«Birigip pishken ton kelte bolmas» deıdi qazaq. Keı rette ıgi bastamalar, ishinara memlekettik baǵdarlamalar jaýapty organdar arasynda yntymaqtyń azdyǵynan oń nátıjege jete almaı jatatyny qupıa emes. Sondyqtan Memleket basshysy bılik býyndarynyń bir-birimen úılesimdi jumys isteýi keregin únemi aıtady. Muny eskergen «Nur Otan» partıasy Tóraǵasynyń Birinshi orynbasary Muhtar Qul-Muhammed, Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenova jáne Bilim jáne ǵylym mınıstri Erlan Saǵadıev ózara túsinistik jáne yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıdy. Aldaǵy ýaqytta osy qujat arqyly joǵary oqý oryndaryna túse almaǵan jáne Ulttyq biryńǵaı testileýdi tapsyra almaǵan mektep túlekterine qoldaý kórsetiletin bolady.
Otyrysqa tóraǵalyq etken «Nur Otan» partıasy Tóraǵasynyń Birinshi orynbasary Muhtar Qul-Muhammed óz sózinde mektepti endi ǵana bitirgen, jańa ómirge qadam basqan jastarymyzdyń jumysqa ornalasýynyń mańyzyna toqtaldy. «Eger shyndyǵynda biz táýelsizdikti alǵan jyldarymyzda elimizdiń barlyq óńirlerindegi jastardy túgeldeı jumysqa ornalastyrǵan bolsaq, qazirgi qoǵamda oryn alyp otyrǵan keleńsizdikterge kezikpes edik dep oılaımyn. Óıtkeni Abaı atamyzdyń «Tamaǵy toqtyq, jumysy joqtyq azdyrar adam balasyn» degenindeı mynadaı toq, baqýat zamanda adam jumys istemeı, qolyn qýsyryp bos júretin bolsa destrýktıvti uıymdarǵa, túrli qylmystyq ortaǵa tartylyp, teris jolda júrgen dinı aǵymdardyń yqpalynda ketýi múmkin. Muny ómirdiń ózi dáleldep otyr. Demek, bul bizder men sizder atqarǵan jumystardaǵy kemshilikterden týyndaǵan másele dep qarastyrýymyz kerek», – dedi M.Qul-Muhammed.
Partıa Tóraǵasynyń Birinshi orynbasary memorandým aıasynda Elbasy tapsyrmalaryn júıeli túrde oryndaýǵa, jastardyń bolashaǵyna qatysty qordalanǵan biraz máseleniń túıinin sheshýge jol ashylatynyn aıtty. «Elbasynyń tapsyrmasyn oryndaý bizge úlken úsh máseleni sheshýge múmkindik beredi. Eń aldymen, biz mektep bitirgen jastardy túgeldeı jumyspen qamtıtyn bolamyz. Ekinshiden, Elbasynyń «Nurly Jol» jańa ındýstrıalandyrý saıasaty boıynsha ashylǵan kásiporyndarǵa jumysshylar tartamyz. Úshinshiden, jumyssyz jastardyń teris jolǵa túsýiniń aldyn alamyz. Sondyqtan Elbasy tapsyrmasyn oryndaý eń basty mindetterdiń biri bolyp esepteledi. Aldaǵy ýaqytta bul jumys «Nur Otan» partıasynyń barlyq fılıaldarynyń qatań baqylaýynda bolady», – dedi Muhtar Qul-Muhammed.
Máseleniń mańyzyn túsiný úshin mektep bitirgen túlekterge qatysty myna derekterge nazar aýdarǵan jón. Bıyl 122 myńnan astam túlek mektep bitirse, olardyń shamamen 70 myńy UBT-ny sátti tapsyrǵan. Al 37 myńnan astamy testileýge qatyspaı, 14 myńy synaqtan óte almaǵan eken. Partıa bastamasymen elimizdiń barlyq aımaǵynda egjeı-tegjeıli saraptaý jumystary júrgizilip, bıyl synaqtan óte almaǵan jáne oqýǵa túspegen mektep túlekteriniń tizimi jasalǵan. Sonyń arqasynda UBT-da qajetti eń tómengi baldy jınaı almaǵan 14 myń túlektiń 2,5 myńy qaıta testileýden keıin JOO-ǵa qabyldanǵany anyqtalyp, odan bólek, 5 myńǵa jýyǵy tehnıkalyq-kásiptik bilim berý mekemelerine túsken. Taǵy 346 túlek qazirdiń ózinde «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy arqyly jumysqa ornalasty. Sondaı-aq, taǵy júzdegen túlek ózdiginen jumys taýyp, eńbekke aralassa, keıbiriniń shetelge oqýǵa ketkeni belgili bolǵan. Endi birqatary ásker qataryna shaqyrylyp, kelesi bir top mamandardy qaıta daıarlaý ortalyqtarynda bilim alýda. Osylaısha, UBT tapsyra almaǵan 9 myńǵa jýyq túlek ómirdegi óz baǵyt-baǵdaryn tapty.
Al UBT-ǵa múldem qatyspaǵan 37 myń túlektiń 2820-sy – qazaqstandyq, 6205-i sheteldik JOO-larǵa oqýǵa túsken. Sondaı-aq, 21663 túlek kásiptik-tehnıkalyq bilim berý mekemelerine qabyldandy. Qalǵan eki myń mektep bitirýshi mamandar daıarlaý ortalyqtarynda bilimderin jetildirýde, keıbiri ásker qataryna shaqyrylady. Deı turǵanmen, áli 10 myń túlektiń máselesi naqty sheshimin tappaı otyr. Olarǵa biz tilge tıek etip otyrǵan memorandým aıasynda kómek kórsetilmek. Atalǵan qujatta mektep túlekterin jumyspen qamtýdyń mynadaı tetikteri qarastyrylǵan:
– halyqty jumyspen qamtý ortalyqtary arqyly mektep túlekterin oqytýǵa, jumyspen qamtýǵa jáne ornalastyrýǵa kómektesý;
– halyqty jumyspen qamtý ortalyqtary arqyly jastarǵa mamandyq tańdaýda kásibı baǵyt-baǵdar berý; – biliktiligin arttyrý, sondaı-aq, kásibı daıarlaý jáne qaıta daıarlaý boıynsha tegin kýrstar uıymdastyrý;
– «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy boıynsha jastardy jumysqa ornalastyrý.
«Nur Otan» partıasynyń bul salada mol tájirıbesi bar ekenin atap ótken jón. Naqty aıtqanda, partıa qazaqstandyq kásiporyndarmen jemisti yntymaqtastyq ornatyp, «Sátti qadam» jobasy aıasynda kolejder men JOO túlekterine tájirıbeden ótýge, keıin jumysqa ornalasýǵa kómektesip keledi. Osylaısha, myńdaǵan jastyń ómirden óz oryndaryn tabýyna jaǵdaı jasady. Búginde Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha qolǵa alynǵan partıanyń bul bastamasyn Qazaqstannyń 240 jetekshi kompanıasy qoldap otyr.
Otyrysta sóz alǵan Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenova jastardy jumyspen qamtýda arnaıy «Jol kartasy» jasalǵanyn, ol boıynsha barlyq jergilikti ákimderge qandaı mamandyqtarǵa suranys barlyǵy jóninde tizim jiberilgenin, qandaı kásipterge zárýlik barlyǵy da anyqtalyp, kolejder men kásiptik-tehnıkalyq oqý oryndarynda oqyp mamandyq alýda qoldaý kórsetiletinin aıta kele bul rette oqý aqy, tamaq pen turatyn jaıy da tegin bolatynyn atap ótti.
Óz kezeginde Ǵylym jáne bilim mınıstri Erlan Saǵadıev el jastarynyń básekeli ómirde kóshten qalmaýyndaǵy bilimniń róline toqtalyp, sapaly bilim berýdiń arqasynda jastardyń talaı bıikke kóteriletindigine senim artty.
Jıynda oblystarda atqarylyp jatqan keleli ister de sóz boldy. «Nur Otan» partıasy Shyǵys Qazaqstan oblystyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary Ánýarbek Muhtarhanov jastardy jumyspen qamtý máselesinde «Sátti qadam» partıalyq jobasynyń mańyzyna toqtaldy. «Bıyl oblysymyzda ulttyq biryńǵaı testileýge qatysqan 5524 túlektiń 868-i shektik deńgeıden óte almady. Ortalyq apparattyń tapsyrmasymen, atalǵan jobanyń 3-baǵyty boıynsha sol túlekterdi túgendep, olardy jumyspen qamtýdy qolǵa aldyq. Osy maqsatta birneshe basqarmalarmen jáne bilim ordalarymen tyǵyz baılanys ornattyq. Sonyń nátıjesinde búginde 231 túlek joǵary oqý oryndarynyń aqyly bólimine oqýǵa tústi, 486-sy kásiptik-tehnıkalyq bilim berý mekemelerine qabyldandy. Sondaı-aq, 43 jas ásker qataryna shaqyrylsa, 71-i shetelge oqýǵa ketti. Taǵy 2 túlek qaıta daıarlaý kýrstarynda bilim alýda. Al qalǵan 24 jas jumysqa ornalasty. Mine, bul tek «Sátti qadam» boıynsha atqarylǵan jumystar. Endi bul bastamanyń aıasy keńeıip, oń nátıjeler artatyny daýsyz», – dedi ol.
Al Atyraý oblysynda jastar máselesiniń qalaı sheshilip jatqanyn H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý memlekettik ýnıversıteti rektorynyń mindetin atqarýshy Abzal Taltenov baıandady. «Búgingi memorandým tek qoldaýǵa ǵana laıyq bastama. Osynyń arqasynda myńdaǵan jas ómirdegi óz oryndaryn tabatynyna senimim mol. Qazirgi tańda elimizde ulttyq biryńǵaı testileýdi ekinshi ret tapsyrýǵa ruqsat berilgeni belgili. Bul múmkindikti de paıdalana almaǵan jastar stýdentter qataryna shartty túrde qabyldanady.
Jalpy, bıyl Atyraý oblysynda 1118 mektep túlegi ulttyq biryńǵaı testileýde shekti bal jınaı almady. Sonyń 456-sy qaıta testileýge qatyssa, 291-i joǵary oqý oryndarynyń stýdenti atandy. Odan bólek, 563 túlek kolejder qabyrǵasynda bilim alady.El jastarynyń jarqyn bolashaǵyn oılaǵan «Nur Otan» partıasy mańyzdy isti qolǵa alyp, jastardyń áleýmettik beıimdelýin maqsat etip otyr. Búgingi qol qoıylǵan memorandým sonyń jarqyn kórinisi. Jastardyń jaǵdaıyn jaqsartýdy kózdegen «Sátti qadam» jobasy syndy tyń baǵdarlamalardy elimizdegi barlyq joǵary oqý orny qoldaıdy dep senemin», – dedi Abzal Taltenov.
Otyrysqa jumys berýshiler, jastarǵa qoldaý kórsetýge nıetti kompanıalar da qatysty. «QazPlast» jáne «Bekem plast» kompanıalar tobynyń bas dırektory Sergeı Vodko: «Bizdiń kompanıa zamanaýı tehnologıalar arqyly polıetılen zattaryn jáne polıropılennen gofrli qubyrlardy óndiredi. Kásipornymyzdyń qurylǵanyna kóp bola qoımasa da, kelesheginen zor úmit kúttiredi. Osy rette bizge jas mamandardyń da septigi mol bolatynyn aıta ketkendi jón sanap otyrmyn. Búgingi memorandým – soǵan jasalǵan mańyzdy qadam. Partıa tarapynan jastardy jumyspen qamtamasyz etý, arnaıy oqý oryndarynda bilim alý bastamasy óte oryndy jáne utymdy ekenin kórsetti. Bizdiń kompanıa osy joba aıasynda óz qataryna 10-ǵa deıin jastardy jumysqa alýǵa jáne bolashaqta tyǵyz baılanysty jumys isteýge daıyn», – dedi.
«Aqmola vagon jóndeý zaýyty» dırektorlar keńesiniń tóraǵasy Zeınýlla Shıbkenov te kásiporynnyń partıamen memorandým aıasynda birlesip jumys isteýge daıyn ekenin jetkizdi. «Sońǵy jyldary Elbasymyz kásiptik-tehnıkalyq bilim berýge erekshe kóńil bólip, tıisti oryndarǵa naqty tapsyrmalar bergenin bilemiz. Sonyń arqasynda elimizde tehnıkalyq mamandardyń sany artyp, jumys kúshi kóbeıgeni anyq baıqalady. Búgin qol qoıylǵan qujattyń arqasynda sol bastamanyń aıasy keńeıip, odan ári jandana túsetini anyq.Óz kezegi bizdiń kásiporyn jastardy jumysqa qabyldaýǵa daıyn. Dál qazirgi kezde zaýytymyzǵa gazben dánekerleýshi, slesar syndy mamandar qajet. Olardyń biliktilikterin arttyryp, kásibı turǵyda ósýlerine qoldan kelgen barlyq jaǵdaıdy jasaımyz», – dep sendirdi zaýyt basshysy.
«Nur Otan» partıasynyń mektep túlekterin jumyspen qamtýǵa múmkindik beretin jańa jobasy elimizdiń ózge kásipkerleri tarapynan da qyzý qoldaý tabaryna senim mol.
turkystan.kz
