Negizi, kez-kelgen dúnıe salystyrýdan turady. Osy rette qalalyq ákimdiktiń ár jyldardaǵy jumystaryn kózben kórip, kóńilmen baqylap otyrǵan almatylyqtar bul turǵydaǵy jumystardy ózderinshe tarazylap otyratyny jasyryn emes. Sondyqtan da atqarylyp jatqan jumystar nazardan tys qalyp jatady dep aıtýǵa bola qoımas.
Bul rette bıylǵy jyly da halyqtyń jadynda qalǵan oqıǵalar kóp boldy dep aıta alamyz. Atap aıtqanda, sonyń biri 2016 jyldyń 31 mamyry kúni Almaty qalasynyń ákimi «1932-1933 jyldardaǵy asharshylyq pen qýǵyn-súrgin qurbandaryna jáne sonyń zardabyn tartqan azamattarǵa» arnalǵan eskertkishtiń ashylatynyn, bul másele Elbasynyń erekshe nazarynda turǵanyn málim etken bolatyn. Shyny kerek, sonaý 1991 jyldary irgesi qara tas bolyp qalanyp, sodan beri nazardan tys qalyp, únsiz-túnsiz turǵan sol orynǵa eńseli eskertkish ornatylatyny óte bir oryndy da ońtaıly sheshim retinde qala jurtshylyǵynyń erekshe qoldaýyn týǵyzyp edi. Sóıtip, atalǵan oń jańalyq ulttyq rýhty ulyqtap, talaı jyldan beri eldiń aıta almaı júrgen oıyn syrtqa shyǵarǵyzyp, moıyndalmaı júrgen qasiretine ortaqtasý bolyp tabylatyn. Árıne, muny moraldyq sheńberler buzylyp, tarıh saıasattyń oıynshyǵyna aınalǵan ýaqytta jasalǵan batyl sheshim ekendiginde daý bolmasa kerek.
Taǵy bir atap ótetini, osy jyldyń 11 sáýirinde qala ákimi shahardyń Qoǵamdyq keńesi aldynda esep berdi. Sol arqyly qaǵaz betinde tek 2015 jyly ǵana paıda bolyp, is júzinde áli kúnge jumys istemeı kelgen qurylymǵa qala basshylyǵy tarapynan jumysyn júıeleýge «ruqsat» berip, «ómirlik bılet» usyndy. Sóıtip aımaqtarda áli pisip jetilmegen, tipti, keı jerlerde jumys istemeı jatyp taraı bastaǵan bul ıgi bastamanyń jandanýyna serpin berdi. Sol arqyly olar Qoǵamdyq keńestiń Almaty sheńberinde ómirsheń bolatynyn ashyq ispen dáleldeı tústi. Nátıjesinde, saıasattanýshy Berik Ábdiǵalı atap ótkendeı, «Qala ákiminiń sol esebinen soń Qoǵamdyq keńes qala qurylymyndaǵy 25 basqarmanyń bárin tekseriske alyp, olardyń halyqpen ashyq jumys isteýine jaǵdaı jasady. Árıne, bul rette olardyń bári «joǵarydan» kedergige ushyramaı, óz jumystaryn ashyq júrgizip jatty. Sonyń arqasynda halyq pen bılik arasy jaqyndap, qaladaǵy basqarmalar kópshiliktiń aldynda ashyq pikir bildirýge kóshe bastady. Sóıtip, neshe jyldan beri aıtylyp júrgen «ashyqtyq» baǵdarlamasy Qoǵamdyq keńes jumysy aıasynda óz kórinisin tapty». Árıne, bul rette Qoǵamdyq keńes jumysy tek esep berý nemese esep tyńdaý sekildi tar kólemde ǵana shektelip qoıǵan joq, sonymen qatar ol nópiri qatty zaman talabyna saı bılik pen halyq arasyndaǵy «altyn kópir» qyzmetin atqara bastady. Bul turǵyda Almaty qalalyq Qoǵamdyq keńesi ákimshilikten qaǵajý kórmeı, onyń tek qana qoldaýyna súıenip otyrǵanyn aıtý kerek.
Úshinshi másele, sońǵy kezderi kólik qyspaǵynan qutyla almaı, barǵan saıyn ekologıalyq jaǵdaıy qıyndaı bastaǵan Almaty qalasynda kólik máselesi de batyl qolǵa alyna bastady. Rasy kerek, jyldar boıy qordalanǵan problemalardy bir kúnde sheshý múmkin emes, dese de bul salany retke keltirýdegi basty jumystyń biri - jol shetinde qoǵamdyq kólikterge arnalǵan arnaıy jolaqtardyń bólinýi. Sonymen qatar 2016 jyldyń 11-qańtarynda «Ońaı» tólem júıesiniń iske qosylýy. Avtomattandyrylǵan júıeniń termınaldary barlyq qoǵamdyq transport túrine ornatyldy, onyń ishinde bul qyzmetti metropolıtende de qoldanýǵa bolady. 10 aıdyń kórsetkishi boıynsha 1 222 657 «Ońaı» tólem kartasy berilgen, onyń ishinde 470 012 karta jeńildikpen alyndy. Kún saıyn ortasha eseppen alǵanda 20 mlnǵa jýyq qarajat tranzaksıasy bolady. Iaǵnı, buryn aınalymnan tys qarajatty baqylaýǵa múmkindik paıda boldy, bul óz kezeginde salyq túsimderiniń artýyna sebep bolmaq. Sonymen qatar, kólik turaqtary máselesin retteý mehanızmi oılastyrylyp jatyr. Jospar boıynsha qalanyń 36 aýmaǵynda aqyly turaqtardy iske qosý qarastyryldy, ár saǵaty úshin shamamen 100 teńge alynady, keıin ýaqyt óte arttyrý kózdelip otyr. Mundaǵy maqsat - qala turǵyndarynyń jeke kólik paıdalanýyn tıimsiz etý ári qoǵamdyq transport qyzmetin paıdalanýdy arttyrý. Álemniń úzdik qalalarynyń tájirıbesi bul sheshimderdiń tıimdigin kórsetti, endi Almatyda sátti iske asyrý boıynsha jumystar bastalady. Bastysy, bul qaladaǵy ekologıalyq jaǵdaıyn jaqsarýyna yqpal etpek.
Árıne, bul jumystar, erte me, kesh pe, túbi Almaty qalasynda qolǵa alynatyn edi. Sol sebepten de atalǵan «shekteýler saıasatyn» qala damýynyń óte qajet strategıalyq qadamdarynyń biri dep bilemiz. «Ákimdiktiń kóńilge jaqyn, kókeıge qonymdy isi, ol – Elbasy tapsyrmasyn udaıy nazarda ustap, olardyń oryndalýyn qadaǵalaýy, sol baǵyttaǵy shapshańdyǵy men jedeldigi, ıaǵnı, operatıvtiligi. Shyny kerek búginde mundaı qasıet bıliktegilerge jetise bermeıdi. Al mundaı ábjildik, mundaı qasıet qalanyń búgingi basshylyǵynyń eń basty jetistigi bolyp otyr. Sonyń arqasynda qalany sý bassa da, úıler qısaısa da, taldar qulap, lańkester eldiń tynyshyn ketirse de qala basshylyǵy tarapynan jyldam sheshimin taýyp otyrdy» -deıdi, saıasattanýshy Dáýren Babamurat.
Mine, kópshilikke elene bermeıtin, kóp aıtyla bermeıtin, alatyn alǵysy az jańa basshylyqtyń osyndaı kózge kórine bermes ıgi isterin, soǵan jaýap beretin batyl qasıetterin óz basym bárinen joǵary qoıamyn. Osy rette men qala basshylyǵynyń jumystaryn – ulttyq rýh, ashyq qoǵam, ómir súrýge qolaıly jáne jyldamdyq sekildi toptarǵa bólemin. Al bunyń barlyǵy shahar jurtshylyǵynyń keń qoldaýyna ıe bolyp otyr jáne áli de ıe bola bermek!
