Qazaqstannyń qazirgi Táýelsizdigi, Egemendigi Alash Úkimetiniń júz jyl buryn qasyq qandary qalǵansha kúresýiniń tikeleı nátıjesi!
«Kólde júrgen qońyr qaz – shól qadirin ne bilsin, shólde júrgen dýadaq – kól qadirin ne bilsin. Atamyz Qazaq qadir-qasıetke baılanysty aıtqan maqaldary kóp qoı. Táýelsizdik jolynda aıanbaı, ult qamyna kerek dese janyn aıamaı qyzmet istegen Alash qaıratkerleriniń qadirin uǵyný úshin, sol kezdegi halyqtyń jaǵdaıyn bilýimiz kerek. Sonda ǵana, Alash arystarynyń qylǵan eńbekterine búgingi urpaq qanshalyqty qaryzdar ekenin, tereń uǵyna alamyz.
Sol oımen Mámbet Qoıgeldi aǵamyzdyń «Alash qozǵalys» kitabynda keltirgen derekke kóńil qoısaq: Mirjaqyp Dýlatov 1928 jyly OGPÝ tergeýine bergen jaýabynda: «Ol jyldaǵy qazaq halqynyń qarańǵylyǵyn aıtyp jetkizý qıyn. Qazaq buqarasy gýbernatorlar men ýez bastyqtaryn aıtpaǵanda tómengi ýrádnıktiń aldynda diril qaǵyp, adam tózgisiz qorlyqqa shydady, onyń bul halge jetýine óz arasynan shyqqan nadan tilmash-chınovnıkter bolys basqarýshylar jáne basqalary óz úlesterin qosty, aýyr salyq, zorlyq, paraqorlyq, ósek tasý úırenshikti kóriniske aınaldy; qazaq áıeli kúń jaǵdaıynda boldy, eń qunarly jerler eshqandaı da esepsiz qonys aýdarýshylarǵa alynyp berildi, al qazaqtar bolsa shólge yǵystyryldy; patsha úkimeti mektepter ashtyrýǵa bas-kóz qamqorshy bolýdyń ornyna, qazaqtarǵa ózderi jıǵan qarjyǵa mektep, úıin turǵyzýǵa tyıym saldy; mektep ashýǵa áreket jasaǵandar Iakýt oblysyna jer aýdaryldy, (mysaly Qosshyǵulov, Naýan qaziret t.b) dárigerlik kómek jóninde halyqta túsinik te bolǵan emes. Qazaq jurty kez kelgen orysty jaý sanady, sondyqtanda: «Sary orystyń bári orys» nemese «Orystan dosyń bolsa, janyńda aıbaltań bolsyn» degen maqaldar shyqty; ultaralyq arazdar qoldan jasalyndy jáne túrli sharalarmen kúsheıtilip otyrdy; eger qonys aýdara kelgen orys sharýasynyń aty joǵalsa, ol atty kórshi qazaq aýyly tóleýge mindetti boldy... Alym salyq aýyrtpalyǵy kedeı-kepshikke tústi, ony tóleýde júzdegen bas aıdaǵan baı men 5-10 bas aıdaǵan kedeı teńgerildi. Qazaq eli, mine, osyndaı túnekte ǵumyr keshti. Patsha ókimetiniń otarshyl saıasaty gúldeý shegine jetti. Osynyń bárin kóre turyp ózimniń azyn-aýlaq bilimime qaramastan, qolymdaǵy barymmen ar-namysy aıaq asty bolǵan, sorly halqyma kómektesýdi óz boryshym sanadym...»- delingen .
Bul jerde eń bastysy tarıhymyzdy bilýimiz kerek, sol arqyly Táýelsizdik qadirin uǵynyp, sony saqtap qalý jolynda árkim Mirjaqyp atamyz aıtpaqshy qolyndaǵy barymen qyzmet etý kerek. Sóz sońynda Fransıa tarıhshysy Júl Mıshleniń sózimen aıaqtasaq: «Eger kimde-kim tek qazirgi, búgingi kúndi ǵana qurmet tutyp, sonymen ómir súrgisi kelse, onda ol búgingini baǵalaı almaǵany».
Raýan Buǵybaev
