىلدى ءمىندەتتەرءدىڭ ءبىرى بولماق.
ءبىزدىڭ الدىمىزداعى ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ تاعى ءبىرى – كاسىبي ءبىلىم بەرۋدەگى جاعدايدى قايتا قاراپ، كادرلىق، ماتەريالدىق رەسۋرستار جانە ءبىلىم بەرۋدىڭ شارتتارى مەن ادىستەمەسىن وڭتايلاندىرۋ، وقۋ ورنىنداعى باسقارۋ تاسىلدەرىن ۋاقىت تالابىنا يكەمدەۋ.
ەرەكشە نازار تالاپ ەتەتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت – ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى اياسىنداعى تاربيە جۇمىسى. سونىڭ ىشىندە وقۋشىلاردىڭ ادامگەرشىلىگى مەن مورالدىق كەلبەتىن قالىپتاستىرۋ ماسەلەسى. قازىرگى ۋاقىتتىڭ تالابىنا ساي، ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى تەحنولوگيالىق باعىتقا ەرەكشە دەن قويعانىمەن، ادامگەرشىلىك جانە ۇلت رۋحانياتىنان قول ۇزگەن تەحنوكراتيزم بىزگە كەرى اسەر ەتۋى ءمۇمكىن. قايماعى بۇزىلماعان ۇلتتىڭ رۋحاني قازىناعا مۇراگەر بولعان ءبىز سەكىلدى ايماققا بۇل ماسەلەنى دە ەستەن شىعارۋعا بولمايدى.
ءبىزدى ۇلت رەتىندە ساقتاعان، اقپارات تاسقىنى مەن عالامدانۋ كۇشىنە توتەپ بەرە الاتىن وسىنداي تەمىرقازىق ۇستانىمداردى بالا ساناسىنا ءسىڭىرۋ قاجەتتىگىن ۇمىتپاعان ءجون.
سونىمەن بىرگە ادامزاتقا جات قاتىگەزدىك، ماسىلدىق پەن مەنمەندىك، ەرىنشەك ءمىنەزدەن بويدى تاسالاپ، مەيىرىمدىلىك، ەلگەزەكتىك، قاراپايىمدىلىق سياقتى كىمگە بولسا دا جاراساتىن قاسيەتتەردى بالا بويىنا دارىتۋ ماڭىزدى. ۇستازدار قاۋىمى ءوزدەءرىنىڭ بۇعان دا جاۋاپتى ەكەندەرىن ءبىلۋى ءتيىس.
ءقازىر ماعان «سىر ءوڭىرىنىڭ مەكتەپتەرى شىن مانىندە، زامان تالابىنا ساي ءبىلىم ورداسىنا اينالۋى ءۇشىن نە ىستەلۋى قاجەت؟» دەگەن ساۋال ءجيى قويىلادى. ونىڭ شەشىمىن بىلايشا تارقاتار ەدىم: بىرىنشىدەن، مەكتەپتە ساپاسى جوعارى جانە قازىرگى ۋاقىتتا قولدانبالى ءبىلىم بەرىلۋى ءتيىس. ەڭ ۇزدىك جانە ارتتا قالعان وقۋشىلار اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى مەيلىنشە قىسقارتۋ كەرەك. ەكىنشىدەن، مەكتەپتىڭ ماقساتى بالانى تەك وقىتۋ عانا ەمەس، قازىرگى زاماندا ءوز ورنىن تاۋىپ، باسەكەلەستىكتە ءومىر سۇرە الاتىن تۇلعا تاربيەلەۋ بولۋى شارت. ءۇشىنءشى، مەكتەپتەگى ءمۇعالىمنىڭ بىلىگىن ۇدايى كوتەرۋ جانە ولاردىڭ شىعارماشىلىق جۇمىسىنا جاعداي جاساۋ باستى نازاردا بولۋى ءتيىس.
ەڭ باستىسى – مەكتەپتەر ەلىمىز بەن ءدۇنيەدە بولىپ جاتقان الەۋمەتتىك جاڭالىقتارعا اشىق بولۋى قاجەت.
اتالعان مىندەتتەردىڭ بارلىعى پرەزيدەنتىمىز ن.نازاربايەۆتىڭ باستاماسىمەن جاساقتالىپ، ىسكە اسىرىلىپ جاتقان كەلەلى جوسپارلاردان تۋىندايدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ تاڭى اتقان كەزدەن-اق ەلباسى دامۋىمىزدىڭ دىڭگەگى ءبىلىم مەن عىلىم ەكەندىگىن باسىپ ايتىپ، «كەلەشەككە – كەمەل بىلىممەن» دەگەن بارشاعا ورتاق فورمۋلاسىن ۇسىندى. سونىڭ اياسىندا قازاقستاندىق ءبىلىم بەرۋ بۇرىن سوڭدى كورمەگەن قارقىندى ىلگەرىلەۋ كەزەڭىنە اياق باستى. ەلىمىزدە جۇزدەگەن مەكتەپ پەن بالاباقشا بوي كوتەردى. جوعارى وقۋ ورىندارىن قولداۋ، ۇستازداردىڭ عىلىمي ىزدەنىسىنە قاجەتتى گرانتتار ءبولۋ، «بولاشاق» باعدارلاماسى، نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتى مەن نازاربايەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى، مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋدى 100 پايىزعا جەتكىزۋ، 12 جىلدىق ورتا بىلىمگە كوشۋ، مەكتەپتەردەگى 3 اۋىسىمدا وقۋدى جويۋ، اپاتتى مەكتەپتەر ماسەلەسىن تۇبەگەيلى شەشۋ تۋرالى شەشىمدەر، بىلىمدەگى يننوۆاسيالارعا كورسەتىلەتىن جان-جاقتى قولداۋ – وسىنىڭ بارلىعى بىزبەن كورشىلەس ەلدەردە ىسكە اسا قويماعان، كوپ مەملەكەت ءالى ارمانداي دا المايتىن بيىك بەلەستەر.
مەملەكەت باسشىسى ەندىگى جەردە بار كۇشىمىز بەن جىگەرىمىزدى جۇمىلدىرىپ وزىق دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋدىڭ قامىنا كىرىسۋدى تاپسىرعانىن بىلەسىزدەر. سونىڭ ىشىندە وسى ەلدەردىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەلەرىنە ءتان جوعارى ساپا مەن بيىك دەڭگەيگە قول جەتكىزۋ مىندەتى قويىلدى.
بۇل ىستەگى ءبىزدىڭ نەگىزگى كاپيتالىمىز – تالاپتى، تاربيەلى، وتانسۇيگىش رۋحى بيىك جاس ۇرپاق. سوندىقتان ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋ – مارتەبەسى بيىك، ماڭىزى زور، جالپىۇلتتىق مۇددە.
– اڭگىمەڭىزگە راقمەت!
سۇحباتتاسقان
گۇلزينا بەكتاس
"قامشى" سىلتەيدى
دەرەككوز: ايقىن-اقپارات
