Ýkraına máselesiniń áli kúnge deıin qyzýy basylar emes. Álem halyqtaryna úlken sabaq bolyp, ulttyq múddeniń bárinen joǵary qob kerektigin dáleldeı tústi. Bul týraly zań ǵylymdarynyń kandıdaty, zańger Shyńǵys Ergóbek óz sózinde aıtyp berdi...
Búgingi Ýkraınadaǵy ekonomıkalyq jaǵdaı geostrategıalyq turǵydan Reseıdiń osy ýaqytqa deıingi eń úlken jeńilisi dep qarastyrýǵa bolady. Óıtkeni, Reseı barlyq turǵydan: halyqaralyq arenada repýtasıalyq jaǵynan, aımaqtyq qaýipsizdik turǵysynan óziniń áriptesterin birtindep joǵaltyp jatyr. Reseı Keńes odaǵynan keıingi kezeńde eń alǵash ret terıtorıalyq aneksıaǵa bardy. Iaǵnı, shyn máninde, kórshiles memlekettiń terıtorıasynyń bir bóligin ózine qosyp alý. Bul halyqaralyq quqyq, halyqaralyq qatynas turǵysynan da Reseı úshin eń úlken jeńilis boldy. Qyrymdy qosyp alý arqyly aımaqtyq turǵydan Reseı ózine áriptes bola alatyn jáne ekonomıkalyq turǵydan áriptestikke sáıkes keletin jalǵyz memleket – Ýkraınadan aıyryldy. Ýkraınany ózine odaqtas retinde máńgilikke joǵaltty dep oılaımyn. Óıtkeni, Ýkraına budan keıin eshqashan Reseıdi qoldaıtyn top bılikke jete almaıdy. Taǵy bir kórsetkishi, Reseıdiń revolúsıa bolǵan eldermen jumys isteı almaıtyny belgili boldy.
Álemdik arenada Reseı AQSH-qa álternatıvtiń saıası qundylyqtardy, júıelerdi úgitteıtin memleket retinde de óz pozısıasyn joǵaltyp aldy. Búginde Reseı sekildi anneksıa jasaǵan memleket tarapynan beıbitshilikke shaqyratyn ıdeıalardyń aıtylýynyń ózi álemdik geostrategıalyq turǵydan oń nátıje bermeıdi. Reseı óziniń eń jaqyn kórshilerin joǵaltyp aldy. Eger postkeńestik keńistikke qaraıtyn bolsaq, paıda bolýy múmkin slaván odaǵynyń ishinde osy Ýkraına, Belorýssıa jáne Reseıdi aıtýǵa bolatyn edi. Túbi bir, qandas memleketter. Qandasymen mundaıǵa barǵan memleket, basqalaryna ne istemeıdi degen oı keledi. Qyrymdaǵy eń negizgi eskerilmegen faktor – Qyrym tatarlary. Ókinishke oraı, Qyrym orystyń jeri degen saıasat mardymsyz saıasat, bul býtoforıa! Qyrym – tatardyń jeri jáne Qyrym tatarlarynyń pikirin eskermesten ony basqa memlekettiń quramyn qabyldaýdyń ózi bul halyqaralyq quqyqtyq turǵydan zańsyz áreket. BUU deklarasıasynda ár ult óz bolashaǵyn ózi tańdaýǵa quqyly degen sózder bar. Demek, Reseı anneksıasyn –Qyrym tatarlaryna jasaǵan ozbyrlyǵy dep baǵalaýǵa bolady. Budan keıin Qazaqstannyń pozısıasyna toqtalatyn bolsaq, Mustafa Kemal Atatúriktiń aıtqanyndaı, máńgilik ımperıa bolmaıdy, ımperıalardyń barlyǵy ydyraıdy. Bizdiń kórshimiz de ımperıa, bular da ydyraıdy. Sol kezde onda turatyn túrik baýyrlarymyzdyń memleket bolyp qalyptasýyna yqpal etýimiz kerek. Qyrym tatarlary dál búgingi kúni Reseıdiń quramynda kezindegi KSRO quramyndaǵy Qazaqstan sekildi pozısıada. Bul tarapta beıtaraptyq saqtaýǵa tıistimiz. Óıtkeni, Reseıdiń quramyna kirýiniń ózi Qyrym tatarlaryn óz memleketterine degen quqyqtaryn júzege asyrýǵa múmkindikteri paıda boldy degendi kórsetedi. Qyrymnyń Reseıge qosylýy nátıjesinde kim utty deıtin bolsaq, meniń oıymsha, Ýkraına utyldy. Sebebi, osy ýaqytqa deıin «Aımaqtar» partıasyna daýys beremin be joq álde basqasyna ma? Nege men Reseı sekildi jaýlaýshy eldi qoldaıtyn partıaǵa daýys berýim kerek?» degendeı oı týyndaýy múmkin. Jáne tıisinshe, ishki saıasatta ultshyldardyń pozısıasyn burynǵydan da joǵary deńgeıge kóterdi. Al, Reseıdiń utylǵany – Qazaqstan sekildi onymen shekaralas memleketterdiń máseleler tóńireginde oılanatyn ýaqyty jetti. Ekonomıkalyq ıntegrasıalar, Reseımen tyǵyz yntymaqtastyqtan birtindep alystaı beretindigin kórsetedi. Eger Reseıge sanksıalar qoldanylatyn bolsa, munyń Qazaqstanǵa qarsy qoldanylmaýy ekitalaı.
Ýkraına máselesi álem elderindegi táýelsizdik, egemendik máselesiniń kún tártibine shyǵardy. Bul ishki saıası táýelsizdik jáne ishki saıası táýelsizdik, sondaı-aq, ǵalamdyq alyptardyń jeteginde ketpeı, ár ult óz múddesin saqtap qalýdyń qajettiligin kórsetti dep oılaımyn!
