Elbasy Nursultan Nazarbaev qazaq tilin birtindep latyn álipbıine kóshiremiz dep málimdedi. Bul týraly «Qamshy» aqparattyq agenttigi habarlaıdy. «Men elimiz myqty, ári jaýapkershiligi joǵary Birtutas Ult bolý úshin bolashaqqa qalaı qadam basatynymyz jáne buqaralyq sanany qalaı ózgertetinimiz týraly kózqarastarymdy ortaǵa salýdy jón kórdim» deı otyra QR prezıdenti «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańartý» maqalasyn jarıalaǵan bolatyn. Atalmysh maqalanyń «Taıaý jyldardaǵy mindetter» degen bóliminde qazaq tilin latyn álipbıine kóshirýdiń mańyzdylyǵy aıtylady.
«Qoǵamdyq sana jańǵyrýdyń negizgi qaǵıdalaryn qalyptastyrýdy ǵana emes, sonymen birge, bizdiń zaman synaǵyna laıyqty tótep berýimizge qajetti naqty jobalardy júzege asyrýymyzdy da talap etedi. Osyǵan baılanysty, men aldaǵy jyldarda myqtap qolǵa alý qajet bolatyn birneshe jobany usynamyn. Birinshiden, qazaq tilin birtindep latyn álipbıine kóshirý jumystaryn bastaýymyz kerek. Biz bul máselege neǵurlym dáıektilik qajettigin tereń túsinip, baıyppen qarap kelemiz jáne oǵan kirisýge Táýelsizdik alǵannan beri muqıat daıyndaldyq. Qazaq tiliniń álipbıi tym tereńnen tamyr tartatynyn bilesizder. VI-VII ǵasyrlar – erte orta ǵasyr kezeńi. Bul ýaqytta Eýrazıa qurlyǵynda ǵylymǵa «Orhon-Enıseı jazýlary» degen ataýmen tanylǵan kóne túrkilerdiń rýnıkalyq jazýy paıda bolyp, qoldanyldy. Bul adamzat tarıhyndaǵy eń kóne álipbılerdiń biri retinde belgili. V-XV ǵasyrlarda túrki tili Eýrazıa qurlyǵynyń asa aýqymdy bóliginde ultaralyq qatynas tili boldy. Máselen, Altyn Ordanyń búkil resmı qujattary men halyqaralyq hat-habarlary negizinen ortaǵasyrlyq túrki tilinde jazylyp keldi. Halqymyz Islam dinin qabyldaǵan soń rýnıkalyq jazýlar birtindep ysyrylyp, arab tili men arab álipbıi tarala bastady. H ǵasyrdan HH ǵasyrǵa deıin, 900 jyl boıy Qazaqstan aýmaǵynda arab álipbıi qoldanyldy. 1929 jylǵy 7 tamyzda KSRO Ortalyq Atqarý Komıteti men KSRO Halyq Komıssarlary Keńesiniń Prezıdıýmy latyndandyrylǵan jańa álipbı – «Birtutas túrki alfavıtin» engizý týraly qaýly qabyldady. Latyn álipbıiniń negizinde jasalǵan jazý úlgisi 1929 jyldan 1940 jylǵa deıin qoldanylyp, keıin kırıllısaǵa aýystyryldy. 1940 jylǵy 13 qarashada «Qazaq jazýyn latyndandyrylǵan álipbıden orys grafıkasy negizindegi jańa álipbıge kóshirý týraly» zań qabyldandy. Osylaısha, qazaq tiliniń álipbıin ózgertý tarıhy negizinen naqty saıası sebeptermen aıqyndalyp keldi. Men 2012 jylǵy jeltoqsan aıynda jarıa etken «Qazaqstan-2050» Strategıasynda «2025 jyldan bastap latyn álipbıine kóshýge kirisýimiz kerektigin» málimdedim. Bul – sol kezden barlyq salalarda biz latyn qarpine kóshýdi bastaımyz degen sóz. Iaǵnı, 2025 jylǵa qaraı is qaǵazdaryn, merzimdi baspasózdi, oqýlyqtardy, bárin de latyn álipbıimen basyp shyǵara bastaýǵa tıispiz. Ol kezeń de taıap qaldy, sondyqtan biz ýaqyt uttyrmaı, bul jumysty osy bastan qolǵa alýymyz kerek. Biz osynaý aýqymdy jumysty bastaýǵa qajetti daıyndyq jumystaryna qazirden kirisemiz. Úkimet qazaq tilin latyn álipbıine kóshirýdiń naqty kestesin jasaýy kerek. Latynshaǵa kóshýdiń tereń logıkasy bar. Bul qazirgi zamanǵy tehnologıalyq ortanyń, kommýnıkasıanyń, sondaı-aq, HHİ ǵasyrdaǵy ǵylymı jáne bilim berý prosesiniń erekshelikterine baılanysty. Mektep qabyrǵasynda balalarymyz aǵylshyn tilin oqyp, latyn áripterin onsyz da úırenip jatyr. Sondyqtan, jas býyn úshin eshqandaı qıyndyq, kedergiler bolmaq emes. 2017 jyldyń aıaǵyna deıin ǵalymdardyń kómegimen, barsha qoǵam ókilderimen aqyldasa otyryp, qazaq álipbıiniń jańa grafıkadaǵy biryńǵaı standartty nusqasyn qabyldaý kerek. 2018 jyldan bastap jańa álipbıdi úıretetin mamandardy jáne orta mektepterge arnalǵan oqýlyqtardy daıyndaýǵa kirisýimiz qajet. Aldaǵy 2 jylda uıymdastyrý jáne ádistemelik jumystar júrgizilýge tıis. Árıne, jańa álipbıge beıimdelý kezeńinde belgili bir ýaqyt kırıllısa alfavıti de qoldanyla turady»
QR prezıdenti Nursultan Nazarbaev
