Emdelýi múmkin bolmaǵan onkogematologıalyq aýrýdyń betin qaıtarýǵa bolady

    Assem Almuhanbet
    Emdelýi múmkin bolmaǵan onkogematologıalyq aýrýdyń betin qaıtarýǵa bolady

    Aýyr onkogematologıalyq aýrýlarǵa shaldyqqan naýqastar tegin medısınalyq kómektiń kepildi kólemi aıasyndaǵy ambýlatorıalyq tizimge kiretin dárilik zattardyń jańartylýyn kútýde dep habarlaıdy Qamshy aqparattyq agenttigi «Gemoblastozben aýyratyn múgedek naýqastardyń qaýymdastyǵy» RQB silteme jasap. 

    Kóptik mıelomaǵa shaldyqqan naýqastardyń «Gemoblastozben aýyratyn múgedekter qaýymdastyǵyna», Densaýlyq saqtaý basqarmasyna, Densaýlyq saqtaý mınıstrligine, óńirlerdegi ákimdikterge jáne de Qazaqstan Respýblıkasy prokýratýrasyna ótinish joldaýyna baılanysty osy naýqastardyń zamanaýı ambýlatorıalyq emdeý tásilderine qol jetkizýi ózekti máselege aınalyp otyr.

    Qan túzetin ulpalarda týyndaıtyn onkologıalyq aýrý – kóptik mıeloma plazmalyq jasýshalardyń toqtaýsyz jyldam ósýimen erekshelenedi. Bul plazmalyq jasýshalar qalypty qan jasýshalarynyń túzilýine kedergi jasap, jambas súıek, omyrtqa, qabyrǵa, bas súıektiń buzylýyna ákelip, búırekke zaqym keltirýi múmkin. Osy aýrýdyń asqynýynan naýqastar súıektiń synýy, juqpaly aýrýlardy jıi juqtyrý, qan azdyq, búırek jetispeýshiligi sekildi sebepterden qaıtys bolady. Qazirgi tańda kóptik mıeloma - taralý deńgeıi jaǵynan ekinshi orynda turǵan qan obyry. Onyń saldarynan týyndaıtyn ólim-jitim deńgeıi de óte joǵary bolady, osy kúnge sheıin naýqastardyń ómir súrý uzaqtyǵy ortasha eseppen alǵanda 4 jyldy qurap keldi.

    Statısıka kórsetip otyrǵandaı, onkogematologıalyq aýrýlarǵa shaldyqqan naýqastardyń 25%-y dıagnoz qoıylǵannan keıingi bir jyl ishinde kóz jumady. Joǵary tıimdi dárilik kómekke qol jetkizý múmkin bolmaǵandyqtan, gemoblastozdan týyndaıtyn ólim-jitim joǵary deńgeıde saqtalyp otyr.

    Osyǵan deıin emdelýi múmkin emes dep eseptelinip kelgen bul derttiń betin qazir qaıtarýǵa bolady. Kóptik mıeloma jaǵdaıynda tıimdiligi joǵary terapıa retinde gemopoetıkalyq ózek jasýshalaryn transplanttaý ádisi, sondaı-aq, ımmýnomodýlátor (lenalıdomıd) jáne proteasom ıngıbıtory (bortezomıb) sekildi ınovasıalyq dárilik preparattar qoldanylady. Emdeýdiń osy ádisterin klınıkalyq tájirıbege keńinen endirý arqasynda naýqastardyń ortasha ómir súrý uzaqtyǵyn 6-7 jylǵa deıin, al keıbir jaǵdaılarda tipti 15-20 jylǵa deıin arttyrýǵa múmkindik alyp otyrmyz.

    Densaýlyq saqtaý mınıstrligi jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti gemoblastozdy emdeýdiń zamanaýı ári tıimdi ádisterin keńinen tájirıbege endirý mańyzdy ekenin jaqsy túsinedi. Osy úshin naýqastar úlken alǵys bildiredi.

    Alaıda stasıonarda jáne ambýlatorıada emdeý arasy bir-birimen qıyspaı, sabaqtastyq saqtalmaı otyr.

    Bir jaǵynan alǵanda, Biryńǵaı dıstrıbútor tizimine kóptik mıelomany emdeýge arnalǵan preparattardyń (bortezomıb jáne lenalıdomıd) engizilýi arqasynda naýqastar respýblıkalyq búdjet esebinen stasıonarlarda tegin em alýǵa múmkindigi bar. Ekinshi jaǵynan, tegin medısınalyq kómektiń kepildi kólemi aıasyndaǵy ambýlatorıalyq tizimde (786-buıryq) kóptik mıelomany emdeýge arnalǵan QR-da tirkelgen preparattardyń birde bireýi joq.

    Nátıjesinde  Sırek kezdesetein aýrýlar jáne preparattar tizimi aıasynda ǵana óńirlik búdjet esebinen stasıonardan tys emdelýge bolady. Kóptegen naýqastar aýrýhanadan shyqqan soń ınovasıalyq preparattardan qol úzip qalady, óıtkeni aımaqtyq búdjette bul dárilik zattardy satyp alýǵa qarjy qarastyrylmaǵan.

    Bortezomıb preparaty tek ıneksıa túrinde ǵana shyǵarylady, sondyqtan osy dárimen emdegen jaǵdaıda naýqasty turaqty túrde aýrýhana jatqyzyp turý qajettiligin osy sebeppen túsindirýge bolady. Alaıda lenalıdomıd (Revlımıd) preparaty kapsýla túrinde shyǵarylady. Sondyqtan osy tusta qarama-qaıshy jaǵdaı týyndaıdy: kapsýla túrindegi lenalıdomıd preparaty ambýlatorıada emdelýge múmkindik beredi, alaıda osy dári kómegimen obyrǵa qarsy terapıadan ótý úshin naýqasty aı saıyn 21 kúnge stasıonarǵa jatqyzý qajet bolady. Alaıda stasıonarǵa tek osyǵan shynymen de muqtaj naýqastardy jatqyzýǵa bolar edi. Osynyń saldarynan memleket naýqastardy kútý úshin qosymsha shyǵyndardy kóterýge májbúr, sondaı-aq, bul jaǵdaı naýqastardyń qalypty ómir súrip, jumys jasaýyna kedergi jasaıtyndyqtan, olardyń ómir súrý sapasyna da aıtarlyqtaı nuqsan keltirýde.

    Lenalıdomıd ımmýnomodýlátory Qazaqstan Respýblıkasynda 2014 jyly tirkelip, 2015 jyldan bastap Sırek kezdesetin preparattar tizimine, al 2016 jyldan beri Qazaqstan ulttyq dárilik zattar formýláryna engizilgen. Mamandardyń aıtýynsha, lenalıdomıd – kóptik mıeloma qaıtalanyp týyndaǵan jaǵdaıda, sondaı-aq, janama áserlerdiń saldarynan basqa emdeý ádisterin qoldaný múmkin bolmaǵanda nemese tıimsiz bolyp shyqqanda, naýqastarǵa kómektesetin ınovasıalyq dári. 

    Qazaqstan Respýblıkasynda kóptik mıelomamen 380-ge tarta adam aýyrady. 2016 jyly qaıtalanbaly nemese refrakterlik kóptik mıelomaǵa shaldyqqan 65 naýqastyń ishinen tórteýi ǵana aımaqtyq búdjet esebinen lenalıdomıdpen ambýlatorıada em qabyldaı aldy, olardyń úsheýi Qaýymdastyq Mańǵystaý oblysy Prokýratýrasynyń kómegine júgingennen keıin ǵana osy múmkindikke qol jetkize aldy. Aqtóbe oblysynda ǵana bul másele jumys barysynda sheshimin tapty.

    Qalǵan aımaqtar bul maqsat úshin qarjymyz joq dep jaýap berdi nemese Qaýymdastyqtyń kómekke júginýin tipti esh jaýapsyz qaldyrdy.

    Qaýymdastyq lenalıdomıd preparatyna jáne odan basqa dári-dármekterge muqtaj naqty naýqastardy kórsete otyryp, osy dárilik zattardy tegin medısınalyq kómektiń kepildi kólemi aıasyndaǵy ambýlatorıalyq tizimge engizý týraly ótinishin turaqty túrde Densaýlyq saqtaý mınıstrligine joldap otyrady. Sondaı-aq, bul ótinishter osyǵan deıin Prezıdent ákimshiligine, Parlament májilisiniń depýtattaryna, aımaqtyq densaýlyq saqtaý basqarmalaryna, ákimdikterge, taǵy da basqa quzyretti organdarǵa joldanǵan bolatyn.

    Osy tusta lenalıdomıd Batys Eýropa men AQSH-da dári-dármek qunyn óteý baǵdarlamasy aıasynda terapıanyń ekinshi joly retinde keńinen qoldanylyp otyrǵanyn atap ótý qajet. Osynyń arqasynda naýqastardyń ómir sapasyn joǵary deńgeıde saqtaı otyryp, aýrýdyń betin qaıtarýǵa múmkindik alynyp otyr, nátıjesinde naýqastardyń ómir súrý uzaqtyǵy aıtarlyqtaı ulǵaıýda.

    Der kezinde tıimdiligi joǵary preparattarmen uzaq merzimdi terapıa júrgizý arqasynda kóptik mıeloma tolyǵymen aýyzdyqtaýǵa bolatyn aýrýǵa aınalyp otyr. Nátıjesinde naýqas uzaq ómir súrip, tolyqqandy jumys jasaýǵa múmkindik alady. Deı turǵanmen, preparattardy qabyldaý úzilgen jaǵdaıda, bul dárige degen tózimdilikti týyndatyp, aýrýdyń qaıtalanyp, asqynýyna ákelip soǵatynyn atap ótý qajet.

     

    Kóptik mıelomany emdeýge arnalǵan preparattardy (lenolıdomıd jáne bortezamıb) tegin medısınalyq kómektiń kepildi kólemi aıasyndasy ambýlatorıa deńgeıinde tegin qamtamasyz etiletin dárilik zattar tizimine engizý osy máseleni sheshýge kómektespek. Bir jaǵynan, bul aımaqtardyń búdjetine túsetin salmaqty alyp tastasa, ekinshi jaǵynan, naýqastardyń ınovasıalyq preparattarǵa qol jetkizýine, olardyń ómir súrý sapasyn aıtarlyqtaı jaqsartýǵa múmkindik bermek. 

    Qatysty Maqalalar