تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلىنان ەركىن دەموكراتيالىق قوعامدى دامىتۋدىڭ جەدەل باعىتىن جاريا ەتە وتىرىپ، ازات وتانىمىزدىڭ ساياسي تاريحىنىڭ جاڭا دا جارقىن بولاشاعىنا قادام جاسادىق. وسىعان وراي، ەلباسىمىز ن.نازاربايەۆ: «ءبىز بوستاندىق پرينسيپتەرىنە، الەۋمەتتىك-باعدارلىق نارىققا، الەۋمەتتىك ىنتىماقتاستىققا سۇيەنە وتىرىپ، تولىق شەشىممەن جاقسى ءومىر سۇرۋگە يكەمدى، دەموكراتيالىق قوعام قۇرۋعا دايىنبىز»، دەپ بۇگىنگى تاڭداعى ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى دەموكراتيالىق قۇندىلىقتارعا ءتان قوعامدى قالىپتاستىرۋ ەكەندىگىن تاعى ءبىر باسا ايتقان بولاتىن.

ىرگەلى ءبىلىم نەگىزدەرى – جوو-لاردا

وسى جەردە قوعامداعى الەۋمەتتىك جاڭارۋلاردى جۇزەگە اسىرۋ مىندەتى ەلدەگى ينتەللەكتۋالدى الەۋەتتى ارتتىرمايىنشا جۇزەگە اسپايتىندىعى انىق. سەبەبى، دەموكراتيا ءبىر جىلدا نەمەسە ون جىلدىقتا وزىنەن ءوزى قۇرىلا سالاتىن ءۇردىس ەمەس. ول – وتە كۇردەلى قۇرىلىم، سوندىقتان دەموكراتيانىڭ ورنىعۋى ءۇشىن ۋاقىت جانە بەلگىلى رەسۋرستار قاجەت. وسى سۇراققا ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ: «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» جاڭا باعدارلامالىق ماقالاسىندا حالقىمىزدىڭ ءوز مەملەكەتىن وركە­نيەتتى ەلدەر قاتارىنا كوتەرۋ جو­لىنداعى الەۋمەتتىك باعىتتارىن تو­لىق قامتىعان ماسەلەلەردى كوتەرەدى. وسى تاپسىرمالار تولىعىمەن ءجۇ­زەگە اسقاندا عانا حالىقتىڭ دەنساۋ­لىعى جاقسارىپ، ءبىلىمى مەن ءبى­لىكتىلىگى ارتاتىنى، تۇرمىس دەڭ­گەيى كوتەرىلەتىنى، تىرشىلىك ەتۋى جاقسا­راتىنى، ەڭبەككە بەلسەندىلىگى ارتاتىنى، مەملەكەتىمىزدىڭ وركەنيەتتى ەلدەر قاتارىنا ەركىن ەنىپ، باسەكەگە قابىلەتتىلىگى قالىپتاساتىنى اي­قىن­دالعان. بۇل تاپسىرمالاردى ورىنداۋ ارقىلى ەلىمىز تاعى ءبىر جاڭا بە­لەسكە كوتەرىلەدى، قوعامنىڭ ادام ءۇشىن قىز­مەت ەتۋ مۇمكىندىگى ارتا تۇسەدى.

ەلباسىنىڭ يدەياسى قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالاسىن قامتيدى – ساياسات، ەكونوميكا، ءبىلىم بەرۋ، عىلىم، بيزنەس. وسىلاردىڭ ىشىندەگى ماڭىزدىلارىنىڭ ءبىرى – ءبىلىم بەرۋ.

ەلباسى ن.ءا.نازاربايەۆتىڭ «نۇر­لى جول – بولاشاققا باستار جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتى وزىق دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋدى باس­تى ماقسات ەتە وتىرىپ، ءبىلىم بەرۋ، عىلىم جانە ەكونوميكا سالالارىنداعى باتىل دا بەلسەندى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋدى قاراستىرادى. تۇراقتى ديناميكالىق سيپاتتا داميتىن نارىقتىق ەكونوميكانى قالىپتاستىرۋدا ەكونوميكالىق دامۋمەن قاتار، ءبىلىم بەرۋ باعىتىن دا دامىتۋ العا قويىلعان ۇلكەن شارالاردىڭ بىرىنە اينالىپ، ول كەشەندى دە جۇيەلى جانە تەرەڭ تۇرعىدا ويلاستىرىلعان ستراتەگيالىق باعدارلاماعا ۇلاستى.

ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن جەتىلدىرۋ ەڭبەك نارىعىن جوعارى بىلىكتى ماماندارمەن قامتاماسىز ەتۋدى ماقسات ەتەدى جانە ءبىلىم بەرۋ مەن تەحنولوگيالار ارقىلى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرادى. سوندىقتان، تالانتتى جاستاردى ءبىلىم گرانتتارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ساياسي باسىم باعىتتارىنىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر.

قازىرگى اقپارات زامانىندا عىلىم مەن تەحنيكانىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرى قولدانىلاتىن ءوندىرىس، ساۋدا، قىزمەت كورسەتۋ سالاسى ءرولىنىڭ ارتا تۇسۋىنە بايلانىستى ەلىمىزدىڭ باسەكەگە قا­بىلەت­­تىلىگى تۋرالى ماسەلە كۇن ءتارتى­بىنە قويى­لىپ وتىر. قوعامدىق ءون­ءدىرىس سالالارى دا، ەلىمىزدىڭ ءوزى دە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى باسەكەلەستىك قا­تى­ناستارعا توتەپ بەرە العان جاع­دايدا عانا باسەكەگە قابىلەتتى بول­ماق. بۇگىنگى تاڭدا كەز كەلگەن ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ءبىلىم جۇيەسىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنە كەلىپ تىرەلەدى. سوندىقتان، بارلىق دامىعان ەلدەردە ءبىلىم بەرۋگە باسا نازار اۋدارىلۋدا.

ەلباسى ن.ءا.نازاربايەۆ ل.ن.گۋ­ميليەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ستۋدەنتتەر الدىندا وقىعان دارىسىندە ءبىلىمنىڭ ەل ومىرىندە الاتىن ەرەكشە ءرولىن: «ۇلتتار تەك تاۋارلار جانە قىزمەتتەرمەن عانا باسەكەلەسىپ قويماي، سونىمەن قاتار، ولار قوعامدىق قۇندىلىقتار جۇيە­لەرىمەن جانە ءبىلىم بەرۋ جۇيە­سىمەن باسەكەلەسۋى قاجەت»، دەپ ناقتى بەلگىلەگەن بولاتىن. سوندىقتان، بۇگىن­گى كۇنگى وزىق تەحنولوگيالار مەن جاڭا­شىل ويلاردى جەتىك يگەرگەن، ءوزىن دە، ەلىن دە تانىتا الاتىن ازاماتتاردى تاربيەلەيتىن ىڭعايلى وقۋ جۇيەسى بولۋى كەرەك.

الەمدىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە كوش كەرۋەن الدا كەلە جاتقان الدىڭعى قاتارلى ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن سارالاي وتىرىپ، وقۋ جۇيەسىندە بايىپتى وزگەرىستەر جاساعان ابزال. ونىڭ ىشىندەگى نەگىزگى سالماق جوعارى وقۋ ورىندارىنا تۇسپەك. سەبەبى، ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورنى جۇيەسى تەك جوعارى ءبىلىم بەرۋدىڭ عانا ەمەس، بۇكىل ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ جاڭارۋىنا ۇيىتقى بولۋى اسا قاجەت. ەسىمى الەمگە ءاي­گى­ءلى يسپاندىق فيلوسوف جانە مادە­نيەتتانۋشى X.ورتەگا-ي-گاسسەت «ميس­سيا ۋنيۆەرسيتەتا» ەڭ­بەگىندە ۋني­ۆەرسيتەتتى «ينتەللەكتۋالدى ەليتانى تاربيەلەۋ ورتالىعى» دەيدى. عالىم ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءمىن­دەتىن «دارىندىلار اريستوكراتياسىن» تاربيەلەۋدەن كورەدى. ياعني، ينتەللەكتۋالدى ەليتانى ەليتالىق ءبىلىم بەرە وتىرىپ تاربيەلەپ ءوسىرىپ شىعاراتىن ورتا جوعارى وقۋ ورىندارى. ەليتارلىق ءبىلىم ينتەللەكتۋالدى ەليتانى قالىپتاستىراتىن بىردەن-بىر نەگىزگى كوزى.

وسىعان وراي قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ۇكىمەتى جاستار ماسەلەسىنە ارناپ «ماڭگىلىك ەل جاستارى – يندۋس­ترياعا!» الەۋمەتتىك جوباسىن ۇسىنعان بولاتىن. بۇل جوبا «سەرپىن-2050» دەپ اتالدى.

2015 جىلى «سەرپىن» جوباسى بويىنشا 5 مىڭ ورىن 19 جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى 61 ماماندىق بويىن­شا ءبولىنىپ، ونىڭ 1200 ورنى 36 تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا (كوللەدج) 47 ماماندىق بويىنشا بەرىلدى. ياعني، 2015-2016 وقۋ جىلىندا ماماندىقتار اياسى، جوعارى وقۋ ورنىنىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلدى جانە ءبىلىم گرانتىنىڭ كولەمى ۇلعايتىلدى. اتاپ ايتساق، پەداگوگيكالىق مامان­دىقتارعا 1500 ورىن، تەحنيكالىق – 3000، اۋىلشارۋاشىلىق – 300 جانە ۆەتەرينارلىق – 200 ورىن قاراس­تىرىلىپ (بارلىعى 5 000 گرانت)، جو­عارى وقۋ ورىندارىنىڭ تىزبەسى 19-عا جەتكىزىلدى (2014 جىلى تەك پەداگو­گيكالىق ماماندىقتار بويىنشا 1050 گرانت ءبولىنىپ، 7 جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءبولىندى).

اتاپ ايتقاندا، 2015-2016 جىلدارى باعدارلاماعا 19 جوعارى وقۋ ورىن­دارى قاتىستى: ولاردىڭ قاتارىندا پاۆلودار وبلىسى (2 جوو، 33 ماماندىق) – 475 ورىن؛ شىعىس-قازاقستان وبلىسى (3 جوو، 63 ماماندىق) – 935 ورىن؛ قوستاناي وبلىسى (4 جوو، 43 ماماندىق) – 965 ورىن؛ اقتوبە وبلىسى (1 جوو، 12 ماماندىق) – 132 ورىن؛ اقمولا وبلىسى (1 جوو، 26 ماماندىق) – 393 ورىن؛ سولتۇستىك-قازاقستان وبلىسى (1 جوو، 17 ماماندىق) – 300 ورىن؛ باتىس-قازاقستان وبلىسى (2 جوو، 37 ماماندىق) – 540 ورىن؛ قاراعاندى وبلىسى (4 جوو، 50 ماماندىق) – 960 ورىن؛ اتىراۋ وبلىسى (1 جوو، 12 ماماندىق) – 300 ورىن.

2015 جىلدىڭ 5 تامىزىندا رەسپۋب­ليكالىق ءبىلىم بەرۋ گرانتىن تاعايىنداۋ كونكۋرستىق كوميسسياسىنىڭ وتىرىسى ءوتتى. «ماڭگىلىك ەل جاستارى – يندۋسترياعا!» باعدارلاماسى شەڭ­بەرىندە بولىنگەن كۆوتاعا 12 445 ادام كونكۋرسقا قاتىستى (2014 جىلى 6 411 تالاپكەر ەدى)، ونىڭ ىشىندە ءوڭتۇس­تىك قازاقستان وبلىسىنان – 6 790، قىزىلوردا – 2 586، جامبىل – 1 270، ماڭعىستاۋ – 653 جانە الماتى وبلىسىنان 1 146 ادام قاتىستى (2014-2015 وقۋ جىلىندا ءبىلىم گرانتتارىن تاعايىنداۋ كونكۋرسىنا وڭتۇستىك ءوڭىر­دەن 6 078 ادام، ونىڭ ىشىندە ءوڭتۇس­تىك قازاقستان وبلىسىنان – 3 381، قىزىلوردا – 1 659، جامبىل – 489، ماڭعىستاۋ – 277 جانە الماتى وبلىسىنان 272 ادام قاتىستى).

كونكۋرس قورىتىندىسى بويىنشا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان 2 817، قىزىلوردا وبلىسىنان 1 079، جامبىل وبلىسىنان 439، الماتى وبلىسىنان – 425 جانە ماڭعىستاۋ وبلىسىنان 240 ۇمىتكەر گرانتقا يە بولدى (2014-2015 وقۋ جىلىندا كونكۋرستىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا وڭتۇستىك قا­زاقستان وبلىسىنان – 537، قى­زىلوردا وبلىسىنان – 329، جام­بىل وبلىسىنان – 80، الماتى وبلىسىنان – 57 جانە ماڭعىستاۋ وب­­لىسىنان 47 ۇمىتكەر گرانتقا يە بولعان ەدى).

وسى جوبا بويىنشا وڭتۇستىك جانە باتىس وڭىرلەردىڭ جاستارىن سولتۇستىك جانە شىعىس وڭىرلەردەگى جوعارى وقۋ ورىن­دارىنا تارتۋ ماقساتىندا جو­عارى وقۋ ورىندارىندا جۇمىس توبى قۇرىلىپ، قىزىلوردا، وڭتۇستىك قا­زاقستان، الماتى، جامبىل جانە ماڭ­عىستاۋ وبلىستارىندا كاسىپتىك باع­دار جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. بۇگىنگى كۇنى اتالعان جوبا نەگىزىندە وقۋعا تۇسكەن ستۋدەنتتەر جاتاقحانامەن، وقۋ قۇ­رالدارىمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن، ولارعا كىتاپحانالار، وقۋ زالدارى مەن مەديسينالىق كابينەتتەر، سپورت زالدارى قىزمەت ەتەدى.

كاسىبي ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن مودەرني­زاسيالاۋداعى ماڭىزدى ماسەلەنىڭ ءبىرى – ەل ەكونوميكاسىنىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاسيالىق دامۋ باعىتىنا سايكەس، شارۋاشىلىق سالالارىنداعى كاسىبي ماسەلەلەردى ەرەكشە تاسىلدەر ارقىلى جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانا الاتىن تەحنيكالىق باعىتتاعى مامانداردى دايارلاۋ بولدى. جوعارى وقۋ ورنىنداعى ىرگەلى ءبىلىمنىڭ نەگىزدەرى جانە ستۋدەنتتەردىڭ وزەكتى عىلىمي تاقىرىپتارمەن، عىلى­مي-زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ءادىس­تەرىمەن جانە پرينسيپتەرىمەن تەرە­ڭىرەك تانىسۋلارى بولاشاق مامان­داردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋلارىنا كەپىلدىك بەرەدى. بيىلعى وقۋ جىلىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك يندۋستريالىق-يننوۆاسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا 10 جوو نەگىزىندە بەيىندىك ماگيستراتۋرا بويىنشا 1900 ورىنعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا ما­ماندار دايارلاۋ باستالدى. جال­پى، باكالاۆرياتقا – 32168 گرانت بولىنسە، ماگيستراتۋراعا – 7241 جانە دوكتورانتۋراعا 623 ورىن بەرىلدى.

2015 جىلى عىلىمي كادرلاردى ءبىر­لەسە دايارلاۋدى ەكى جوو جال­­عاس­تىرۋدا: ءال-فارابي اتىن­داعى قازۇۋ «عى­لىم ورداسى» جانە ق.ساتبايەۆ اتىن­داعى قازۇتۋ «پا­راسات» عىلىمي-زەرت­تەۋ ينستيتۋتى. اتالمىش جوو-لار ءۇشىن تومەندەگىدەي مەملەكەتتىك سۇرانىس قاراس­تىرىلعان: ءبىرىنشى، ماگيستراتۋرا باعدارلاماسى بويىنشا ق.ساتبايەۆ اتىنداعى قازۇتۋ – 103 ورىن، PhD دوكتورانتۋرا – 37 ورىن. بولىنگەن بۇل ورىندار تولىقتاي يگەرىلدى.

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دە «عىلىم ورداسى» عزي-دە دە كوپتەگەن ماسەلەلەر ءوز شەشىمىن تاپتى. سونى­مەن قاتار، بۇگىندە «عىلىم ورداسى» تومەندەگى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ ۇستىندە: ءبىرىنشى، تاجىريبەلىك ءبىلىم بەرۋ جۇمىسىنا تارتىلعان مەكەمەنىڭ قىزمەتىن رەتتەۋ ءۇشىن عىلىم مەن ءبىلىم ينتەگراسياسى جوباسىنا سايكەس نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋدى جۇزەگە اسىرۋ؛ ەكىنشى، بەلگىلى عالىمدار قاتارىنداعى پوق-تى (پرو­فەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى) قام­تاماسىز ەتۋ ماقساتىندا عىلىم جانە ءبىلىم بەرۋ ينتەگراسياسى جوباسىنا قاتىسقان عزي عالىمدارىنا قاجەت اقشانى باسقا دا قوسىمشا كوزدەردەن قارجى قاراستىرۋ؛ ءۇشىنشى، «عىلىم ورداسى» عزي ءبىلىم جانە عى­لىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتىنە قاراستى مەكەمە بولعاندىقتان، ونىڭ وقۋ عيماراتىن قازىرگى زامانعى تالاپ­تارعا سايكەس تولىقتاي جاساقتاۋ، ياعني «عىلىم ورداسى» رمك-نى ماقساتتى قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن شەشۋ.

الدا ايتقان «سەرپىن» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ ارقىلى ەلدىڭ الەۋ­مەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىنا سەر­ءپىن بەرەدى دەپ كۇتىلۋدە. بۇل يگىلىكتى ءىستى تاراتا ايتساق:

• ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى، ادام كاپيتالىنىڭ ساپاسى ارتىپ، ەڭبەك نارىعى بىلىكتى ماماندارمەن جانە ولاردى ءتيىمدى پايدالانۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى؛
• ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى بارلىق قاتىسۋشىلاردى جان باسىنا شاق­قانداعى قارجىلاندىرۋ ارقىلى بيۋد­جەت قاراجاتىن قولدانۋدىڭ ءناتي­جەلىلىگى مەن تيىمدىلىگى ارتادى؛
• جاستاردى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار كاسىبي قىزمەتكە تارتۋ مەحانيزمى جەتىلدىرىلەدى.

بىلىمگە نازار اۋدارۋ ءۇردىسىن – «ادام­دىق كاپيتال» كونسەپسياسى دەپ اتايدى. ياعني، «ادام كاپيتا­لى – بۇل ادامنىڭ ساپالىق جانە ساندىق كورسەتكىشتەرىمەن انىقتا­لاتىن، تابيعي بولمىسى مەن الەۋ­مەتتىك قاتىناستاردىڭ نەگىزىندە قالىپ­تاساتىن الەۋمەتتىك ءمانى بار زور قابىلەتى، ءبىلىمى، بىلىگى، داعدىسى»، دەگەن تۇجىرىمعا جەتەلەيدى. وسى اتال­مىش كونسەپسيانىڭ ءمانىن جەتە تۇسىنگەن ەلباسى مەملەكەتتىك بيۋدجەتتەن جاستارعا قارجى بولە وتىرىپ، ولاردىڭ ەرتەڭ ەل ەكونوميكاسىن كوتەرۋدەگى رولىنە ايرىقشا ءمان بەرگەن بولاتىن. سونىڭ ءبىر دالەلى ەلدەگى ەكونوميكالىق قيىندىقتارعا قاراماستان «بولاشاق» باعدارلاماسىن تاۋەلسىزدىككە ەكى جىل تولار-تولماس ۋاقىتتا 1993 جىلى قابىلدانعانى دەر ەدىك. ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ الەمنىڭ بەلدى جوعارى وقۋ ورىندارىنا ەلدىڭ كەلەشەگىن جاقسارتاتىن ءبىلىمدى دە بىلىكتى كادر دايارلاۋ ماقساتىندا جۇزدەگەن جاستاردى جىبەردى. مىنە، سودان بەرگى ۋاقىت ىشىندە مىڭداعان دارىندى جاس الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى ۋنيۆەرسيتەتتەرىندە ءبىلىم الۋدا. «ادام­­دىق كاپيتال» كونسەپسياسىنىڭ ءبىزدىڭ ەلدە جۇزەگە اسۋىنىڭ بۇل بىردەن-بىر كورىنىسى.

ەلباسى «بولاشاق» ستيپەندياسى يە­گەرلەرىمەن استاناداعى كەزدەسۋىندە بۇل باعدارلاما باسەكەگە قابىلەتتى ۇلتتىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ءۇشىن جا­سالعان ەڭ ماڭىزدى جوبالاردىڭ ءبىرى ەكەنىنە توقتالعان ەدى. «مۇنى ۇعۋ ءۇشىن دامۋدىڭ جاھاندىق باعىتى قالاي قاراي كەتىپ بارادى، سونى ءبىلۋىمىز كەرەك. زاماناۋي پروگرەستىڭ ءمانىن ءبىلۋىمىز كەرەك. قازىرگى شىندىق مىناداي: بۇگىنگى مەملەكەت ءوزىنىڭ ينتەللەك­تۋالدى رەسۋرستارىمەن ءبا­سەكەگە تۇسەدى. دامىعان ەلدەردىڭ ۇلت­­تىق بايلىعىنىڭ 75 پايىزى وسى ينتەللەكتۋالدىق كاپيتالدى قۇرايدى.

باسەكەنىڭ باستىسى – ءبىلىمنىڭ باسەكەسى

الدىڭعى قاتارلى ەلدەردىڭ ەكونوميكاسى عىلىم مەن بيزنەستىڭ اس­پەكتىلەرىنە نەگىزدەلگەن. ءبىز يننو­ۆاسيالىق توڭكەرىس ءۇشىن دايىن­دىقتامىز. ناقتى ماقساتىمىز بار. ول – حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەيتىن جوعارى تەحنولوگيالىق مەملەكەتكە اينالۋ. ويتكەنى، مۇناي-گازدى، باسقا دا رەسۋرستاردى ءبىز ماڭگىلىككە پايدالانا المايمىز. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز مىناداي باسىمدىقتارعا يە بولادى. بۇل ەڭ الدىمەن، باسقارۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگىن بىلەتىن جاستاردىڭ شوعىرىن قالىپتاستىرۋ. ولار مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن بيزنەس سالاسىن جەتىك مەڭگەرگەن ماماندار بولۋى قاجەت. ءححى عاسىردا قالاي جۇمىس ىستەۋ كەرەكتىگىن بىلەتىن ماماندار وتاننىڭ ماقسات-مۇددەسىن الدىڭعى ورىنعا قوياتىن پات­ريوتتار بولىپ قالىپتاسادى. ونىڭ ۇستىنە ولار مەنەدجمەنتتىڭ دە قىر-سىرىن بىلەتىن بولۋى كەرەك. جاڭا يدەيالارعا باستاماشى بولۋى شارت. ويتكەنى، ءبىز مەملەكەتتىك باسقارۋعا ءبىلىمدى، جان-جاقتى دايىندىعى بار، تاجىريبەلى ادامداردى تارتامىز…» – دەگەن بولاتىن نۇرسۇلتان نازاربايەۆ.

قازاقستان پرەزيدەنتى وسى ورايدا، ينتەللەكتۋالدى ۇلت – 2020 يدەياسى تۋراسىندا اڭگىمەلەدى: «يدەيانىڭ باستى ماقساتى – جاڭا قازاقستاندىقتاردى تاربيەلەۋ. ەلدى ادام كاپيتالى ار­قىلى باسەكەگە قابىلەتتى ەتۋ. بۇل ءۇشىن بىرىنشىدەن، ءبىلىم جۇيەسىنىڭ ين­نوۆاسيالىق دامۋىنا جول اشىلۋى كەرەك. بىزدە ءار جەتى-سەگىز جىل سايىن ءوز ءىسىنىڭ شەبەرلەرى كوبەيىپ كەلە جات­قانى دالەلدەنىپ وتىر. سويتە تۇرا، وسىنى قاناعات تۇتا بەرمەي، جاستار بويىندا قاس پەن كوزدىڭ اراسىندا جاڭارىپ جاتقان اقپارات تاسقىنىنان وزىنە قاجەتتىسىن ىرىكتەپ الاتىن جاسام­پازدىقتى شىڭداۋ قاجەت. بۇل ءۇشىن جاڭاشا وقىتا الاتىن ۇستازدار كەرەك… ەكىنشىدەن، ەلەكتروندىق قىزمەت كورسەتۋدى جاڭا زامانعا سايكەستەندىرۋ كەرەك… ۇشىنشىدەن، جاستاردىڭ رۋحاني تاربيەسىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولۋ…».

«نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتىن جانە قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىنىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاسيالىق دامۋىنىڭ 2015-2019 جىلدارعا ارنال­عان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا بازالىق جوعارى وقۋ ورىندارىمەن قاتار، كوللەدجدەردىڭ دە دامۋ باعدارلاماسى ازىرلەندى. ين­دۋستريالىق-يننوۆاسيالىق دامۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى (ءۇييدمب) ءتورت ماڭىزدى اسپەكتىنى كوزدەيدى: جاڭا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋ، مەملەكەتتىك تاپسىرىستى ءۇييدمب جوبالارىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە سايكەس ورنالاستىرۋ، زەرتحانالىق بازانى جاڭارتۋ، كوللەدج وقىتۋشىلارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ.

يندۋستريالاندىرۋ جوبالارى ءۇشىن بىلىكتى مامانداردى دايار­لاۋ­­­داعى تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبى­ءلىم جۇيەسى الدىنا قويىلعان ءمىن­دەتتەر اياسىندا ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى ينۆەستيسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ ەكونو­ميكانىڭ باسىم سالالارىن جانە كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىمى بار ما­ماندارعا دەگەن قاجەتتىلىكتى انىقتادى.

«كاسىپقور» حولدينگى» كاق بىرلە­ءسىپ ايماقتاردا ەڭبەك رەسۋرستارىن قالىپتاستىراتىن ەكونوميكانىڭ باسىم سالالارى نەگىزىندە 10 كوللەدج انىقتالدى. وسى كوللەدجدەردىڭ دا­مۋىنىڭ ماقساتتى باعدارلارى رەتىندە، ەڭ الدىمەن، ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى نىعايتۋ، ينجەنەرلىك-پەداگو­گيكالىق قىزمەتكەرلەردىڭ كاسىبي قۇزى­رەتتىلىگىن ارتتىرۋ، الەمدىك ستان­دارت­تارعا ساي وقۋ باعدارلامالارىن جاڭارتۋ ارقىلى ءبىلىمنىڭ مازمۇنىن جاڭعىرتۋ بولىپ تابىلادى.

ىرىكتەلگەن 10 كوللەدج اراسىنان 6 كوللەدج دۇنيەجۇزىلىك بانك نەسيەسى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلاتىن «تجكب جاڭعىرتۋ» جوباسى شەڭبەرىندە جالپى 425 ملن.تەڭگە سوماعا زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الىنىپ پايدالانىلادى. سونىمەن قاتار، سوڭعى ءۇش جىلدا وسى كوللەدجدەر جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 323،2 ملن.تەڭگە سوماسىنا جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن – 125 ملن. تەڭگە سوماسىنا جابدىقتالىندى.

قورىتا ايتقاندا، ەلىمىزدە ەل كەلە­شەگىن ويلاعان ينتەللەكتۋالدى ەليتانى قالىپتاستىرۋ ماسەلەسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ العا قويعان ەلەۋلى سايا­­ساتىمەن ۇندەسەدى. جاستاردىڭ وقۋىنا جۇمسالعان شىعىن ەرتەڭ ينتەل­لەكتۋالدى ءونىم ەسەبىندە ەلگە قايتا ورالادى. بۇل ءبىر جاعىنان مەملەكەتكە بايلانىس­تى بولسا، ەكىن­ءشى جاعىنان جاستاردىڭ بىلىمگە دەگەن قۇشتارلىعىنا بايلانىستى. سوندىقتان جاستاردى ءبىلىم­گە تارتقان ابزال. بۇل ءوز الدىندا الەۋ­مەتتىك جاڭارۋلاردى ءتيىمدى ەتۋگە اكە­لەرى ءسوزسىز.

دەرەككوز: ەگەمەن قازاقستان