Áleýmettanýshy Serik Beısembaev Qazaqstandaǵy radıkaldyq uıashyqtar kósemderi burynǵy kóshe qylmyskerleri ekenin aıtyp otyr,- dep habarlaıdy Qamshy.kz.
Onyń aıtýynsha, zertteý qorytyndylary elimizde dinı ekstremızm úshin sottalǵandardyń 80 paıyzy ekonomıkanyń kólegeıli sektorynda jumys istegenderin kórsetken.
Áleýmattanýshy túrli teraktiler men ekstremızm úshin jazasyn ótep jatqandar arasynda kólemdi zertteý júrgizip, biraz jaıdy anyqtaǵan. S. Beısembaev mundaı radıkaldyq uıymdarǵa negizinen halyqtyń kedeı bóliginen shyqqan, qylmystyq ortada tárbıelengen jastar kiretinin aıtyp otyr.
Zertteý nátıjeleri qazaqstandyq sottalǵandardyń jıhadızm ıdeologıasy negizinde radıkaldanýy negizinen jas margınaldar arasynda júretinin kórsetken.
«Jastardyń kóbi radıkaldy ıdeologıaǵa tap bolar aldynda ómirlerinde qıyndyqqa ushyraǵandar. Statısıkaǵa súıensek, dinı ekstremızm men terorızm úshin sottalǵandardyń barlyǵyna derligi (80 paıyzdan astamy) jumyssyzdar, kólegeıli ekonomıka salasynda eńbek etkender. Kóbi bazarlarda saýda jasap, tasymalmen aınalysqan, t.b. Olardyń barlyǵyna derligi aýyldan qalaǵa kóship kelgen, qarama-qaıshylyqtarǵa tap bolǵan otbasylardyń balalary», - deıdi ol.
Áleýmettanýshynyń aıtýynsha, lańkestik úshin sottalǵandardyń radıkaldanýyna eń aldymen olardyń burynǵy qylmystyq ómirbaıany sebep bolǵan.
«Qylmys kóp jasalatyn aýdandarda qylmystyq túsinikterdi sanasyna sińirip ósken jastar takfırızm dogmalaryn da tez qabyldaıdy. Osyndaı jastar kápirlermen qarýly soǵysqa shaqyratyn salafızm-jıhadızm ıdeıalaryn tez ıgerip alady», - deıdi S. Beısembaev.
Arnaıy zertteý 2011-2012 jyldarda Qazaqstanda bolǵan terorızm, ekstremızm aktileri jónindegi 11 qylmystyq istiń jeteýi krımınaldyq belgilerge ıelengenin kórsetken. Sottalǵadardyń biri buryn reektır bolsa, biri urlyqpen, kisi tonaýmen aınalysqan.
Sarapshynyń bul sózderin Aqtóbe men Almatyda bolǵan sońǵy teraktiler de dáleldeı túsedi.
Zertteýshi qarapaıym krımınal men radıkalızmniń jaqyndasýy negizgi úsh faktor boıynsha júzege asady.
Salafızm-jıhadızm ıdeıasynyń syrtqy tartymdylyǵy. Ekstremıstik rolıkterde shahıdter qashan da «ıslam jaýlarymen» soǵysyp júrgen batyr retinde kórsetiledi. Bul obrazǵa bandıtızm rýhynda tárbıelengen, ózin krımınaldyq ortanyń serkesi sezinetinder tez eretin kórinedi.
Dinsizderden aqsha, múlik tartyp alý da dinı amal sanalady. Bul da óz kezeginde paıda tabýdyń bir quralyna aınalǵan. Radıkaldar kisi tonap, urlyq jasap júrip, ózderiniń bul áreketteriniń ıslam turǵysynan «zańdy» ekenine senimdi bolady.
Salafızm jamaǵaty da, krımınaldyq elementter sekildi qoǵamnan oqshaýlanyp júredi. Kóbine olar qalanyń syrtynda, saıajaılar men bazarlarda, jańadan ashylǵan aýdandarda panalaıdy. Osyndaı oqshaýlaný qoǵamǵa qaýipti elementterdiń ózara jaqyndasýyna sebep bolady.
Zertteýshi radıkaldy aǵymdarmen kúreste qylmystyq qatynastarǵa beıim aýdandardaǵy jastarmen jumystyń mańyzdylyǵyn aıtady. Memleket áli kúnge bazarlarda qara jumys istep júrgen jastardyń arasynda aǵartý sharalarymen aınalysý mehanızmderin qarastyrmaǵan. Jastardy áleýmettik beıimdeý boıynsha arnaıy baǵdardamalar ázirleý de nazarda bolýy kerek. Bul rette áleýmettanýshy Fransıa, Belgıa, Danıa, AQSH syndy elderdiń tájibrıbesin eskerý qajettigin aıtady.
