Tarıhqa kóz salsaq, qazaq dalasynda alǵash Memlekettik bank bólimshesi 1867 jyly Oral qalasynda ashylypty. Qazaqstanǵa bank kapıtalynyń enýi jáne onyń terıtorıasynda kredıt jelisiniń jasalýy 19 ǵasyrdyń sońynan bastaldy eken, ıaǵnı, sharýalardy qoldaý maqsatynda sol tustaǵy Reseı banki Qazaqstannyń ár jerinen memlekettik bank bólimshelerin kóptep ashqan.
Banktik júıe Qazaqstanda ekinshi dúnıejúzilik soǵys bastalǵanǵa deıin jáne tyń ıgerý jyldary ekonomıkanyń kóterilýine kóbirek septigin tıgizgen kórinedi. Aýyl-sharýashylyǵyn tehnıkalastrý men ǵylym óndirisin damytý baǵyttarynda el aýmaǵynda bank qurylymdary tıisti deńgeıde qyzmetter atqarǵan. Al, Qazaqstan táýelsiz memleket bolǵannan keıin el aýmaǵynda ekinshi deńgeıli bankter sany artqany baıqalady. Aqshanyń aýysýy tusynda suryptalyp, ýaqyt óte kele biriktirilgen jáne qaıta jasaqtalǵany bolyp qazir Qazaqstanda bas-aıaǵy 36 ekinshi deńgeıli bank jumys isteıdi eken. Solardyń ishinde barlyǵynyń ataýynan ózgesheligi bilinip turatyn bank bolsa, ol - Qazaq banki. Árıne qazirgi qazaq álipbıi qoldanylmaǵan, alaıda aty qazaqy, latyn áribinde jazylǵan Qazaq banki.
Burynyraq ta «Turan Álem banktiń» ataýy jaǵymdy edi, ol qazir BTA bolyp ketti. «Halyq bank», «Temir bank», «Zaman bank» sıaqty bankter nemese túrli jınaqtaýshy bankter bolǵanymen olardyń ataýy eki tilde qatar jazylyp júr. Halyqtyń aýzynda ystyq yqylasqa bólenip júrgen birde-bir bank joq qazir, negizinen joǵary ósimdi nesıeler berý fýnksıasyn ǵana atqaratyn ekinshi deńgeıli bankter ulttyq óndiriske jumys isteı alǵan joq, olar tek deldal retinde ǵana shetel kapıtalynyń Qazaqstanda aınalymǵa túsip, kóbeıe túsýine jumys isteıdi. Bul rette kredıt alýshy qazaqstandyqtar sol alǵan aqshasyn óndiriske paıdalanýshylar emes, bank qarajatyn kóbeıtip berýshiler ǵana bolyp otyr. Sebebi bizdiń elde kredıttik ósim tym joǵary. Ekinshi deńgeıli bankter alyp-satarlyq qyzmetten asa almady desek, «Ulttyq bankimiz» teńge baǵamyn quldyratýdan ózge jumys isteı qoıǵan joq. Jeke kásipkerlikke, shaǵyn bızneske, ulttyq óndiriske kóptep qarjy túsetin bolsa memlekettik ónimder kóptep shyǵarylyp, otandyq taýarlarmen óz halqymyzdy qamdaıtyn deńgeıge jete alar edik. Osyndaı bir daǵdarys pen aqshany qunsyzdyq bılegen ýaqytta qatarǵa qosylǵan «Qazaq banki» kóńil aýdararlyq ataýymen erekshelenip tur, bıylǵy jyly ǵana, 17 shilde de № 1.2.204/37 Memlekettiń lısenzıasyna ıe bolǵan bank aty-zatyna saı bolsa eken, qazaqqa qyzmet etse eken deımiz.
Aqkisi Jankerim
