Birneshe kún buryn «Qamshy» portalyna ult janashyry habarlasyp, qytaı kúıeý jigitterine qatysty óz pikirin bildirgen bolatyn. Búgin de Shymkent qalasynyń turǵyny, qazaq ultynyń janashyry Bátıma Emberdiqyzy redaksıaǵa telefon soǵyp atalmysh máselege qatysty narazylyǵyn bildirdi. Emosıaǵa berilgen Bátıma hanym birneshe jyl buryn Qytaıdan kóship kelgen eken. Ol eldegi jaǵdaıdy óz kózimen kórip kelgen kisi mundaı aralas nekege úzildi-kesildi qarsylyq bildirip, zańmen qýdalaý qajettigin jetkizdi.
«Qazir qoǵamda qazaq qyzdaryn qytaıǵa kúıeýge berý máselesi qyzý talqylanyp jatyr. Osy oraıda aıta ketkim keledi, shet eldiń azamatshasyna úılengen qytaıǵa memleket tarapynan $10-15 000 kóleminde syıaqy beriledi, qytaıdyń valútasymen eseptegende bul 100 000 ıýándy quraıdy. Bul – qytaılardyń ishki saıasaty. Qazir olar Qazaq jerine kóz tigip otyrǵandyqtan, qazaq qyzdaryna degen qyzyǵýshylyǵy artýda. Bul degenimiz bizdiń qyzdarymyzdy mal bazaryna salǵanmen teń, onyń ústine sol qytaı kúıeý jigitterimen tanysý úshin qazaqstandyq qyzdar 25000 teńge aqsha tóleýleri kerek. Bul – adam saýdasy.
Mysaly, Belarýsıada mynadaı zań bar: sol eldiń qyzyna úılengen shet el azamaty Belarýsıa eline $100 000 aqsha tóleýi qajet, al Túrkimenstanda 15 jyl buryn shyqqan zań bar: eger ózge eldiń jigiti Túrkmen qyzyn alatyn bolsa, sol elge $50 000 qarajat tóleýi kerek. Al, bizdiń elde ondaı eshqandaı da zań joq, tipti, bul sumdyqqa qarsy shyqqan azamattardyń ózin tergeýge alǵan.
Neke agenttigi qyzmetkerleriniń bizge aıtqany: "Ol jaqtan keletin qytaı kúıeýjigitteriniń aılyq tabysy $80 000 quraıdy deıdi". Oǵan kim kepil? Qytaıǵa tıgen qazaq qyzdarynyń ol jaqtaǵy taǵdyryna kim kepil? Olardy elderine alyp baryp jezókshelikke salyp jibermeýine kim kepildik beredi?
Qazbek Isa aıtqandaı «Qazaqqa zıany bolmasa, paıdasy joq «zańdardan» ınternasıonaldyq dáris oqyp, qytaıdyń Astanadaǵy atalmysh agenttiktegi agentindeı áreket etýshi «saıasatkerlerimiz» sýb-jeńgetaılyqty doǵarýy kerek. Al «halyqaralyq jeńgetaı» Tatána Logvınenko…. kerek bolsa, qytaıǵa ózi tıip alsyn nemese sińlileri men qyzdaryn bere bersin…»
Bul degenimiz – eldi, halyqty basyný ǵoı. Muny toqtatý kerek. Nege memleket basqarýynda otyrǵan halyq qalaýlylary, saıasatkerler, qoǵam qaıratkerleri osy máselege aralaspaıdy? Nege bul jaǵdaıǵa qatysty zań shyǵarmaıdy? Adam saýdasy baby boıynsha nege osyny bastap otyrǵandardy qýdalamaıdy?..
Tatána Logvınenko degen halyqaralyq jeńgetaı ashyq jáne resmı túrde adam saýdasymen aınalysyp, ultaralyq daý týǵyzyp otyr. Eger, Ózbekstanǵa nemese Reseıge baryp osyndaı ispen aınalysyp kórsinshi, sol jerde onyń kózin qurtyp jiberedi.
Birinshiden, bul – bizdiń dástúrimizge, dinimizge qaıshy, ekinshiden, zańdasqan adam saýdasy men jasyryn jezókshelik, úshinshiden, bul – ultaralyq adam saýdasy...»
Sonymen qatar áleýmettik jelilerde túrli vıdeolar taralyp, bul isti toqtatýǵa shaqyryp otyr. Facebook áleýmettik jelisinde taralǵan myna vıdeony barlyq Qazaq azamattaryna kórýge keńes beremiz.
Qamshyger: Nazerke Labıhan
