Seısenbide ótken Úkimet otyrysynda qaralǵan mańyzdy máselelerdiń biri – kóshi-qon týraly bolatyn. Osy jóninde baıandaǵan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Tamara Dúısenova jurtshylyqqa jaǵymdy jańalyqty jetkizdi. Mınıstr elimizde oralmandar úshin azamattyq alý merzimi qysqartylatynyn aıtty.
Kópshiliktiń esinde bolar, osyǵan deıin etnıkalyq qazaqtarǵa azamattyq tórt jyldan keıin beriletini aıtylyp kelgen edi. Endi azamattyq alý merzimi 1 jylǵa deıin qysqartylady. Taǵy bir atap óterligi, syrttan kelgen qandastarymyz qonystanatyn óńirdi ózderi tańdaıdy. Qaı aımaqqa barsa da oralman mártebesi taǵaıyndalady. Buǵan deıin etnıkalyq baýyrlarymyz oralman mártebesin alý úshin 7 jyl kútýi tıis bolatyn. Oralmandar úshin tóleý qabilettiligin dáleldeý boıynsha mindetteme bolǵan. Sońǵy jańalyq – «tóleý qabilettiligi» jóninde esh dáleldeme talap etilmeıdi. Mınıstrdiń oralmandarǵa qatysty taǵy bir aıtqany – olar eńbek resýrstary tapshy óńirlerge kelgen jaǵdaıda áleýmettik paketter qarastyrylady. Oǵan aldymen jolǵa, júk alýǵa baılanysty járdemaqy engiziledi. Jalǵa berý retinde bes jylǵa qyzmettik turǵyn úı usynylady, bes jyldan keıin jekeshelendire alady. Álginde syrttan keletin qandastarymyz týǵan elge taban tiregende shańyraq kóteretin jerlerin ózderi tańdaıtyndyǵy jóninde aıtyldy. Bul, árıne, durys. Oqyrmannyń esinde bolar, Úkimetimiz osy sáýir aıynyń basynda oralmandardy Aqmola, Atyraý, Batys Qazaqstan, Qostanaı, Pavlodar, Soltústik Qazaqstan jáne Shyǵys Qazaqstan oblystaryna ornalastyrý jóninde «Oralmandardy jaıǵastyrý óńirlerin aıqyndaý týraly» qaýly qabyldady. Memlekettiń bul sheshimin de túsinýge bolady. Atalǵan aımaqtarda, ásirese soltústik óńirlerde halqymyz sırekteý ornalasqan. 2050 jylǵa qaraı bul óńirlerdegi turǵyndar sany 900 myńǵa deıin kemıtindigi de aıtylyp júr, esesine ońtústik óńirlerde halyq sany 5,2 mıllıonǵa artatyn kórinedi. Olaı bolsa soltústiktiń jaǵdaıyn eskergen jón. Bárimiz ońtústikke umtylǵannan utarymyz shamaly. Teriskeıdi ashyq qaldyrýǵa bolmaıdy. Bul da aldaǵy ýaqytta elge qaraı at basyn buratyn qandastarymyzdyń qaperinde bolǵany abzal. Qazaqtyń jeriniń nashary joq. Bári de asyl. Soltústigimizdiń tabıǵaty, tipti ǵajap. Adamǵa da, malǵa da qut. Jumys oryndarynan da kende emes. Bul topyraqta basqa ardaqtylarymyzdy tizbegende Maǵjan, Sábeń (Muqanov), Ǵabeń (Músirepov) sekildi ult maqtanyshtary ómirge kelgenin aıta keteıik. Jerimizdiń keńdigine qyzyǵyp emes, qyzǵana qaraıtyndar kóp. Keshe de solaı edi, búgin de solaı. Sol sebepti de ata-babamyz urpaǵyna qaldyryp ketken eń asyl muramyzdy kózdiń qarashyǵyndaı qorǵap, bir pushpaǵyn da jetimsiretpeı, ashyq-tesik qaldyrmaı baýyrymyzǵa alyp jatqanymyz durys. Halyq sanyn kóbeıtýdiń bir joly – shet jurttaǵy qazaqtardy beri tartý. Bul jolda oralmandar úshin esh kedergi, qıyndyq bolmaýy tıis. Aıqara ashylǵan qushaqty ǵana olar kóretin bolsyn.
Nurperzent Dombaı
"Ana tili"
