Búginde jer shary turǵyndarynyń 1,8 mıllıardy jastar. Bul BUU-nyń aqparaty boıynsha rekordtyq kórsetkish. Álem damýymen qatar jastardyń basyna túsken qıyndyqtar da azaımaı otyr. Qazirgi tańda ondaǵan mıllıon bala mektep qabyrǵasyn kórmeıdi. Tipti mektepte oqıdy degen balalardyń ózi jetkilikti bildim almaıtynyn halyqaralyq sarapshylar aıtyp júr. Damýshy aımaqtardaǵy jetkinshekterdiń 60 paıyzy oqymaıdy nemes jumys isteı almaıdy 500 mıllıonnan astam jas ár kún saıyn bir úzim nanǵa qolyn áreń jetkizedi. On jastyń toǵyzy damýshy elderde turady. Sondaı-aq bul elderdiń keıbirinde jastar turǵyndardyń basym bóligin qurap otyr, jumyssyzdyq máselesin sheshýde qıyndyqtar týyndaýda.
BUU-nyń esebi boıynsha jastardyń sany aldaǵy ýaqytta da óse túspek. Ekonomıkalyq órleýdiń bıik satysyna kóterilip, halqy saýatty, deni saý bolǵanyn qalaıtyn memleket eń aldymen jastardyń jaǵdaıyna kóńil bólýi kerek. Jastarǵa qamqorlyq jasaý turǵysynan Shyǵys Azıa memleketteri alda keledi eken. BUU ókilderi Afrıka elderine olardan úlgi alý qajettigin aıtýda. Jastarǵa jetkilikti deńgeıde kóńil bólgen memleketter aldaǵy 30 jyl ishinde jylyna 500 mıllıard dolar tabys túsire alady.
Jastardyń máselesi — jahan máselesi. BUU jyl saıyn ótkizetin Jastar forýmyna jınalǵan joǵary sanatty sheneýnikter men belsendi jastar álemniń aýqymdy máselelerin talqylap, usynystarymen bólisedi. Jyl saıyn 12 tamyzda jastar kúni atalyp ótiledi. BUU bul ataýly sharanyń aıasyn keńeıtýdi josparlaýda.
BUU-nyń Bas hatshysy Pan Gı Mýn bıylǵy málimdemesinde jastarǵa qatysty ádiletsizdiktiń biri olardy qaýipsizdik máselelerimen aınalysýdan shettetý ekendigin atap aıtty. Sonyń aıqyn mysaly, kóptegen jastar maıdan alańynda qaza tabýda. Osydan úsh jyl buryn BUU-nyń Qaýipsizdik keńesi 2250 rezolúsıasyn qabyldaý arqyly bitimger jastardy qoldaýdy usynǵan. Biraq memleket basshylary dóńgelek ústel basynda beıbitshilikti talqylaǵanda jastardyń pikiri eskerilmeı qalatyny ókinishti.
Bas hatshy, sondaı-aq bosqyndar arasynda jastardyń kóp bolýyna alańdaıtynyn jetkizdi. Búginde álemde 70 mıllıon adamnyń jumyssyz ekenin eske salǵan Pan Gı Mýn Avstrıanyń burynǵy kansleri Verner Faımandy Jastardy jumysqa ornalastyrý jónindegi arnaıy ókil etip taǵaıyndaǵanyn málimdedi. Jastar turaqty damýdyń basty qozǵaýshy kúshi ekeni sózsiz. 2030 jylǵa deıingi BUU-nyń Turaqty Damý baǵdarlamasyn jemisti júzege asyrý úshin eń aldymen jastarǵa qoldaý kórsetýimiz qajet.
Pan Gı Mýnnyń málimdemesinde aıtylǵandaı, bıyl BUU 18 000 úmitkerdiń ishinen turaqty damýdy júzege asyrýda belsendilik kórsetken 17 kórnekti jas iriktelip alynbaq. Dúnıejúzi boıynsha ótetin tańdaýdan úzdik shyqqan jastar qyrkúıek aıynda BUU-nyń ǵımaratynda bolashaqqa qatysty óz ıdeıalaryn tanystyra alady.
Sharafat Jylqybaeva
