Ol otyz jeti jasar boıdaq erkek. 1992 jylǵy «Volkswagen Passat» mashınasy bar, áıtse júrgennen góri jıi buzylady. Qalada úıi joq, jumyssyz. Páteriniń aqysyn tólemegenine eki aı ótti. Qojaıyn da qaıta-qaıta habarlasyp, mıyn jep jiberdi. Biraq ol ózin kúızelip júmin dep sanaǵan emes.

Joly ońynan bolyp baıǵustyń búgin kóligi minezin kórsetpedi jáne jańa ǵana qala syrtyna bir pasajırdi eki myń teńgege aparyp tastaǵan. Ótirik aıtpasam, saǵat keshki toǵyzdan jıyr jeti mınýt ketken bolatyn, ári dál sol zamatta jol jıeginde qysqa kóılek kıgen áıel qalaǵa taksı tosyp turǵan. Shamamen, otyz-otyz besterde bolsa kerek. Bet-álpetinen-aq bilinip-aq tur.

Ol, árıne, toqtady.

-***** degen klýbqa? Bes júz?

Qysqa kóılegimen sanyn jaltyratyp aldyńǵy oryndyqqa jaıǵasty da, esikti tars japty. Qolynda neke júzigi joq. Onyń ústine túngi klýbqa ketip bara jatqanyna qaraǵanda kúıeýi joq dep sheshti. Ony ádemi dep aıtpasam, kóńiline tıip qalaty shyǵar, dese de óte qatty, tipti, shamadan tys boıanǵanyn baıqamaý múmkin emes edi. Shashyn da buıralap, sary ala qylyp qoıǵan, qasyn da qap-qara qylyp salyp tastaǵan. Betine opany jaǵyp appaq bolǵanyn qaıteıin, moıyny qara tory bolsa?! Sepken átiri de kóliktiń ishin alyp, amalsyz terezeni ashýǵa týra keldi. Ol áıel de qyzyq ózi: ash júrgen jigittiń janyna otyryp alyp, qaıta-qaıta ernin tilimen sýlady ma, Qudaı salmasyn. Biraq júrgizýshi jigit ol áıeldiń eki ret óz-ózine qol jumsaı jazdap, ólimnen qalǵanyn bilgen joq, degenmen jalǵyzdyqtyń áseri birden sezildi. Jigitterdiń nazaryna tym qushtarylyǵy da... Sondyqtan da klýbqa baratyn shyǵar degen oıǵa keldi.

Áıeldiń kompanıada hatshy bolyp isteıtini, qyzmettesteriniń bári qomaqty aqshanyń ústinde júretini, oǵan qosa balaly-shaǵaly erkekter ekeni jáne bul áıelge asa kóńil bólmeıtini, ómirdiń mánin joǵaltyp alǵany 1992 jylǵy «Volkswagen Passat» aıdap kele jatqan jigitke beımálim edi.

Júrgizýshi jigit kezinde nekede boldy. Dúrkiretip toı jasamasa da. Ózinen úsh jas kishi áıeldi eki balasymen qosyp aldy. Biraq, qaıtsin endi... Shyqpady. «Balalaryńa kóńil bólmeısiń»,-dep áıeli qylqyldap, bala ıiskep kórmegen jigitten ákelik meıirim talap etip... Oı, qysqasy, bul áńgimeni jalǵastyrmaı-aq qoıaıyn, kóńiline tıip keter. Óıtkeni ol dál osy taqyrypty umytqysy kep júrgen. Renjip qalsa, taǵy...

Onyń bárin qoıshy, qazir oılardyń bárinen júırigi, qaıta-qaıta birinshi keletini – appaq opa jaqan qara tory áıeldiń jaltyraǵan sany boldy. Bir adam qusap problemalaryn esine túsirip, bas qatyraıyn dese, álgi áıeldiń qysqa kóılegi jaqqa tartyp kete beredi. Aqyry sol nárse onyń oıyn buzyp, mazasyn ketirip jiberdi, áýeli. Tipti, kólik júrgizýdiń ózi ekinshi planǵa shyǵyp, baǵdarshamda qyzylǵa ótip ketkenin, qaıtersiz?..

Áıelge jaqyndamaǵanyna úsh aıdan asqan. Aqshasy barda jaryqqa qumar kóbelekterdi qýalaıtyn. Júristeri jep-jeńil qyzdarmen kóńil qosatyn. Sońǵy ýaqytta tıynnyń da yńǵaıy bolmaı, basynan problema aıyrylmaı, mıy isten shyǵýǵa ázer qalyp júr edi, endi myna áıeldiń istep otyrǵanyn qarashy. Qolymen sanyn ustaı ma, toba.

Kenet jigittiń shydamy taýsyldy. Bostandyqta júrip «erkin» júrgeni osy bolǵan eken aqyry, onan da túrmede tegin tamaq jep jatýǵa ol ishteı kelisimin berdi. Daıyn. Mıyn ashytyp jibergen oılardan ol jarylyp ketti daǵy, qalaǵa jetpeı trassa boıyndaǵy taldardyń arasyna kirip, áıeldi kólikten jelkelep julyp aldy. Detektetip turyp, ıterip jerge qulatqany sol edi:

-Qonaq úıge baraıyq,-degen áıeldiń sózi búkil oqıǵany júz seksen gradýsqa ózgertip jibermesi bar ma?!. «Jiber», «Aıýan», «Polısıa», «Mılısıa»,-degen sózderdi ǵana kútken ol, bul sózge qandaı reaksıa bererin bilmeı, «zavısat» etip qaldy.

Ekeýin esýas pa dersiń, aıtqandaı-aq qonaq úıge kelgende, áıel nómerge ózi aqsha tóledi.

Meniń she, ary qaraı sýretteýdiń qajeti joq-aý.

Saǵat tili túngi birden elý úsh mınýt ozǵanda ekeýi de qonaq úıdiń kórpesinde únsiz jatty. Sodan baryp áıel:

-Meni óltirmeısiń ǵoı, ıá?-dep surady. Daýysynda qorqynysh emes, erkeleý bar sıaqty. Áıeldiń bul suraǵyna ol uzaq oılandy.

Quramy: Keshki as, jarty qarbyz, eki temeki

Álisher Rahat