Zańger Maqsat İlıasulynan Muhtar Ábilázovke úsh saýal

    Nurgali Nurtay
    Zańger Maqsat İlıasulynan Muhtar Ábilázovke úsh saýal

    Sońǵy kúnderi shetelde turyp jatqan, Astana syrtynan is qozǵaǵan eks-bankır Ábilázov áleýmettik jelilerde belsendilik kórsetip júr. Ol Qazaqstan saıasaty týraly jıi aıtyp, qazirgi bılikke baǵyttalǵan syndarymen qoǵam nazaryn aýdaryp keledi. Ábilázov týraly memleket ustanymy men Qazaqstan azamattarynyń pikirleri de ártúrli.

    Poshtamyzǵa memlekettik máselelerge beıjaı qaramaı ylǵı da ustanymdaryn ashyq aıtyp kele jatqan Maqsat İlıasulynyń Ábilázovke baǵyttalǵan haty kelip tústi. Qamshy aqparat agenttiginiń erkin aqparat alańy ekenin esterińizge sala otyryp, materıaldy jarıalaýdy jón sanadyq. Osyǵan saı qarsy pikir, aıtar ýáji bar azamattarǵa da Qamshynyń minberi ashyq ekenin eskerte ketemiz.



    Muhtar Ablázovtyń eki kún burynǵy  «Tikeleı efırde» aıtqan áńgimesiniń vıdeojazbasyn  tek «www.youtube.com» jelisinde 80 myń adam kóripti.

    Eldiń birazy maqtap, birazy dattap, birazy bilmese de ashyq aıyptap, kópshilik ishinen tynyp otyrǵan sıaqty.

    Sol 80 myń adamnyń ishinde men de 1 saǵat 17 mınýtqa sozylǵan tikeleı efırdi muqıat tyńdap, kórip shyqtym.

    Ózimniń jeke pikirimdi bildirmes buryn, Muhtar Ablázov týraly, onyń bıznestegi, saıasattaǵy, memlekettik qyzmettegi  atqarǵan jumystary týraly kóp oqyǵanymdy aıtpas buryn, ony bir ret óz kózimmen kórgenimdi aıta keteıin.

    Muhtar Ablázovtyń soty    bastalǵan 2002 jyldyń jazynda men QR Joǵarǵy sotynyń baspasóz qyzmetinde isteıtin edim. Bastan aıaq qozǵalmaı sot zalynda otyrmasam da sot barysymen aıtarlyqtaı tanysyp, sol jerde bolǵan áńgimeniń birazyn óz qulaǵymmen estigenim bar-dy.

    Arada biraz jyl ótip ketse de sol sotta aıtylǵan áńgimelerdiń, ol jerdegi Muhtar Ablázov pen aıyptaýshy jaqtyń sotqa shaqyrǵan kýágerleriniń aıtqan sózderin, bergen kýálikterin  eske túsirip, oı eleginen ótkize otyryp, Muhtardyń eki kún burynǵy jahanǵa jarıalap, bergen suhbatyndaǵy ózi týraly aıtqan áńgimeleri aıny-qatesiz shyndyq dep oılaımyn.

    Muhtar Ablázovtyń daryndy uıymdastyrýshy, talantty bıznesmen, úlken aqyl ıesi, aıtqanynan qaıtpaıtyn tabandylyǵy da, batyrlyǵy da jeterlik azamat dep tanımyn.

    Biraq, Muhtar Ablázov týraly meniń aıtpaǵym ol emes.

    Opozısıalyq kózqarastaǵy jáne eldiń bolashaǵyna jany kúıetin qoǵamdyq belsendi azamat retinde Muhtar Ablázovtyń árbir málimdemesine jiti mán berip otyratynymdy aıta keteıin. Onyń Qazaqstannyń bolashaǵy týraly oılary meniń jeke ustanymyma, jeke pikirime, ishki kózqarasyma qaıshy kelmeıdi. Tipti kóp jaǵdaıda oıymyz bir jerden shyǵyp jatyr.

    Biraq, meni oılandyratyn birneshe kúrdeli másele bar. Ol týraly Muhtar Ablázovtyń shynaıy kózqarasyn bilý men úshin mańyzdy ekenin jasyrmaımyn. Tikeleı efırde tikeleı suraq qoıý múmkindigi bolmaǵan soń Muhtar myrzaǵa birneshe saýal joldap, pikirin bilgim kelip otyr: 

    1.    Men úshin asa mańyzdy másele jer, jer jáne jer. Qazir mıllıondaǵan gektar qazaq jeriniń sheteldikterdiń ıeligine, jeke menshigine ótip ketý qaýpi tónip tur. Jer mıtıńisiniń ótkenine attaı bir jyl ótkenimen  biz, qoǵam belsendileri, sol mıtıńini uıymdastyrýshylar óz maqsatymyzǵa jete alǵan joqpyz. Jerdiń, onyń ishinde asa mańyzdy aýylsharýashylyq jerleri  men qazba baılyǵy bar jerlerdiń sheteldikterdiń qolyna ótý jaǵdaıy toqtaǵan joq.

    Osy tusta, bar kúshti jerdi qorǵaýǵa jumsap, jerdi saqtap qalsaq saıası júıe túbi bir ózgeredi ǵoı deıdi bir oıym, ekinshi jaǵynan jerdiń jaýy búgingi bılik júıesi ekenin de jaqsy túsinemin.  Búgingi bılik júıesi saıası sahnadan ketpeı jerge qaýiptiń seıilmeıtini de kámil. Biraq, Muhtar Qabylulynyń  málimdemelerinen jerdi  saqtaý, qorǵaý  týraly pikir-usynystar estı almaı júrmin. Nege? Qazaq jeriniń sheteldikterdiń paıdalanýyn, qolyna ótip ketýin qalaı, qandaı jolmen toqtatýǵa bolady? 

    2. Men - ultshylmyn. Qazaqstandy  ulttyq qundylyqtardy damytý baǵytyndaǵy  demokratıalyq memleket retinde kórgim keledi. Al, Muhtar Ablázovtyń sózinen de, isinen de, ustanymynan da ultshyldyq saryny asa baıqala qoımaıdy.

    Al sońǵy jerdi qorǵaýǵa baılanysty bolǵan áreketter men sharalardan keıin  Qazaqstannyń jeri qazaqqa ǵana kerek eken-aý degen oı túıdim. Bylaısha aıtqanda, men ultshyldardyń saıası kúshke aınalyp, ultshyldardyń memleket basyna kelýin qalaımyn. Osy ultshyldyq máselesinde Muhtar Qabylulynyń kózqarasy qandaı eken degen oı mazalaıdy.

    3. Muhtar Ablázov ár sózinde búgingi bılikti ketirý, joıý týraly  aıtady. Qazirgi prezıdenttiń óz erkimen bireýge bılikti bere salatynyna eshkim sene qoımas. Eger qazirgi bılik júıesi ózgermese ekinshi prezıdenttiń halyqqa janashyr bola qalýy qıyn. Ekinshi prezıdent qazirgi bılik júıesin saqtap qalýǵa bar kúshin salýy da múmkin. Sebebi, kez-kelgen prezıdent óziniń qolynda  sheksiz bılik bolǵanyn qalaıdy.

    Demek, búgingi bılikti ketirip, prezıdenttik ınstıtýtty joıyp, parlamenttik bılik júıesine kóshý úshin joıqyn revolúsıa kerek. Al, revolúsıa qantógissiz bolmaıdy.

    Ol revolúsıada qazaq halqy  óz taǵdyryn tek ózi ǵana sheship, óz tańdaýyn ózi ǵana jasaı alatyn bolsa, ondaı  qurbandyqqa barýǵa bolar edi.

    Al kózimiz kórip otyrǵandaı keıbir memleketterdegi sıaqty revolúsıanyń saldarynan Qazaqstan alpaýyt elderdiń kúsh synasý alańyna aınalyp ketpeı me? «Kóp vektorly» saıasattyń «arqasynda» elimizge kóptegen iri memleketterdiń múddesi toǵysyp otyrǵany belgili. Osy týraly Muhtar Qabylulynyń kózqarasy qandaı eken? 

     

    Maqsat İlıasuly, «Alash joly» jalpyhalyqtyq qozǵalysynyń múshesi

    Qatysty Maqalalar