Tý – qaı zamanda da qasıetti dúnıe. Ol ulttyq namys, memlekettik nyshan. Týdyń bıik turǵany halyq abroıynyń sımvoly. Týdy qasterleýden úlgi alýǵa laıyq memleketter AQSH, Qytaı, Túrkıa. AQSH eline bolyp kórmedim, alaıda, amerıkandyqtardyń memlekettik týdy qalaı qasterleıtini ańyz bolyp ketken. Olar álemniń qaı túkpirinde bolsa da memlekettik týyn kóre qalǵan jerden taǵzym etedi, ár bir amerıkandyq memlekettik týyn qorǵaý úshin kez kelgen qaterge bara alady. AQSH ár túrli ónimderinde memlekettik týyn aıshyqty jerlerge bederleıdi. Túrli fılmderde, medıa ónimderinde memlekettik tý mindetti túrde qatystyrylady jáne qurmetti jerden oryn alady. Al, Qytaı men Túrkıanyń memlekettik týyn qasterleıtini sonshalyq – týdy qasterleýdi urpaǵyna mektep tabaldyryǵynan-aq úıretedi. Ár bir apta saıyn bolatyn mekteptik jıynda tý shyǵarý saltanatyn ótkizdi. Oǵan mektep oqýshylary túgel jıylyp, týdyń tolyq kóterilip bolǵanynsha qurmet etedi. Túrli parad, sherýlerde mindetti túrde tý alyp júriledi. Al bizde she?
Bir apta buryn Sý dobynan erler arasyndaǵy Qazaqstan quramasynyń buttaryna memlekettik tý bederlengen plavkı kıip alyp, sheteldikter aldynda emin-erkin memlekettiń namysyn «qorǵap» júrgenine kýá boldyq. Memlekettik týymyz qorlanǵany jalǵyz bul emes, týdy qoqys salatyn dorba etý, túrli jerde qarapaıym matamen teń qoldaný, zańmen bekitilgen ilinýi tıis oryndarda jyrtylǵansha qaraýsyz tura berý oqıǵalary sońǵy birneshe jyl ishinde jıi kezikti. Kósheden kez-kelgen azamattan tý týraly suraı qalsańyz, maǵynasyn da avtoryn da aıta almaı qalatyndar kezigedi. Memlekettik týdy, basqada rámizderdi durys qoldanbaýdyń jazasy kúsheıtilgen. Alaıda, laıyqty dárejede qasterleı almaı kelemiz. Onyń basty sebebi memlekettik týdy qasterleýge tıis namystyń ár bir azamattyń sanasynan sińirilmeýi.
Qasıetti týymyz qorlanyp, ózgelerdiń aldynda uıatqa qalmaıyq desek, memleket mynalardy keshiktirmeı qolǵa alýy tıis:
Respýblıka boıynsha memlekettik mekemelerde, JOO-larda, mektepterde ujym(qyzmetkerler, oqýshylar, stýdentter) túgel qatysatyn tý shyǵarý saltanaty ár aptada, bir ýaqytta ótýi tıis;
Memlekettik qyzmetke turý, JOO-larǵa oqýǵa túsý aldynda kez kelgen azamat rámizder týraly qosymsha synaq tapsyrýy qajet;
Shetelden keletin kez kelgen azamatqa shekaralyq ótkelderde, kedendik beketterde Qazaqstan rámizderi týraly halyqaralyq tilderde jazylǵan kitapsha taratylyp, qurmet kórsetýge mindettelýi kerek.
Osy sharalar qolǵa alynǵan jaǵdaıda, túsi ońyp, kirge battasyp turatyn, jyrtylǵansha aýyspaı turatyn memlekettik tý ár apta saıyn jańaryp turatyn bolady. Jáne tý shyǵarý saltanatyna qatysatyn kez-kelgen azamattyń jadyna memlekettik rámizder jattalyp qalady. Ár bir azamatymyz memlekettik rámizdi qasterleý – otanymdy qorǵaǵanym dep sanaý kerek. Aıdyń kúnniń amanynda tý qorlanýynan saqtasyn.
Aqkisi Jankerim
