Búgingi zaman aqparattyq zaman ekenin eshkim joqqa shyǵarmaıdy. Kórshi úı túgili, alty qurlyqtyń arǵy betindegi qazir bolyp jatqan oqıǵany qazir bilip, estip, kórip otyrmyz. Bul qazaq eliniń aqparattyq damý jaǵynan álemdik kóshte alǵashqy elderdiń biri ekeniniń aıqyn kórinisi. Tipti, bul kóshten Qazaqstannan tysqary jerlerde turatyn qazaqtarda qalys qalǵan emes. Solardyń ishinde ınternet saıttary jaqsy damyǵany – Qytaıdaǵy qandastarymyz.
Olardyń ár túrli baǵytta el ıgiligine arnalǵan 50-ge jýyq saıty aqyn, aǵartýshy, qoǵam qaıratkeri qazaqtyń qasqa mańdaı azamaty Ahmet Baıtursynov qalyptastyryp ketken tóte jazý úlgisimen jaryq kórip keledi. Bul saıttardyń adresin ár jerden jeke-jeke izdemeı-aq, myna kz321.com- siltemeni basyp qalsańyz, aıtyp otyrǵan áńgimemizdiń aqıqatyna kóz jetkizesiz. Ár saıttyń toptastyrylǵan aty-jónin anyq kórýge bolady. Kez-kelgen bireýin basyp qalsańyz sol saıttyń oqyrmany boldym dep esepteı berińiz.
Joǵaryda atap ótkenimizdeı ár saıt ár túrli baǵytqa arnalǵan. Sonyń ishinde «senkazakh.com» saıtynyń oryny erekshe! Jalpy, shettegi qazaq tildi saıttar týraly surasańyz el aýzyna birden osy saıt ilinedi. Olaı deıtinimiz osy saıt arqyly arǵy bettegi qandastarymyz atajurtyndaǵy qybyr etken qubylystyń barlyǵynan qulaǵdar bolyp keledi. Al, bizde osy aqparat kózi arqyly sol jaqtaǵy qandastarymyzdyń turmys-tirshiliginen, kúndelikti ómirinen habardar alyp otyratynymyz jasyryn emes. Tipti, qandastarymyz ǵana emes, Qytaıdyń ishinde bolyp jatqan keıbir mańyzdy aqparattardy da osy saıt arqyly estip, bilip jatamyz.
«Senkazakh.com» saıty - Qazaqstan men Qytaı qazaqtary arasyndaǵy aqparat kópiri bolǵaly biraz jyl bolyp qaldy. Sońǵy jyldary bul saıt eki el arasyndaǵy aqparat kópiri ǵana emes, álemdegi qazaqtardyń ǵalamtordaǵy eń úlken rýhanı ordasyna aınaldy desek artyq aıtqandyq bolmas. Bulaı aıtýdaǵy sebebimiz – saıt tek tóte jazýmen ǵana shektelmeı, kırıllısa nusqada da oqyrmandaryn jańalyqtarymen bólise alatyndyǵy. Osydan birer jyl buryn atalmysh saıt programmasyna tóte-kırıldi sáıkestiretin qabilet qosyp, jańalyq ashyp, álem qazaqtarynyń jazý uqsamastyǵynan bólinip qalǵan aqparat keńistigin tutastyryp, tek Qytaı ǵana emes, Qazaqstan, Reseı, Qyrǵyzstan, Ózbekstan, Monǵolıa, Túrkıadaǵy qandastarymyzdyń bir-birimen rýhanı toǵysý alańyn qalyptastyrdy. Bul saıttyń elimizden tysqary jerde ómir súrip jatqan qandastarymyzdy tamyry bir ulttyq qundylyqtaryn bólisýge, almastyrýǵa qosyp jatqan ólsheýsiz eńbegi dep baǵalasaq artyq bolmas.
Osylaı «Senkazakh.com» saıty arqyly ár eldegi qandastar bir-birimen júzderi toǵyspasa da, júrekteri, tilekteri toǵysyp jatyr. Búgingi málimetterge súıensek, saıtqa bir kúnde 2 myńǵa jýyq aqparat, maqala salynsa, qaralymy jaǵynan kúndik kórsetkishi 100 myńnan asyp jyǵylady eken. Al qazirge deıin qazaq mádenıetiniń ár qyrynan syr shertetin, aqparattyq tanymdyq málimetter 2 mıllıonǵa jetse, turaqty tirkelýshileri 60 myń adamnan asqan.
Saıt Qytaı elinde bolǵandyqtan ózge eldegi qytaıtanýshy áýesqoılarǵa taptyrmas aqparat kózi bolyp turǵany aıtpasaq ta túsinikti. Alaıda, osyndaı aýyr júkti arqalap kele jatqan «Senkazakh.com» saıty sońǵy kezderi, naqtyraq aıtsa, tamyzdyń ortasynan búginge deıin birde ashylyp, birde múldem ashylmaı keledi.
Osyǵan baılanysty áleýmettik jeliler arqyly saıt jetekshisi Aqytbek Sherızatulymen sóılesken edik. Qazir tehnıkalyq sebepterge baılanysty saıttyń toqtap turǵanyn aıtty. Sonymen qatar saıttyń taǵdyry jabylyp qalý qaýpinde turǵanyn da jasyrmady. Búginge deıin bul aqparat kózi eńbekqor ujym músheleri men bir qatar ult jandy azamattardyń kómegimen kún kórip keledi eken. Árıne, bir saıtty osyndaı deńgeıge jetkizý, ustap otyrý qanshama qarjyny talap etetini aıtpasaq ta túsinikti.
Eger, Qytaıdaǵy qandastarymyzdyń basty aqparat kózine aınalǵan «Senkazakh.com» saıty ómir súrýin toqtatatyn bolsa, onsyz da tili shubarlanyp bara jatqan ondaǵy urpaqtardyń tili de birge joǵalary sózsiz. Bul saıt eki el arasyndaǵy aqparat kópiri ǵana emes, sol jaqtaǵy qandastarymyzdyń tildik qorynyń da altyn bastaýy ekenin esten shyǵarmaǵanymyz abzal.
Iá, «Senkazakh.com» saıty dál qazir óndiristik baılanystan ajyrap tur. Múmkin, ekonomıkalyq qıynshylyq, múmkin, belgisiz qoǵamdyq qysym saldarynan, nemese basqalaı sebepterge baılanysty esigin jaýyp tastaǵan bolar. Alaıda, ondaǵy alash amanatyna qıanat jasamaıtyn batyr baýyrlarymyz atalmysh aqparat kóziniń esigin qaıtadan aıqara ashady degen senimdemiz.
Biz «kórshisi atqa minip, báıgege shapsa, úıde otyryp, taqymyn qysatyn» qazaqtyń balasymyz. Shettegi bir qazaq balasy jetistikke jetse, bizdiń de mereıimiz tasyp, abyroıymyz asyp jatady. Kerisinshe, keleńsiz oqıǵalardy estigende kóńilimiz pás tartyp qalady. Mine, álem qazaqtary arasyndaǵy aqparattyń altyn kópirine aınalǵan «Senkazakh.com» saıtynyń basyna «qaýyp tónip tur» degendi estigende jabyrqap qalǵanymyz shyndyq. Bul saıtty alystaǵy aǵaıyndarymyz ashsa da, qazaq tilinde, qazaqtyń órkenıetine eńbek etip jatqany úshin qazaq baspasóziniń bir butaǵy dep esepteıik aǵaıyn. Al butaqty syndyryp alý ár bir qazaq azamatyna syn...
Murat Almasbekuly
