قازاق جەرىندە قانشاما تۋما تالانتتار دۇنيەگە كەلگەن. تالانت دەگەنىمىز – دارىندى ادامنىڭ بويىنا تۋا بىتەتىن اسىل قاسيەت.
 تالانت جالقى جۇرمەيدى دەگەن ءسوز بار، دا­رىندى ادامداردىڭ بويىنان بىرنەشە ەرەك­شەلىكتەردى تابۋعا بولادى. الماتى وبلىسى تالعار اۋدانىنداعى بىرلىك اۋىلىنىڭ تۇر­عىنى دوسجان تۇرعان ۇلى وتەكوۆ وسىنداي دارىن يەسى، ونەگەلى ومىرىمەن ارتىنا جارىق ءىز قالدىرعان ادام. «ول – عالىم، اقىن، جازۋشى، سۋرەتشى، كومپوزيتور، ءانشى، كۇيشى، سپورتشى، سونداي-اق ەمشىلىك قاسيەتى بار ەرەكشە جاراتىلعان ادام ەدى» دەپ جازادى دوسى تۋرالى فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىم­دارىنىڭ كانديداتى، فيلولوگيا عىلىم­دا­رىنىڭ دوكتورى شەرالى ءبىلال. كەيىنگى ۇر­پاق­قا ۇلكەن ونەگە قالدىرىپ، ءومىرىن جاستارعا ءبىلىم بەرۋگە، ونەرگە، يماندىلىققا تاربيە­لەۋگە ارناعان، حالقىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن دوسجان وتەكوۆ ەسكەرتكىش قويۋعا لايىقتى تۇلعا، ءوزى تۋىپ-وسكەن تالدىبۇلاق اۋىلىنىڭ №35 ورتا مەكتەبىنە ونىڭ اتى بەرىلسە جەتكىنشەك ۇرپاقتى جان-جاقتى ەتىپ تاربيەلەۋگە وسىنداي ازاماتتىڭ ءومىر جولى ۇلگى بولار ەدى دەگەن ويلارىن ايتادى مار­قۇمنىڭ ءبىر توپ عالىم دوستارى. 
راسىندا، دوسجان اعانىڭ حالىققا سىڭىرگەن ءار سالاداعى ەڭبەكتەرى ايتسا ايتقانداي. ەگەر بۇل كىسىنىڭ شىعار­ما­لارى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە ەل ارا­سىنا تارالىپ كەتپەسە، «دوسجان اعا­نىڭ ءار نارسەدەن حابارى بار، قارا جاياۋ ادام ەمەس ەدى» دەپ قويا سالار ەدى. ونەردىڭ، سپورتتىڭ بيىگىنەن كورىنگەن بۇل كىسىنىڭ ماماندىعى – فيزيك، ماتە­ماتيك. سوندىقتان الدىمەن دوسجان اعانىڭ عالىمدىعىن ايتايىق. ءقازپي-دى 1960 جىلى بىتىرە سالىسىمەن ال­ماتى ونەركاسىپ كووپەراسياسى تەحني­كۋمىندا جوعارعى ماتەماتيكادان سا­ب ا ق بەردى. الپىسىنشى-جەتپىسىنشى جىل­دارى ءارتۇرلى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستي­تۋتتارىنىڭ ەسەپتەۋ ورتا­لىق­تارىندا ءبولىم باستىعىنان باستاپ ديرەكتوردىڭ عىلىمي ورىنباسارى قىز­مەتتەرىن اتقاردى. سول كەزدەردە عى­لىم­داعى وزەكتى ماسەلە سانالاتىن باسقارۋدىڭ اۆتوماتتى جۇيەلەرىن جاساۋعا قوماقتى ۇلەس قوستى. اۋىل­شارۋاشىلىق ينستيتۋتىندا ەلەك­تروندىق ەسەپتەۋ ماشينالارىنا پرو­گراممالار جاسادى، ماتەماتيكالىق پروگراممالاۋ، پروگراممالاۋدىڭ ما­تەماتيكالىق تاسىلدەرى جانە ەكونو­مي­كالىق كيبەرنەتيكا پاندەرىنەن ساباق بەردى. عالىمنىڭ جاساعان ءبىراز باع­دارلامالارى ماسكەۋدىڭ كيبەرنەتي­كا ورتالىعىندا ساقتاۋلى تۇر. سونداي-اق ول قازاق كەڭەس ەنسيكلوپە­ديا­سى­نىڭ 5،6 جانە 12 تومدارى اۆتورلارى­نىڭ ءبىرى. 
دوسجان وتەكوۆ – اقىن، جازۋشى، فيلوسوف. 2012 جىلى دۇنيە سالعان دوس­جان اعا ارتىنا ادەبيەت، مادەنيەت سالاسىندا كوپ مۇرا قالدىرىپ كەتتى. ونىڭ ولەڭدەرى كەزىندە ءبىرقاتار رەس­پۋبليكالىق باسىلىمداردا جارىق كوردى. «شۇعىلا ارمان» اتتى ەكى توم­دىق پوەمالار، باللادالار، ولەڭدەر جي­­ناعى باسىلىپ شىقتى. سونىمەن قاتار دوسجان وتەكوۆتىڭ «مون-تاندر قۇپياسى»، «قۇماري حيكاياسى» اتتى عىلىمي-فانتاستيكالىق روماندارى، «ادام: جان جانە ءتان»، «اسپان دۇنيەسى جانە قيسمەت زاڭى»، «جاراتۋشى جانە الەمنىڭ جارالۋى» دەگەن ءارقاي­سى­سى­نىڭ كولەمى 30 باسپا تاباق ءۇش توم­نان تۇراتىن «اقيقات كوزى» اتتى ءىرى عىلى­مي-زەرتتەۋ ەڭبەگى وقىرماندارعا جول تارتتى. عالىمنىڭ بۇل ەڭبەك­تەرىندە ايتىلاتىن فيلوسوفياسىندا «...سەن تىرشىلىك ەتىپ جاتقان فيزيكا­لىق ءدۇ­-نيە – مەكتەپ. مەكتەپتەن سەن تەك تاربيە الاسىڭ، ال مەكتەپ زاڭىن تەك ول عانا وزگەرتەدى» دەپ جازىلعان. اۆ­توردىڭ پايىمداۋىنشا، دۇنيە-الەم ماڭگىلىك، ونىڭ ءبىر بولشەگى بولىپ تا­بىلاتىن ادام دا ماڭگىلىك. ال ادامنىڭ بۇگىنگى تىرشىلىگى سول ماڭگىلىككە باس­تاي­تىن جولدىڭ العاشقى تاجىريبە-تا­نىم­دىق باستاماسى، ساتىسى، باسپال­داعى بولىپ سانالادى. 
دوسجان اعا – سۋرەتشى، كوركەم­دەۋ­ءشى. كەڭەس وداعى تۇسىندا سۋرەتشىلەر وداعىنا مۇشە بولۋ وڭاي بولعان جوق. دوسجان اعا سول وداقتىڭ بەلدى مۇشەسى بولدى. سول كەزدەردە ءتول شىعارمالا­رىنىڭ بىرنەشە كورمەسىن وتكىزدى. ونىڭ كورمەلەرى گەرمانيادا، فران­سيادا ۇيىمداستىرىلدى. كوپ­تە­گەن ەڭبەكتەرى سول جاقتاردا ساتىلىپ كەت­كەن. «مەنىڭ سۋرەت ونەرىندەگى ءمۇم­كىنشىلىكتەرىمدى بىلەتىن باسپا رەداك­سيا­لارىنان كىتاپ بەزەندىرۋگە باي­لانىستى تاپسىرىستار كەلە باستادى. ال­­­عاشقى كوركەمدەگەن كىتابىم – «التىن ساقا» بولاتىن. قازاقتىڭ بەينەلەۋ ونەرىنە، اسىرەسە، كىتاپ بە­زەندىرىمىنە ۇلكەن ۇلەس قوسقان جىل­دارىم – جەت­ءپىسىنشى، سەكسەنىنشى جىل­دار. قاسيەتتى بەينەلەۋ ونەرى مە­ءنىڭ تاعدىرىما جا­زىلعان-جا­زىل­ماعا­نىن مەن بىلمەي­ء-مىن، ءبىراق بىلەتىنىم سول – ول مەنى وقۋىن وقىماسام دا سىرتقا تەپكەن جوق. شىعارمالارىم كوپتەگەن رەس­پۋبليكالىق، وڭىرلىك، وداقتىق جانە حالىقارالىق كىتاپ كورمەلەرىنە قا­تىسىپ، بىرنەشە مارتە جۇلدەلى ورىن­دار الدى. مايلى بوياۋمەن سالىنعان كەس­كىندەمەلەرىم، گرافيكالىق شىعار­مالارىم بەرليننىڭ، تەگەراننىڭ، يسلامابادتىڭ جانە الماتىنىڭ كور­كەمونەر گالەرەيالارىندا ەل نا­زارىنا ۇسىنىلدى» دەپ جازادى ءوزىنىڭ ەستەلىك­تەرىندە دوسجان وتەكوۆ. دوس­جان اعا­نىڭ بەينەلەۋ ونەرىندەگى شى­عار­ما­لارى، كەسكىندەمەلەر مەن گرافي­كالىق تۋىندىلارى 500 بەتتەن تۇرا­تىن 2 توم­دىق البومعا توپتاستىرى­لىپ باسى­لىپ شىقتى. 
دوسجان وتەكوۆ – ءانشى، كۇيشى، كوم­پوزيتور. «دوسجان قۇيقىل­جى­تىپ ءان سالعاندا ءبارىمىز ۇيىپ تىڭ­دايتىنبىز. ول كوبىنەسە اباي، مۇحيت، اقان سەرى، جاياۋ مۇسا سياقتى قازاق كلاسسيكتەرىنىڭ اندەرىن ناقىشىنا كەلتىرىپ ادەمى ورىنداۋشى ەدى. دوسكەڭ 70-كە تارتا كۇيدى شەرتەتىن» دەپ ەسىنە الادى دوسجاننىڭ دوسى شەرالى ءبىلال. دوسجان وتەكوۆتىڭ بۇل سالاداعى دەڭ­گەيىن 2007 جىلى «ەكونوميكا» باسپا­سىنان جارىق كورگەن «كەمەل شاق» اتتى كىتابىنداعى نوتاعا تۇسىرىلگەن ولەڭدەرى مەن كۇيلەرىنەن بايقاۋعا بو­لادى. بۇل كىتاپقا ونىڭ 70-90-جىلدار ارالىعىندا شىعارعان اندەرى كىرگەن. ولاردىڭ كوبىسى كەزىندە رەسپۋبليكا­لىق باسىلىمداردا جارىق كورگەن، ءبى­رازى «كۇي تولقىنى»، «جاستىق شاق اۋەندەرى»، «ارمانىمنىڭ اق قۇسى» ءان جيناقتارىندا باسىلعان. دوسجان وتەكوۆ شىعارمالارىنىڭ كوبىسى «قازاقكونسەرت»، الماتى فيلارمو­نياسى، قازاق راديوسى جانە مادە­-نيەت مينيسترلىگىنىڭ رەپەرتۋارلىق بولىمدەرىنىڭ كوركەمدىك كەڭەستەرىن­دە قابىلدانعان. دوسجان اعانىڭ ءان­دەرىن قازاقتىڭ بەلگىلى انشىلەرى، حالىق ارتىستەرى زەينەپ قويشىبايەۆا، راشيد مۇسابايەۆ، ەسكەندىر حاسانعالييەۆ، نۇر­عالي ءنۇسىپجانوۆتار ورىنداپ، حالىق اراسىنا كەڭىنەن تاراتتى. وسىنداي قازاقتىڭ ايگىلى انشىلەرىمەن، شىعار­ماشىلىق ورتامەن تىعىز بايلانىستا بولۋى دوسجان وتەكوۆتىڭ بويىنداعى تالانتتىڭ كوزىن اشىپ، شابىتىن شال­قىتتى دەۋگە بولادى. 
دوسجان اعا – سپورتشى. جىگىتتىڭ بويىنداعى سەگىز قىردىڭ ءبىرى – شى­مىرلىعى بولۋى زاڭدى. دوسجان وتە­كوۆ كەزىندە ايتۋلى رەسپۋبليكالىق جا­رىستارعا، سپارتاكيادالارعا قاتى­سىپ، جۇلدەلى ورىندارعا يە بولعان بوكس­تان سپورت شەبەرى. سونىمەن قاتار كۇرەستىڭ دە بىرنەشە تۇرلەرىن يگەرگەن (سامبو، دزيۋدو، كاراتە، قازاقشا كۇرەس). سامبودان ءبىرىنشى رازريادتىڭ نورما­لارىن ورىنداعان. جەڭىل اتلەتيكادان دا الدىنا جان سالماي، 1000 مەترلىك جارىستا قالا چەمپيونى اتانعان. دوس­جان اعا وسىنىڭ بارىنە ۋاقىت تاۋىپ، بارلىق جاعىنان دا الدا ءجۇردى. قانداي جاعىنان بولسىن ول باسقالارعا ۇلگى بولدى. 
وسىنشاما مول ونەر دارىعان ازا­ماتقا ەمشىلىك قاسيەت تە قونىپتى. ونىڭ ەمشىلىگى ءبىز كورىپ جۇرگەن كەي­ء-بىر تاۋىپتەر مەن حالىق ەمشىلەرىنىڭ ەمدەۋ ادىستەرىنە كەلە بەرمەيدى ەكەن. دوسجان اعانىڭ ولاردان ەرەكشەلىگى – اۋىرىپ كەلگەن ادامنىڭ بويىنداعى رەزەرۆتەگى كۇشتى اۋرۋمەن كۇرەسۋگە باعىتتاي بىلەتىندىگىندە. ول ادام بويىنا سەنىم ۇيالاتىپ، اۋرۋمەن كۇ­رەسۋگە دەم بەرەتىن بولعان. ەمدەۋ سەانسى دياگنوز قويۋدان، اۋرۋعا نە سە­بەپ بولعانىنان باستالادى. ەمدەۋ ەنەرگەتيكالىق قۋات كۇشىمەن جۇزە­گە اسىرىلادى. ەنەرگيا كوزدەرى – قۇران ءسوزى، عارىشتىق قۋات كوزدەرى. سەانسقا ون شاقتى ادام قاتىسادى. ەمدەۋ بارىسىندا ادامدى قۋاتتان­دى­رىپ، رۋحاني كۇشىن اۋرۋمەن كۇرەسۋگە جۇمىلدىرۋعا باعىتتالعان سالاۋاتتى اڭگىمەلەر ايتىلادى. سەانس سوڭىندا ءار ادامنىڭ بويىندا ريزاشىلىق سە­ءزىمى ويانىپ، جانى جاي تابادى، جاڭا ءومىر ەسىگىن اشقانداي بولادى دەيدى ول كىسىنىڭ الدىندا بولعاندار. 
جاراتۋشى كۇش وسىنشاما قاسيەت­تەردى ءبىر ادامنىڭ بويىنا ءۇيىپ بەرە سالعان ەكەن. كوزى تىرىسىندە دوسجان وتەكوۆ دەگەن اتتى ەستىگەنمەن، كوپ­شىلىك دارىن يەسىنە اسا كوڭىل بولگەن جوق. «قولدا باردا التىننىڭ ءقادىرى جوق» دەيمىز. شىن مانىندە، ءار سالانى زەرتتەپ، ارتىنا ۇلكەن مۇرا قالدىرعان دوسجان اعانىڭ ەڭبەكتەرى كەلەر ۇر­پاققا ءتالىمى مول تاپتىرماس قۇندى ماتەريالدار بولىپ تابىلادى. بۇل كى­ءسىنىڭ ءبىراز ەڭبەكتەرى ءالى دە جارىققا شىقپاي جاتىر. «التىن شىققان جەردى بەلدەن قاز» دەيدى، ەگەر عالىمنىڭ ءشا­كىرتتەرىنە قالدىرعان جاڭالىقتارى، اقىننىڭ ولەڭدەرى، جازۋشىنىڭ شى­عار­مالارى، كومپوزيتوردىڭ تۋىندى­لارى الداعى ۋاقىتتا دۇرىس ناسيحات­تالىپ ءارى قاراي زەرتتەلسە، كەلەر ۇر-پاققا ۇلكەن تالىم-تاربيە، بولاشاق تالانتتاردىڭ جولىن اشاتىن مەكتەپ بولار ەدى. ونىڭ جان-جاقتى ەڭبەكتەرى جاستارعا ۇلگى بولار ەدى. وسى تۇرعىدان الىپ قاراعاندا دوسجان وتەكوۆ سياق­تى زيالى ازاماتتىڭ ەسىمى ءوزى تۋىپ-وسكەن تالدىبۇلاق اۋىلىنداعى ورتا مەك­تەپكە بەرىلسە يگى ءىس بولار ەدى. قا­زىرگى كەزدە №35 مەكتەپ «وتەكوۆ اتىن­داعى مەكتەپكە» اينالسا، بۇل قا­بىر­عادان وسىنداي ورەسى بيىك، حالقىنا قالتقىسىز قىزمەت ەتكەن زيا­لى ازا­مات­تاردىڭ شىققانى بايقالار ەدى. قازاققا تانىمال انشىلەر، جوعار­عى مەكتەپتەردە ۇستازدىق ەتەتىن عا­لىم­دار، بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ايگىلى شە­بەر­لەرى، كومپوزيتورلار قاۋىمى دا وسىن­داي ويدا. ەلىمىزدەگى ءبىرتۋار تا­لانت يەلەرىنىڭ ەسىمىن ەلگە تانىتىپ، ۇلگى ەتۋ ءۇشىن وسىنداي قادامدار جا­ساعان ءجون بولار.