Búgin Astanada ótken «Iadrolyq qarýsyz álem qalyptastyrý» atty halyqaralyq konferensıanyń plenarlyq otyrysynda Elbasy Nursultan Nazarbaev ıadrolyq qaýip-qaterdi azaıtý jáne álemdi birtindep qarýsyzdandyrýǵa baǵyttalǵan birqatar usynystaryn jarıa etti, - dep habarlaıdy Qamshy.kz.Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Semeı ıadrolyq polıgonynyń jabylǵanyna 25 jyl tolýyna oraı ótken konferensıa jumysyna memlekettik organdardyń, úkimettik emes uıymdardyń, dıplomatıalyq korpýstyń, ǵylym men bilim salasynyń ókilderi, kórnekti qoǵam qaıratkerleri, sondaı-aq álemniń 50-den astam elinen sheteldik qonaqtar qatysty.
Elbasy konferensıaǵa qatysýshylarǵa arnaǵan sózinde jahandyq beıbitshilik pen qaýipsizdik úshin Qazaqstan Prezıdenti syılyǵyn taǵaıyndaý týraly kótergen bastamalary úshin rızashylyǵyn bildirdi.
- Jalpy, men bul bastamany qoldaımyn. Múmkin ony Iadrolyq qarýsyzdaný úshin berilgen syılyq dep ataǵan jón bolar, onyń ataýyn qaıta oılastyrý qajet. Biz aqyldasyp, bul syılyqty taǵaıyndaý týraly sheshim qabyldaıtyn bolamyz, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Budan bólek, Nursultan Nazarbaev qarashada Qazaqstannyń elordasynda Astana beıbitshilik samıti ótetinin málimdedi.
- Samıtke kóptegen elderdiń memleketter pen úkimetteri basshylary, tanymal saıasatkerleri men qoǵam qaıratkerleri, ǵalymdary men bıznesmenderi qatysatyn bolady. Syılyqty taǵaıyndaý jáne ony alǵashqy laýreatqa tapsyrý týraly sol samıtte aıtýǵa bolar edi, - dedi Memleket basshysy.
Qazaqstan Prezıdenti 1991 jylǵy 29 tamyzda elimiz úshin de, búkil álem úshin de tarıhı mańyzdy oqıǵa bolǵanyn atap ótti.
- Shırek ǵasyr buryn bizdiń jerimiz ben halqymyzǵa 40 jyldaı azap tartqyzǵan mılıtarızmniń eń surapyl synaǵy zańdy túrde toqtatyldy. Bizdiń sheshimimizden keıin barlyq jetekshi ıadrolyq derjavalardyń polıgondarynyń úni shyqpaı qaldy, alaıda olardyń eshqaısysy áli kúnge deıin jabylǵan joq. Qazaqstan - mundaı qadamǵa barǵan alǵashqy el. Bizdiń halqymyzdyń qalaýy solaı boldy. Bul oqıǵanyń barsha álem úshin mańyzdylyǵy osynda, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezıdenti shırek ǵasyr ishinde bizdiń respýblıkamyz beıbitshilikke, ıadrolyq qarýdan azat bolýǵa bastaıtyn tıimdi modeldi qalyptastyra alǵanyn aıtyp, ony barlyq elde qoldaný jóninde usynys jasady.
Memleket basshysy ıadrolyq qarý arqyly ózin-ózi joıý qaýpin azaıtýǵa jáne beıbitshilikti birte-birte demılıtarızasıalaýǵa baǵyttalǵan birqatar usynystar aıta kelip, munyń halyqaralyq qarym-qatynasta tereń mentaldi ózgeristerdi, kóptarapty jańa saıası sheshimderdi, joǵary deńgeıdegi senimdi qajet etetine nazar aýdardy.
- Iadrolyq arsenaldy qysqartý úderisin is júzinde sondaı áskerı kúsh-qýatqa ıe barlyq memleketterdiń qatysýymen kópjaqty úderiske aınaldyrǵan jón. Munyń aldynda qazir «ıadrolyq qarýy bar» el ataný qarsańynda turǵan memleketterdiń ıadrolyq mártebesi tolyqtaı zańdastyrylýǵa tıis. Barlyq ıadrolyq derjavalar Iadrolyq qarýdy azaıtý týraly jalpyǵa ortaq shart ázirleý jónindegi kelissózderdi bastaýy kerek, - dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Sondaı-aq, Memleket basshysy ıadrolyq qaýipsizdik máseleleri jónindegi halyqaralyq quqyqty túgel kodıfıkasıalaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
- Atom qarýyn ıelenýden óz erkimen bas tartqan, sondaı-aq ıadrolyq qarýsyz el degen mártebesi bar memleketterge ıadrolyq derjavalar tarapynan kepildik berýdi zańdyq turǵydan mindetteıtin júıeni jetildirý qajet. Iadrolyq qarýǵa ıe bolýǵa jáne taratýǵa qarsy qatań sharalardyń naqty qoldanylatyn tetikterin ázirleý kerek. Mundaı kópjaqty kelisimderdi BUU Qaýipsizdik Keńesiniń qararlarymen bekitken jón, - dedi Nursultan Nazarbaev.
Budan bólek, Qazaqstan Prezıdenti álemdik qoǵamdastyqty qaqtyǵystardyń aldyn alý úshin iri derjavalar men jańa halyqaralyq uıymdar arasyndaǵy qarym-qatynasty retteýdiń jańa tetikterin ázirleýge shaqyrdy.
- Qarýdyń ádettegi túrleri men áskerı tehnologıalardyń taralýyn baqylaýdy kúsheıtý de asa mańyzdy. Barlyq úkimetterdi ıadrolyq qaýipsizdiktiń negizin quraıtyn halyqaralyq sharttar men ınstıtýttardy odan ári nyǵaıtý jónindegi jańa mindettemeler qabyldaýǵa shaqyramyn. Sonymen qatar, men búgin óz elderi men halyqtary atynan ókildik etip otyrǵan barlyq parlamentterdiń múshelerine buǵan belsene atsalysý jóninde sóz arnaımyn. BUU Qaýipsizdik Keńesiniń múshesi retindegi Qazaqstannyń qyzmeti halyqaralyq beıbitshilik pen qaýipsizdikti nyǵaıtý jónindegi osy jáne ózge de sharalarǵa arnalatyn bolady. Iadrolyq qaýipsizdikti kúsheıtý jolyndaǵy, ıadrolyq qarýdy synaqtan ótkizý men jetildirýge qarsy keń qoǵamdyq qozǵalys ıadrolyq qaýipten arylý isine tyń serpin berýge tıis, - dedi Memleket basshysy.
Sońynda Nursultan Nazarbaev konferensıaǵa qatysýshylar aıtqan usynystar búkil álemdegi saıasatkerler men ǵalymdardyń qulaǵyna jeterine senim bildirip, jınalǵandardyń jumysyna jemis tiledi.
Sondaı-aq, is-shara barysynda kún tártibindegi máseleler boıynsha halyqaralyq uıymdar men shet el úkimetteri ókilderi baıandama jasady.
Tómende Qazaqstan Prezıdentiniń sóılegen sóziniń tolyq mátinin usynamyz.
«Iadrolyq qarýsyz álem qalyptastyrý» atty halyqaralyq konferensıanyń plenarlyq otyrysyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń sózi
Qurmetti konferensıaǵa qatysýshylar!
Hanymdar men myrzalar!
Qonaqjaı jáne beıbitsúıgish Qazaqstan jerine qosh keldińizder!
29 tamyz - barsha adamzat tarıhyndaǵy aıtýly kún.
25 jyl buryn, dál osy kúni meniń Jarlyǵymmen jer betindegi eń úlken ıadrolyq synaq alańdarynyń biri - Semeı polıgony jabyldy.
40 jyl boıy 500-ge jýyq ıadrolyq jarylys jasalǵan polıgonnyń úni birjola óshti.
Osylaısha, halqymyz táýelsizdik tańy atar sátte beıbitshilik jolyn tańdaıtynyn barsha álemge pash etti.
Bul Qazaqstannyń jahandyq qaýipsizdik kóshin bastaǵan teńdessiz qadamdarynyń bastaýy boldy.
Bıyl bizdiń elimiz Táýelsizdiginiń 25 jyldyq mereıli belesin atap ótýde.
Qazaqstan shırek ǵasyrdan beri tutas jer beti beıbitshilikke bólenýi úshin bar kúsh-jigerin salyp keledi.
Biz qýaty jóninen álemde tórtinshi orynǵa ıe ıadrolyq qarýdan óz erkimizben bas tarttyq.
Álemdik qaýipsizdikti nyǵaıtý jolynda kóptegen tyń bastamalar kóterdik.
Qazaqstannyń bul baǵyttaǵy san jyldyq erik-jigeri, men usynǵan «Álem. XXI ǵasyr» manıfesinde kórinis tapty.
Bizdiń beıbit bastamalarymyzdyń bári de álem qaýymdastyǵynyń jappaı qoldaýyna ıe bolýda.
Sonyń nátıjesinde, Qazaqstan jahandyq ıadrolyq qarýsyz álem qozǵalysynyń kóshbasshysyna aınaldy.
Bizdiń usynysymyzben búginde jer júzi 29 tamyzdy halyqaralyq ıadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyl kúni retinde atap ótedi.
Bul Qazaqstannyń beıbit bastamalary jer betindegi barsha elderdiń múddelerine saı keletinin kórsetedi.
Búgingi forým da bárimizdi ortaq maqsatqa jumyldyryp, jahandyq qaýipsizdikti nyǵaıta túsýge súbeli úles qosaryna senimdimin.
Ývajaemye ýchastnıkı konferensıı!
29 avgýsta 1991 goda proızoshlo sobytıe, ımeıýshee ıstorıcheskoe znachenıe ı dlá nasheı strany, ı dlá vsego mıra.
Chetvert veka nazad byl ıýrıdıcheskı prekrashón samyı zloveshıı eksperıment mılıtarızma, kotoryı pochtı 40 let terzal nashý zemlú ı nash narod.
Neskolko predshestvýıýshıh etomý sobytıý desátıletıı mır pytalsá snızıt porog ıadernoı opasnostı cherez prosesy sokrashenıa atomnogo orýjıa, moratorıı na ego ıspytanıa.
My v Kazahstane pervymı razrýbılı «gordıev ýzel», prınáv Ýkaz o zakrytıı samogo bolshogo v mıre ıspytatelnogo polıgona.
Posle nashego reshenıa polıgony vseh vedýshıh ıadernyh derjav zamolchalı, no do sıh por onı nıgde ne zakryty.
Kazahstan stal pervym, kto poshól na takoı shag.
Takova byla volá nashego naroda.
V etom zaklúchaetsá velıkaıa znachımostetogo sobytıa dlá vseı planety.
Poetomý my rassmatrıvaem ýchastıe v etoı konferensıı vysokıh zarýbejnyh gosteı kak akt shırokogo mejdýnarodnogo prıznanıa zaslýg Kazahstana v globalnom antıadernom dvıjenıı.
Ia ýbejdón, chto nasha konferensıa vnesót vajnyı vklad v aktıvızasıý prosesa zapreshenıa ıadernyh ıspytanıı, nerasprostranenıa atomnogo orýjıa, ızbavlenıa lúdeı ot ýgrozy ıadernogo bezýmıa.
Ývajaemye damy ı gospoda!
Otkrytıe atomnoı energıı stalo odnım ız vydaıýshıhsá dostıjenıı naýkı v XX veke.
No eó ıspolzovanıe v voennyh seláh okazalos velıchaıshım ı samym opasnym zablýjdenıem v ıstorıı chelovechestva.
Ýje na zare ıadernoı ery velıkıe ýchónye, voennye strategı ı polıtıkı dokazalı, chto pobedıt v voıne s prımenenıem atomnogo orýjıa - eto ıllúzıa. V neı proıgraıýt vse.
I sena vseobshego proıgrysha - eto ýnıchtojenıe mıra.
«Effekt prıvykanıa» k jıznı pod «damoklovym mechom» ıadernogo apokalıpsısa ýje nachınaet genetıcheskı peredavatsá ot odnogo pokolenıa k drýgomý.
Ýdastsá lı chelovechestvý razorvat etot porochnyı krýg?
25-letnıı ıýbıleı zakrytıa Semıpalatınskogo ıadernogo ıspytatelnogo polıgona - eto horoshıı povod dlá starta novogo etapa borby po sokrashenıý ı polnomý zapretý orýjıa «Sýdnogo dná».
Ýnıkalnyı opyt Kazahstana, dobıvaıýshegosá polnogo ýstranenıa ýgrozy ıadernogo samoýnıchtojenıa planety, ostaótsá edınstvennym ı ne prevzoıdennym v mırovoı ıstorıı.
Reshenıe o zakrytıı Semıpalatınskogo polıgona bylo prınáto, kogda my eshó ostavalıs chastú byvshego SSSR.
Prıshlos odolet moshnoe soprotıvlenıe soıýznoı voenno-komandnoı mashıny.
Na tot moment, posle raspada SSSR, my okazalıs obladatelámı chetvertogo po moshı v mıre raketno-ádernogo potensıala.
Na nasheı terrıtorıı razmeshalıs 104 mejkontınentalnye balıstıcheskıe rakety SS-18 («Satana»).
Na nıh bylo ýstanovleno 1400 ıadernyh boegolovok.
Na nashıh aerodromah bazırovalos 40 strategıcheskıh bombardırovshıkov TÝ-95 MS s 370-ú krylatymı ıadernymı raketamı.
Etot potensıal prevosqodıl ıadernye sıly Fransıı, Velıkobrıtanıı ı Kıtaıa, vmeste vzátye.
Na Semıpalatınskom polıgone ostavalas moshnaıa naýchno-ıssledovatelskaıa ınfrastrýktýra, gotovaıa k proızvodstvý ı sovershenstvovanıý ıadernogo orýjıa.
K tomý je Kazahstan, obladaıa chetvertú vseh mırovyh zapasov prırodnogo ýrana, raspolagal polnym sıklom ego obogashenıa, proızvodstva ıadernogo toplıva, reaktorov ı ýstanovok.
Na terrıtorıı strany bylı raspolojeny 5 ýstanovok, rabotaıýshıh na ıadernom toplıve, vklúchaıa atomnyı reaktor v gorode Aktaý.
Dlá togo chtoby otkazatsá ot takogo moshnogo potensıala, nýjna byla sılnaıa polıtıcheskaıa volá.
Skajý otkrovenno, chto chastnashego obshestva byla podverjena soblazný sohranıt ıadernyı statýs.
Potrebovalos mnojestvo ýsılıı, chtoby ne poddatsá na etı lojnye ıskýshenıa.
Otkaz ot ıadernogo orýjıa ı statýsa ıadernoı derjavy byl nashım osoznannym, ıskrennım vyborom, dobrovolnym aktom, podderjannym vsem narodom Kazahstana.
Ne menee znachımym bylo ı gýmanıtarnoe ızmerenıe etogo ıstorıcheskogo reshenıa.
Pochtı 5 desátıletıı nepreryvnyh ıspytanıı ıadernogo orýjıa na terrıtorıı Kazahstana naneslı kolossalnyı vred nasheı zemle ı zdorovú nasıı.
Vsego bylo ıspytano 456 ıadernyh ı termoıadernyh zarádov, v tom chısle 116 - v atmosfere.
Vokrýg polıgona ploshadú 300 tysách kvadratnyh kılometrov projıvalo porádka polýtora mıllıonov chelovek!
Prı etom v dokýmentalnyh obosnovanıah sovetskogo voennogo rýkovodstva o razmeshenıı na terrıtorıı Kazahstana polıgona estkoshýnstvennye frazy «o bezlúdnostı» etıh mest.
Ne tolko polıgon, no ı terrıtorıı, prılegaıýshıe k nemý, podverglıs ıntensıvnomý radıoaktıvnomý zagráznenıý.
Eto velo k lýchevoı patologıı jıvýshıh vokrýg lúdeı, a takje vseı jıvoı prırody.
Po osenkam spesıalıstov obshee chıslo grajdan, podvergshıhsá oblýchenıý, sostavláet do 500 tysách chelovek.
Eshó neskolko pokolenıı kazahstansev býdet oshýshat na svoem zdorove posledstvıa teh gýbıtelnyh eksperımentov.
Kazahstan ı kazahstansy postradalı ot ıadernyh ıspytanıı, vozmojno, kak nıkakaıa drýgaıa strana ı narod v mıre.
Segodná nashe stremlenıe k mırý, svobodnomý ot ıadernogo orýjıa - eto vajneıshıı komponent obshenasıonalnoı ıdeı Máńgilik El.
Ývajaemye ýchastnıkı konferensıı!
Za chetvert veka na prımere Kazahstana my sformırovalı effektıvnýıý model pýtı k mırý, svobodnomý ot ıadernogo orýjıa.
Etý model my predlagaem ıspolzovat vsem stranam mıra.
Ona vklúchaet sledýıýshıe bazovye osnovy.
Pervoe - eto dobrovolno prınátye na osnove shırokogo obshenasıonalnogo konsensýsa reshenıa o zakrytıı Semıpalatınskogo ıadernogo ıspytatelnogo polıgona, otkaze ot obladanıa ıadernym orýjıem ı zaprete ego razmeshenıa na svoeı terrıtorıı kogda-lıbo v býdýshem.
Vtoroe. My obrelı Nezavısımostbez ıadernogo polıgona!
My sozdalı ı ýkrepılı nashý nezavısımýıý straný, dobılıs eó vysokogo mejdýnarodnogo avtorıteta bez ıadernogo orýjıa!
V 2006 godý podpısan Semıpalatınskıı dogovor o sozdanıı Sentralno-azıatskoı zony, svobodnoı ot ıadernogo orýjıa.
Vse eó ýchastnıkı - Kazahstan, Kyrgyzstan, Tadjıkıstan, Týrkmenıstan ı Ýzbekıstan - polýchılı v 2015 godý garantıı bezopasnostı ot pátı derjav ıadernogo klýba, oformlennogo spesıalnym protokolom.
Takım obrazom, s ýchótom podpısannogo ıadernymı derjavamı v 1994 godý Býdapeshtskogo Memorandýma, nasha strana ımeet dvoınye garantıı bezopasnostı.
Trete. Kazahstan ıavláetsá ýchastnıkom vseh fýndamentalnyh mejdýnarodnyh dogovorov v sfere ıadernoı bezopasnostı.
Chetvertoe. Na osnove mejdýnarodnyh soglashenıı, v transparentnom rejıme, my provelı polnyı sıkl praktıcheskıh deıstvıı po obretenıý bezádernogo statýsa.
Pátoe. Kazahstanskaıa model denýklearızasıı opıraetsá na shırokoe mejdýnarodnoe sotrýdnıchestvo nasheı strany s Rossıeı, SSHA ı rádom drýgıh stran, a takje mejdýnarodnymı organızasıamı.
Ogromnýıý rol sygrala programma «Sovmestnogo sokrashenıa ýgrozy», prınátaıa ı realızovannaıa po ınısıatıve senatorov SSHA Semúela Nanna ı Rıcharda Lýgara.
V eó ramkah byla profınansırovana ı provedena rabota po lıkvıdasıı v Kazahstane vseh obektov voennogo atoma.
V 2012 godý bylo prınáto Sovmestnoe zaıavlenıe Prezıdentov SSHA, Rossıı ı Kazahstana o prodoljenıı tróhstoronnego sotrýdnıchestva na byvshem Semıpalatınskom polıgone.
My vsegda oshýshalı pomosh OON, prınávsheı rád rezolúsıı o reabılıtasıı jıteleı ı postradavshıh zemel Semıpalatınskogo regıona.
Kazahstansy osobo senát vklad ráda stran-donorov - Iaponıı ı gosýdarstv Evropeıskogo Soıýza - po dezaktıvasıı ı vosstanovlenıý ekologıcheskogo balansa na terrıtorıı byvshego polıgona, medısınskoı pomoshı postradavshım ot radıasıı lúdám.
My nadeemsá na ýsılenıe pomoshı mırovogo soobshestva v rabote po lıkvıdasıı posledstvıı radıasıonnogo zagráznenıa.
Shestoe. Nasha strana, otkazavshıs ot ıadernogo statýsa, sohranıla vozmojnostrazvıvat mırnyı atom, vklúchaıa ıadernýıý energetıký ı proızvodstvo ıadernogo toplıva.
Sozdany ı rabotaıýt Nasıonalnyı ıadernyı sentr, Nasıonalnaıa atomnaıa kompanıa «Kazatomprom».
My stalı depozıtarıamı Mejdýnarodnogo Banka nızkoobogashennogo ıadernogo toplıva.
Etot fakt podcherkıvaet vysokıı ýroven bezopasnostı Kazahstana ı nash vysokıı mejdýnarodnyı avtorıtet.
Sedmoe. V sovremennom mıre Kazahstan ýderjıvaet lıderskıe pozısıı v globalnom antıadernom dvıjenıı.
Po nasheı ınısıatıve realızýetsá proekt ATOM, sýt kotorogo zaklúchaetsá v obedınenıı vseh lúdeı v borbe za vseobshee zapreshenıe ıadernogo orýjıa.
Ia ýbejden, chto mırovoe soobshestvo po dostoınstvý osenıt ı ıspolzýet v býdýshem etı sem fýndamentalnyh osnov kazahstanskogo opyta dvıjenıa k mırý, svobodnomý ot ıadernogo orýjıa.
Damy ı gospoda!
V XXI veke net razýmnoı álternatıvy osvobojdenıý mıra ot ýgrozy globalnoı ıadernoı voıny.
Razvıtıe zemnoı sıvılızasıı, vplotnýıý podstýpıvsheı k novomý etapý naýchno-tehnologıcheskogo progresa - Chetvertoı ındýstrıalnoı revolúsıı, delaet zadachý nerasprostranenıa ı ýnıchtojenıa ıadernogo orýjıa voprosom vyjıvanıa chelovechestva.
Seıchas chývstvo vseobsheı opasnostı pered mırovym ıadernym konflıktom ochastı ýsypleno.
Kto-to vozlagaet nadejdy na sıstemý mejdýnarodnyh dogovorennosteı, sformırovannýıý v predydýshıe desátıletıa.
No realnosttakova, chto prınátye dogovory ne pomeshalı rasshırenıý ıadernogo klýba derjav v samom konse XX veka.
Mejdýnarodnoe pravo, k sojalenıý, soderjıt nemalo dvýsmyslennosteı, pozvoláúshıh obhodıt rejım zapretov na voennoe ıspolzovanıe atoma.
Odnoznachno, chto pýt osvobojdenıa planety ot ýgrozy ıadernogo sýısıda ne býdet lógkım.
On potrebýet glýbokıh mentalnyh ızmenenıı, novyh mnogostoronnıh polıtıcheskıh reshenıı, vysokogo ýrovná doverıa v mejdýnarodnyh otnoshenıah.
Neobhodıma tshatelno prorabotannaıa programma ı slajennye algorıtmy deıstvıı vsego mırovogo soobshestva.
Vo-pervyh, v XXI veke chelovechestvo dostıglo takoı tochkı razvıtıa, kogda smertelnym vyzovom globalnoı bezopasnostı ıavláetsá daje ne kolıchestvo nakoplennogo na planete ıadernogo orýjıa, a sam fakt ego nalıchıa.
Veroıatnostego popadanıa v rýkı mejdýnarodnyh terrorıstov namnogo opasnee.
I eto seróznyı argýment dlá vseobshego ýchastıa v prosese nerasprostranenıa vseh stran mıra.
Vo-vtoryh, ýspeh ılı neýdacha prosesa ıadernogo nerasprostranenıa ı razorýjenıa naprámýıý zavısıt ot sposobnostı mırovogo soobshestva preodolet mılıtarısskıe anahronızmy.
Nado ostavıt v proshlom voennye blokı, sýshestvovanıe kotoryh stanovıtsá provosırýıýshım ı bessmyslennym.
Svoó vıdenıe obshemırovyh antıvoennyh mer ıa ızlojıl v Manıfese «Mır. XXI vek», kotoryı mojet stat osnovoı dlá postepennoı demılıtarızasıı mıra.
V etom ıa vıjý shans reshıtelno snızıt ýgrozý ıadernogo samorazrýshenıa planety.
V-tretıh, proses sokrashenıa ıadernyh arsenalov sledýet sdelat mnogostoronnım, s ýchastıem vseh gosýdarstv, de-fakto obladaıýshıh takımı vıdamı voennoı moshı.
Etomý doljna predshestvovat polnaıa legalızasıa ıadernyh statýsov gosýdarstv, otnosáshıhsá nyne k «porogovoı» grýppe.
Vsem ıadernym derjavam nado prıstýpıt k peregovoram o vyrabotke Vseobshego dogovora o sokrashenıı ıadernyh voorýjenıı.
V-chetvertyh, mejdýnarodnaıa pravovaıa baza ıadernoı bezopasnostı v XXI veke ýkrepıla svoıý osnový.
Po ınısıatıve Kazahstana Generalnaıa Assambleıa OON prınála 7 dekabrá 2015 goda, vpervye v ıstorıı chelovechestva, Vseobshýıý Deklarasıý o postroenıı mıra, svobodnogo ot ıadernogo orýjıa.
Seıchas vajno kodıfısırovat vsó mejdýnarodnoe pravo po voprosam ıadernoı bezopasnostı.
Neobhodımo razvıvat ıýrıdıcheskı obázyvaıýshýıý sıstemý garantıı ıadernyh derjav gosýdarstvam, dobrovolno otkazavshımsá ot obladanıa atomnym orýjıem, a takje ımeıýshım bezádernyı statýs.
Nýjno vyrabotat realno rabotaıýshıı mehanızm prımenenıa jestkıh mer protıv obladanıa ı rasprostranenıa ıadernogo orýjıa.
Takıe mnogostoronnıe soglashenıa neobhodımo ýtverjdat rezolúsıamı Soveta Bezopasnostı OON.
Kazahstan dobıvaetsá prınátıa v OON Konvensıı o polnom ı vseobshem zapreshenıı ıadernogo orýjıa.
V-pátyh, nam nýjny novye mehanızmy regýlırovanıa otnoshenıı mejdý krýpnymı derjavamı, ı novymı sentramı sıly.
Krome togo, schıtaıý neobhodımym sozdanıe novyh mejdýnarodnyh organızasıı ılı reformırovanıe ýje sýshestvýıýshıh ınstıtýtov dlá predotvrashenıa konflıktov.
Nado sozdat sıstemý ýpravlenıa krızısamı v otnoshenıah mejdý krýpnymı derjavamı.
Vajno takje ýsılıt kontrol nad rasprostranenıem obychnyh vıdov voorýjenıı ı novyh voennyh tehnologıı.
Ia prızyvaıý vse pravıtelstva prınát novye obázatelstva po dalneıshemý ýkreplenıý mejdýnarodnyh dogovorov ı ınstıtýtov, sostavláúshıh osnový ıadernoı bezopasnostı.
Ia takje obrashaıýs ko vsem parlamentarıam, kotorye predstavláút segodná svoı strany ı narody, prınát v etom aktıvnoe ýchastıe.
Etım ı drýgım meram po ýkreplenıý mejdýnarodnogo mıra ı bezopasnostı býdet posváshena deıatelnostKazahstana v kachestve chlena Soveta Bezopasnostı OON.
Na gosýdarstvah-postoıannyh chlenah Soveta Bezopasnostı OON, obladaıýshıh naıbolshım arsenalom ıadernogo orýjıa, lejıt osobaıa otvetstvennostpered vsem mırom.
My obrashaemsá k nım, chtoby ımenno dannye strany vozglavılı etý rabotý ı pokazalı prımer.
V-shestyh, novyı ımpúls osvobojdenıý ot ıadernoı ýgrozy doljno prıdat shırokoe obshestvennoe dvıjenıe za ýsılenıe ıadernoı bezopasnostı, protıv ıspytanıı ı sovershenstvovanıa ıadernogo orýjıa.
Dorogıe drýzá!
Ia ýbejdón, chto v XXI veke chelovechestvo v sılah proıtı dostoınyı pýt k mırý, svobodnomý ot ıadernogo orýjıa.
Torjestvenno otmechaıa 25-letnıı ıýbıleı zakrytıa Semıpalatınskogo ıadernogo polıgona, my vnov prızyvaem mır osoznat nıkýda ne ıscheznývshýıý ýgrozý ıadernogo samoýnıchtojenıa.
Ia verú, chto volá ı razým mırovogo soobshestva, pomnojennye na energıý vyverennyh kollektıvnyh deıstvıı, ne dadýt nasheı planete shagnýt v propastıadernoı katastrofy.
Segodná eshe estshans sdelat mır bolee bezopasnym, osvobodıv ego ot samogo razrýshıtelnogo orýjıa.
Ýbejdón, chto prızyvy ı predlojenıa, kotorye prozvýchat segodná s etoı trıbýny, býdýt ýslyshany polıtıkamı ı ýchónymı, vsemı lúdmı dobroı volı.
***
Prejde vsego, hotel by vyrazıt ıskrennúú prıznatelnostvsem ýchastnıkam konferensıı za teplye slova v adres Kazahstana ı ego naroda.
Blagodarú vas za konstrýktıvnye ıdeı ı predlojenıa, napravlennye na dostıjenıe bezádernogo mıra.
Onı býdýt ýchteny prı podgotovke ıtogovogo dokýmenta konferensıı ı býdýt poslany mejdýnarodnym organızasıam.
Sımvolıchno, chto nasha konferensıa sostoıalas ımenno segodná - 29 avgýsta. Pát let nazad, v 2011 godý, na Mejdýnarodnom forýme za bezádernyı mır, byla prınáta Astanınskaıa deklarasıa za bezádernyı mır.
Prısýtstvıe segodná pleıady samyh ızvestnyh deıateleı demonstrırýet chrezvychaınýıý aktýalnostı vajnostproblematıkı nashego forýma.
Eto ı estvyrajenıe kollektıvnoı volı lýchsheı chastı chelovechestva k zapreshenıý ı lıkvıdasıı ıadernogo orýjıa.
Seıchas kraıne vajno ne ogranıchıvatsá odnımı prızyvamı, a konkretnymı delamı prodvıgat nashý planetý k bezádernomý býdýshemý.
Eto nýjno vo ımá schastá ı prosvetanıa grádýshıh pokolenıı zemlán, v ınteresah vseh stran ı narodov.
Odnım ız konkretnyh shagov v etom napravlenıı ıavláetsá razrabotka ı prınátıe Vseobemlúsheı konvensıı o ıadernom orýjıı. Nadeıýs na vashý podderjký.
Ona doljna ýstanovıt zapret na ıadernoe orýjıe, ýstanovıt konkretnye srokı ego lıkvıdasıı, v tom chısle ı v stranah, obladaıýshıh ım.
Vmeste s tem, my ne ısklúchaem prınátıa drýgıh ıýrıdıcheskı obázyvaıýshıh dokýmentov, kotorye prıdadýt ıadernomý orýjıý statýs nelegalnogo.
Hotel by eshó raz vyrazıt glýbokýıý blagodarnostza vysokıe osenkı vklada nasheı strany ı moego skromnogo lıchnogo vklada v globalnoe ıadernoe razorýjenıe.
Takje prıznatelen za ınısıatıvý ob ýchrejdenıı Premıı Prezıdenta Kazahstana za globalnyı mır ı bezopasnost V selom, ıa etý ınısıatıvý podderjıvaıý. Navernoe, býdet bolee pravılnym nazvat ee Premıeı za ıadernoe razorýjenıe, neobhodımo eshe podýmat nad naımenovanıem. My podýmaem ı prımem reshenıe ob ýchrejdenıı takoı Premıı.
Hochý proınformırovat, chto v noıabre v stolıse Kazahstana po moeı ınısıatıve býdet sozvan Astanınskıı samıt mıra.
V nem býdýt ýchastvovat rýkovodıtelı gosýdarstv, pravıtelstv, ızvestnye polıtıcheskıe ı obshestvennye deıatelı, ýchenye ı bıznesmeny mnogıh stran. Imenno na etom samıte mojno bylo by govorıt ob ýchrejdenıı etoı premıı ı vrýchenıı ee pervomý laýreatý.
Eshó raz blagodarú vseh ýchastnıkov konferensıı.
Jelaıý vam bolshıh ýspehov v vasheı deıatelnostı.
Spasıbo za vnımanıe!
