Máskeý bıligi mıgranttarǵa orys ertegilerindegi keıipkerler arqyly ózin qalaı ustaý kerektigin aıtyp beredi. Jadynamada mıgranttardy etnıkalyq orystarǵa qarsy qoıǵan jáne orys tilin jetik bilmeıtin adam úshin onyń mazmuny túsiniksiz bolady dep habarlaıdy bbc.com.
Qazan aıynyń sońynda Máskeý qalalyq ulttyq saıasat, aımaqaralyq baılanys jáne týrızm departamenti «Mıgranttyń Máskeýde júrip-turý erejesi týraly» ádisteme quralyna tapsyrys berdi. Bul memlekettik satyp alýlar týraly saıtta jarıalandy.
Departament ókilderi, jadynama astananyń qala retinde jaqsy ımmıdjin saqtaý úshin jáne sheteldik jumysshy mıgranttarynyń reseılik qoǵamǵa beıimdelýi úshin qajet deıdi.
Konkýrsty «Máskeýdiń eńbek etip jatqan mıgranttaryn qoldaý» Aımaqtyq qoǵamdyq uıymy jeńip aldy. Eki aıdan keıin jeltoqsannyń sońynda ol 100 betti kitapshany 50 myń danamen orys tilinde shyǵarǵan.
«Osy aptada ulttyq saıasat departamenti ol jobany shyǵaryp, kitapshalardy tarata bastaıdy» deıdi «Máskeýdiń eńbek etip jatqan mıgranttaryn qoldaý» Aımaqtyq qoǵamdyq uıymynyń basshysy Aleksand Kalının.
«Máskeýge sheteldik azamattar keledi. Biz olardy ertegi keıipkerindeı kóremiz jáne olardy da reseılik ertegi keıipkerleri qarsy alady. Olar kelýshilerge qalada júrip-turý erejelerin túsindiredi» deıdi Kalının.
Mıgrant-keıipkerler bastapqy kezde ulty boıynsha jazylǵan, keıin eshkim renjimeýi úshin bul ıdeıadan bas tarttyq deıdi ol.
Aqparattyq jadynamany mıgranttardyń quqyǵyn qorǵaıtyn zańgerler jasaǵan. Kitapsha tilin mıgranttardyń tiline qaraı ıkemdeý kózdelgen. Ony mıgranttardyń tildik bilimin tekseretin muǵalimder atqardy.
Jadynamanyń birinshi bóliminde mıgranttar ózin kóshede qalaı ustaý qajet ekenin jazǵan.
«Eń basty ereje aınaladaǵy adamdarǵa yńǵaısyzdyq týdyrmaý» dep eskertedi avtorlar.
Ózge elderden kelgenderge ketip bara jatqan áıelge qaramaýǵa, kóshede tamaq jemeýge jáne kóshede uzaq, qatty sóılemeýge keńes beredi.
«Jańa tanystaryńyzben birden «senge» kóshýge asyqpańyz» dep aıtylady jadynamada. Avtorlar jańa tanystyqty birden dostyqqa aınaldyrmaýǵa keńes beredi. İskerlik jáne jeke baılanys ustaý úshin mıgranttarǵa baılanys telefondaryn berý qajettigin aıtady.
"Jadynama eń aldymen zańsyz elge kelgen mıgranttarǵa arnalǵan. Biz olardyń saýattylyq deńgeıin kótergimiz keledi» deıdi Kalının.
Eń aldymen kelýshilerge mıgrasıalyq karta alyp, tirkelip, jumysqa patent alý kerektigin túsindiredi. Ertegi keıipkeri Máskeýde alynǵan patent qala shekarasynda ǵana kúshi bar ekenin aıtady.
Avtorlar polıseılediń mıgranttardyń qujattaryn tekserýge quqyǵy bar ekenin erekshe atap ótedi. Balýan keıpindegi kókireginde «İİM» degen jazýy bar polıseıler «Polıseıler sizderge aıyp taǵyp turǵan joq, onyń qujattardy kórsetý týraly ótnishi sizderdiń jeke bastaryńyzǵa nuqsan keltirmeıtinin este ustańyzdar» dep kórsetilgen.
Sheteldikter jadynamadaǵy aqparatty jaqsy túsiný úshin avtorlar olarǵa test tapsyrýdy usynady. Eń qıyny qujattardy rásimdeý týraly synaq.
Test suraqtarynyń birinde «Tájikstan azamaty Máskeýde 90 kún turyp, RF aýmaǵynan shyǵyp ketti. Qaıta oraldy. Biraq oǵan patent rásimdeýge ruqsat berilmedi. Nege?» delingen.
Orys tilin bilý deńgeıin anyqtaıtyn sýret túrindegi testte aqshaqar «Dalada qazir sýyq, sondyqtan men...A) panama kıemin, B) kózildirik kıemin, V) ton kıemin» deıdi.
Máskeý tarıhyn bilý deńgeıin anyqtaıtyn krosvord suraqtarynyń barlyǵy derlik 1-shi Petrdiń ómiri jaıynda. Kitapshanyń sońynda testiń jaýaby berilgen.
Mıgranttarǵa arnalǵan jadynama mazmunynan mıgranttardy jabaıy, mádenıetten jurdaı, qarapaıym ádep erejelerin bilmeıtin, saýatsyz adam retinde kóretinin baıqaǵandaı boldyq. Kitapshadaǵy keńester eriksiz adamǵa kúlki syılaıdy. Oń men solyn tanyp úlgermegen mektep tabaldyryǵyn endi ǵana attaǵan 1-shi synyptyń oqýshysyna ádep erejelerin úıretip jatqandaı áser qaldyrady, basqa ulttardy kemsitýshilik baıqalatyndaı. Árbir kózi ashyq mıgrant atalmysh jadynamany oqyǵannan keıin qurastyrýshylarǵa renjıtini anyq.
Aýdarǵan: Ásem Álmuhanbet
