Qazaqstan Respýblıkasy prezıdentiniń bılik tarmaqtary arasynda ókilettilikterdi qaıta bólý máselesin jónindegi úndeýi

Qurmetti qazaqstandyqtar!

Sizderdiń nazarlaryńyzǵa elimiz úshin asa mańyzdy, taǵdyrly máseleni usynbaqpyn.

Bul – Konstıtýsıa men zańdarǵa ózgerister engizý.

Bizdiń aldymyzda bılik tarmaqtarynyń ókilettikterin qaıta bólý mindeti tur.  

Qazir zamannyń dıdary ózgerdi.

Biz de ózgerýge tıispiz.

Sol sebepti, memlekettiń basqarý júıesin de jańǵyrtatyn kez keldi.

Men eldiń múddesi men zamannyń talabyn, urpaqtyń bolashaǵyn oılaı otyryp osyndaı baılam jasadym.

Arnaıy qurylǵan jumys toby atqarylǵan isterdi baıandady. 

Reforma eki negizgi baǵyt boıynsha iske asady.

Birinshiden, Prezıdenttiń áleýmettik-ekonomıkalyq prosesterdi retteýdegi birshama ókilettikterin Úkimetke jáne basqa da atqarýshy organdarǵa bergen jón.

Sonda bul salaǵa Úkimet, mınıstrlikter jáne ákimdikter tolyqtaı jaýap beretin bolady.

Ókilettikterdi berý tıisti zańdardy ózgertý arqyly iske asady.

Bul ózgeristerdi Úkimet qazirgi Parlamenttiń sesıanyń aıaǵyna deıin Parlamentke engizýi tıis.

Ekinshiden, odan da kúrdeli mindet – bılik tarmaqtary arasyndaǵy qarym-qatynasty konstıtýsıalyq deńgeıde teńgerimdi etý.

Osy reformanyń aıasynda Úkimetti jasaqtaýdaǵy Parlamenttiń rólin kúsheıtemiz.

Parlament saılaýynda jeńgen partıa Úkimet quramyn anyqtaýǵa túbegeıli yqpal etetin bolady.

Bul mınıstrler kabınetiniń ókiletti bılik aldyndaǵy jaýapkershiligin arttyrady.

Tıisinshe, bıliktiń zań shyǵarýshy tarmaǵynyń atqarýshy bılikke baqylaýyn kúsheıtedi.

Aıtylǵan eki baǵyttyń qaı-qaısysy da jaýapkershilik pen kásibılikti arttyrý arqyly memlekettik basqarý tıimdiligin kúsheıtedi.

Jumys toby barlyq suraqtardy jan-jaqty zerttep, qoǵamdyq talqylaýǵa shyǵarý úshin usynystar jıyntyǵyn ázirleýi qajet.

Ývajaemye kazahstansy!

Ia obrashaıýs k vam po prınsıpıalnomý dlá nasheı strany voprosý.

Eto pereraspredelenıe polnomochıı mejdý vetvámı gosýdarstvennoı vlastı.

Moım rasporájenıem sozdana spesıalnaıa Rabochaıa grýppa. Onı porabotalı neploho.

Ia zaslýshal ochet o rabote grýppy.

Predstoıashaıa reforma opıraetsá na logıký nashego razvıtıa ı logıký sovremennogo razvıtıa v selom.

Osnovnaıa sýt – Prezıdent otdaet rád svoıh polnomochıı Parlamentý ı Pravıtelstvý.

Sılnaıa prezıdentskaıa vertıkal nýjna byla nam v hode preodolenıa ogromnyh trýdnosteı stanovlenıa gosýdarstva.

Ona sebá v to vremá opravdala. Vse nashı dostıjenıa bylı realızovany ımenno prı etoı sısteme.

Eta reforma naselena na povyshenıe effektıvnostı sıstemy ýpravlenıa. 

My postroılı novoe gosýdarstvo, novýıý ekonomıký, novoe obshestvo.

Pravılnostvystroennoı namı traektorıı razvıtıa podtverjdena samoı ıstorıeı. Otmechaıa 25-letıe nasheı nezavısımostı, my govorılı o nashıh dostıjenıah, v tom chısle ı o rabote vlastnyh strýktýr, prezıdentskoı sısteme.

Odnako mır segodná menáetsá na glazah.

Skorostı slojnostobshestvennyh prosesov narastaet ı v Kazahstane.

Ýje segodná my doljny dýmat o tom, kak reagırovat na globalnye ı regıonalnye vyzovy, kotorye neızbejno postavıt grádýshaıa ıstorıa pered namı.

Sýt predlagaemoı reformy sostoıt v sereznom pereraspredelenıı vlastnyh polnomochıı, demokratızasıı polıtıcheskoı sıstemy v selom.

Dlá Prezıdenta v novyh ýslovıah prıorıtetamı stanýt strategıcheskıe fýnksıı, rol verhovnogo arbıtra v otnoshenıah mejdý vetvámı vlastı.

Glava gosýdarstva skonsentrırýetsá takje na vneshneı polıtıke, nasıonalnoı bezopasnostı ı oboronosposobnostı strany.

Prı etom rol Pravıtelstva ı Parlamenta znachıtelno ýsılıtsá.

Dannaıa rabota býdet provodıtsá po dvým klúchevym napravlenıam.

Vo-pervyh, sledýet peredat znachıtelnýıý chastýstanovlennyh zakonom polnomochıı Prezıdenta po regýlırovanıý sosıalno-ekonomıcheskıh prosesov Pravıtelstvý ı drýgım ıspolnıtelnym organam.

Za dannýıý sferý v polnom obeme doljny otvechat Pravıtelstvo, mınısterstva ı akımaty.

Delegırovanıe polnomochıı mojno  obespechıt za schet ızmenenıa  sootvetstvýıýshıh zakonov. Okolo 40 polnomochıı, kotorye mojno peredat ılı v Pravıtelstvo, ılı v Parlament.

Etı popravkı Pravıtelstvo v prıorıtetnom porádke vneset v Parlament dlá prınátıa do konsa tekýsheı sessıı.

Vo-vtoryh, bolee slojnaıa zadacha – sbalansırovat otnoshenıa mejdý vetvámı vlastı na konstıtýsıonnom ýrovne.

Vajno ýsılıt rol Parlamenta v formırovanıı Pravıtelstva, povysıt otvetstvennostkabıneta mınıstrov pered depýtatskım korpýsom.

Pobedıvshaıa na parlamentskıh vyborah partıa býdet reshaıýshım obrazom vlıat na formırovanıe Pravıtelstva.

Isqodá ız etogo, býdet zakonomernym, eslı Pravıtelstvo stanet slagat polnomochıa pered vnov ızbrannym Majılısom, a ne Prezıdentom, kak eto bylo ranshe.

Sledýet ýprostıt porádok vyrajenıa nedoverıa chlenam Pravıtelstva so storony Palat Parlamenta.

Eto ýsılıt kontrol zakonodatelnoı vetvı vlastı za ıspolnıtelnoı.

Selesoobrazno peredat Pravıtelstvý ýtverjdenıe gosýdarstvennyh programm, za kotorye ono býdet nestı vsú polnotý otvetstvennostı.

Pravıtelstvý mojno peredat pravo samomý obrazovyvat ı ýprazdnát sentralnye ıspolnıtelnye organy, ne vhodáshıe v ego sostav.

Prezıdent mojet otkazatsá ot prava otmenát lıbo prıostanavlıvat deıstvıe aktov Pravıtelstva ı Premer-Mınıstra. 

Vse eto povysıt otvetstvennostıspolnıtelnyh gosorganov ı ıh rýkovodıteleı, nadelıt neobhodımymı polnomochıamı.

Ýtratılı aktýalnostnormy o vozmojnostı prınátıa prezıdentskıh ýkazov, ımeıýshıh sılý zakona.

Predlagaetsá ýsılıt rol Parlamenta v otnoshenıı mestnoı ıspolnıtelnoı vlastı.

Krome togo, trebýetsá prorabotat vopros o sovershenstvovanıı deıatelnostı Konstıtýsıonnogo Soveta, sýdebnoı sıstemy ı prokýratýry. 

V to je vremá, nam neobhodımy bezýslovnye garantıı neızmennostı nashego konstıtýsıonnogo stroıa.

Rabochaıa grýppa býdet dalshe rabotat, ım neobhodımo vsestoronne ızýchıt vse etı voprosy ı podgotovıt paket predlojenıı dlá posledýıýshego obshestvennogo obsýjdenıa.

Predlagaemaıa programma pozvolıt reshıt trı zadachı.

Vo-pervyh, sozdat zapas ýstoıchıvostı polıtıcheskoı sıstemy na mnogıe gody vpered.

Vo-vtoryh, povyshenıe rolı Pravıtelstva ı Parlamenta dast bolee effektıvnyı mehanızm otveta na sovremennye vyzovy.

Da, eto bolee slojnaıa sıstema ýpravlenıa, no ı obshestvo stalo bolee slojnym.

Ia soznatelno ıdý na delegırovanıe znachıtelnoı chastı polnomochıı, kotorymı obladaet prezıdent.

I delaıý eto s odnoı edınstvennoı selú – postroıt bolee effektıvnýıý, ýstoıchıvýıý, sovremennýıý sıstemý ýpravlenıa stranoı.

V-tretıh, v mıre net ýnıversalnoı modelı gosýdarstvennogo ýstroıstva. Vse nahodátsá v poıskah.

My nıkogda ne zanımalıs kopırovanıem chýjıh modeleı gosýdarstvennogo ýstroıstva, nahodá svoı, podchas ýnıkalnye reshenıa, hotá estvoprosy, v kotoryh my sledýem v ramkah mejdýnarodnogo opyta.

Predlagaemaıa namı reforma opıraetsá, prejde vsego, na sobstvennyı opyt ı potrebnostı samogo Kazahstana.

Programma reform – eto nash otvet na vopros, v kakom napravlenıı poıdet Kazahstan.

Otvet ıasnyı ı posledovatelnyı – v storoný demokratıcheskogo razvıtıa.

Ýchıtyvaıa vajnostpredlagaemyh mer, ıa reshıl vynestı na vsenarodnoe obsýjdenıe proekt konstıtýsıonnyh reform, kotoryı býdet opýblıkovan.

Izdan sootvetstvýıýshıı Ýkaz.

Vse eto otvechaet býdýshemý razvıtıý strany ı sootvetstvýıýt Pátı ınstıtýsıonalnym reformam.

Pátyı pýnkt «Otkrytoe Pravıtelstvo» kak raz predpolagal sereznoe pereraspredelenıe polnomochıı.  Dlá togo, chtoby vse vetvı vlastı rabotalı effektıvno ı otvetstvenno, vajno sozdat mejdý nımı sootvetstvýıýshıe balansy ı protıvovesy.